Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong hội nhập quốc tế

Ngày 2/10, tại Hà Nội, gần 100 nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý đã tham dự Hội thảo khoa học quốc gia Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong hội nhập quốc tế do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức.

Hội thảo đặt ra một vấn đề trung tâm: Làm thế nào để bản sắc văn hóa Việt Nam không chỉ được bảo tồn với tư cách là di sản từ quá khứ, mà còn tiếp tục được thực hành, sáng tạo và chuyển hóa thành nguồn lực phát triển, sức mạnh mềm và năng lực hội nhập của đất nước.

PGS.TS Vũ Trọng Lâm - Giám đốc, Tổng biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật - khẳng định vấn đề bản sắc văn hóa ngày nay không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn di sản hay gìn giữ những giá trị truyền thống, mà còn là thước đo năng lực phát triển của quốc gia.

Dưới góc nhìn của ngành xuất bản, tư duy này đòi hỏi không chỉ lưu giữ tri thức và ký ức lịch sử, văn hóa, mà còn phải làm cho các giá trị Việt Nam có sức sống mới, tiếp cận các đối tượng công chúng đa dạng và khẳng định vị thế trên bản đồ văn hóa quốc tế.

Các tham luận cho thấy một sự dịch chuyển trong tư duy về bản sắc. Hội thảo nhấn mạnh cách tiếp cận “di sản sống”: cộng đồng, nghệ nhân và thế hệ trẻ không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là những chủ thể trực tiếp thực hành, diễn giải, trao truyền và làm giàu bản sắc. Ngoài ra, các ý kiến cho rằng thách thức hiện nay không chỉ là vấn đề số hóa di sản, mà còn là xây dựng năng lực văn hóa số của quốc gia.

Từ các trao đổi, có thể nhận diện năm hướng hành động được Hội thảo đặc biệt quan tâm: hoàn thiện thể chế theo hướng kiến tạo, khơi thông nguồn lực cho văn hóa; đặt cộng đồng, nghệ nhân và thanh niên ở trung tâm của bảo tồn và sáng tạo; phát triển nguồn nhân lực có khả năng kết hợp tri thức văn hóa với công nghệ và kỹ năng số; thúc đẩy chuyển đổi số có trách nhiệm, gắn với bảo vệ an ninh và chủ quyền văn hóa số; phát triển sản phẩm, dịch vụ và câu chuyện văn hóa Việt Nam có chất lượng, khả năng cạnh tranh và sức lan tỏa quốc tế.