Đề xuất bổ sung mới quy định về các loại hình nhà ở

Bảo đảm quyền của chủ sở hữu căn hộ chung cư

Việc sửa đổi, bổ sung Luật Nhà ở năm 2023 nhằm tiếp tục thể chế hóa chủ trương của Đảng, Nhà nước về hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; hoàn thiện môi trường pháp lý thuận lợi, minh bạch, an toàn; cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính trong đầu tư xây dựng; có chính sách phát triển nhà ở để hướng tới mục tiêu mọi người đều có chỗ ở, tạo điều kiện bình đẳng cho người dân, doanh nghiệp...

Dự thảo bổ sung mới quy định về 4 loại hình nhà ở và chính sách pháp luật tương ứng đối với từng loại hình nhà ở gồm: (1) các loại nhà ở thương mại (trong đó có nhà ở thương mại theo dự án, nhà ở riêng lẻ của cá nhân); (2) nhà ở cho thuê (gồm nhà ở cho thuê được đầu tư, tạo lập bằng vốn nhà nước, vốn ngoài nhà nước; nhà lưu trú cho công nhân trong khu công nghiệp, nhà lưu trú cho chuyên gia, người lao động ngoài khu công nghiệp); (3) nhà ở công vụ; (4) nhà ở chính sách (bao gồm nhà ở cho cán bộ cao cấp của Đảng, nhà ở xã hội, nhà cho lực lượng vũ trang nhân dân, nhà ở hỗ trợ thông qua chương trình mục tiêu quốc gia, nhà ở phục vụ tái định cư).

Quang cảnh phiên họp. Ảnh: TRỌNG HẢI

Về sở hữu nhà ở, dự thảo quy định “chung cư có thời hạn” theo thời hạn sử dụng công trình xây dựng theo quy định của pháp luật xây dựng, gắn với bảo đảm quyền tài sản, chủ sở hữu căn hộ chung cư được quyền thực hiện nghĩa vụ tài chính để xây dựng mới chung cư theo quy định khi hết thời hạn.

Về phát triển nhà ở cho thuê, dự thảo bổ sung chương mới về phát triển nhà ở cho thuê, bao gồm: Nhà ở cho thuê được đầu tư xây dựng bằng vốn của Nhà nước; nhà ở cho thuê được đầu tư xây dựng không bằng vốn của Nhà nước; nhà lưu trú cho chuyên gia, người lao động ngoài khu công nghiệp.

Về quản lý sử dụng nhà chung cư, dự thảo bổ sung mô hình thuê đơn vị chuyên nghiệp thực hiện một số nhiệm vụ ban quản trị nhà chung cư nhằm nâng cao chất lượng quản lý nhà chung cư, giảm tải khối lượng công việc cho ban quản trị.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày tờ trình về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023. Ảnh: TRỌNG HẢI

Đối với các nội dung lược bỏ, dự thảo luật đã rà soát lược bỏ nội dung quy định hành vi nghiêm cấm; các nội dung trùng lặp với một số luật liên quan; bỏ quy định về sở hữu nhà ở riêng lẻ của tổ chức, cá nhân nước ngoài; bỏ quy định Ngân hàng chính sách xã hội cho chủ đầu tư vay ưu đãi để xây dựng nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân để phù hợp với hoạt động tín dụng của Ngân hàng chính sách xã hội.

Cân nhắc việc bổ sung khái niệm “chung cư có thời hạn”

Báo cáo ý kiến về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội tán thành với sự cần thiết xây dựng Luật Nhà ở (sửa đổi) và nhận thấy các nhóm chính sách và nội dung của dự thảo luật cơ bản đã thể chế hóa kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng; bảo đảm tính tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan...

Liên quan đến chính sách về sở hữu nhà ở, về chung cư có thời hạn, dự thảo luật đã đưa ra khái niệm mới là “chung cư có thời hạn”. Tuy nhiên, các điều còn lại của dự thảo luật không sử dụng thuật ngữ này mà chỉ quy định về “thời hạn sử dụng nhà chung cư”. Khái niệm về “thời hạn sử dụng nhà chung cư” và các chính sách về cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư tại dự thảo luật về cơ bản là kế thừa các quy định tại Luật Nhà ở năm 2023. Do đó, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội đề nghị cân nhắc việc bổ sung khái niệm “chung cư có thời hạn” trong dự thảo luật để tránh có cách hiểu khác nhau liên quan đến “thời hạn sử dụng nhà chung cư”.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu trình bày Báo cáo ý kiến về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023. Ảnh: TRỌNG HẢI

Đồng thời, đề nghị tiếp tục nghiên cứu, làm rõ trong trường hợp tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài thực hiện đầu tư xây dựng nhà ở theo dự án tại Việt Nam thì có được sở hữu nhà ở riêng lẻ thông qua việc thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở tại Việt Nam hay không?

Về chính sách đối với các loại hình nhà ở cho thuê, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội đề nghị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện để xác định rõ các đối tượng được ưu tiên thụ hưởng chính sách nhà ở cho thuê; nghiên cứu, rà soát quy định về nguồn vốn của quỹ nhà ở...

Về nhà ở chính sách, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội đề nghị tiếp tục nghiên cứu, có cơ chế kiểm soát chặt chẽ, minh bạch các trường hợp được hưởng chính sách ưu tiên về nhà ở, không để xảy ra tình trạng trục lợi chính sách; kiểm soát, ngăn chặn tình trạng đầu cơ nhà ở.