Nhà Xuất Bản Công Thương

https://nxbcongthuong.vn

Cuộc bầu cử có nhiều dấu ấn mang tính lịch sử

Ngày 15-3-2026, cử tri cả nước sẽ hòa mình trong không khí náo nức của "Ngày hội non sông", trực tiếp bầu đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND-những người sẽ đảm nhiệm trọng trách đưa ra các quyết sách quan trọng của đất nước, của địa phương. Từ hôm nay, Báo Quân đội nhân dân bắt đầu mở chuyên mục "Tiến tới bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031" trên các số báo ra ngày thứ năm và chủ nhật hằng tuần. Kính mời quý bạn đọc theo dõi, gửi ý kiến góp ý hoặc bài cộng tác với chuyên mục về địa chỉ: Báo Quân đội nhân dân, số 7 Phan Đình Phùng, Hà Nội hoặc qua địa chỉ email: kinhtebqd@gmail.com.

Trong suốt 80 năm qua, nhân dân Việt Nam đã có 15 lần trực tiếp thực hiện quyền làm chủ, thông qua lá phiếu bầu để lựa chọn ra người đại biểu đại diện cho mình tại Quốc hội-cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất, có quyền lập hiến, lập pháp, giám sát tối cao và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước. Mỗi cuộc bầu cử đều mang dấu ấn một giai đoạn phát triển của đất nước. Cuộc bầu cử lần thứ 16 sẽ diễn ra vào ngày 15-3 này vừa mang tính kế thừa, vừa có những dấu ấn lịch sử sâu sắc.

Rút ngắn khoảng cách chuyển giao nhiệm kỳ

Theo quy định của Hiến pháp, Luật Tổ chức Quốc hội, Luật Tổ chức chính quyền địa phương, nhiệm kỳ của Quốc hội và nhiệm kỳ của HĐND các cấp là 5 năm, tính từ ngày khai mạc kỳ họp thứ nhất. 

Trong nhiều nhiệm kỳ Quốc hội gần đây, ngày bầu cử thường được ấn định vào ngày chủ nhật trong tháng 5 và ngày khai mạc kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa mới thường được tiến hành vào ngày 20-7, hoặc ngày thứ hai ngay sau đó nếu ngày 20-7 rơi vào ngày nghỉ cuối tuần. Kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa XV khai mạc ngày 20-7-2021, đây cũng là khoảng thời gian HĐND các cấp khai mạc kỳ họp thứ nhất theo đúng quy định của pháp luật để thực hiện nhiệm vụ kiện toàn nhân sự lãnh đạo theo diện Quốc hội/HĐND bầu, phê chuẩn và quyết định các vấn đề quan trọng khác.

Cuộc bầu cử có nhiều dấu ấn mang tính lịch sử
 Người dân xem danh sách cử tri đặt trên đường Lê Quang Định, phường Bình Lợi Trung, TP Hồ Chí Minh.  Ảnh: tuoitre.vn

Như vậy, nếu theo quy định và theo thông lệ thì cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 sẽ được tiến hành vào một ngày chủ nhật trong tháng 5 và Kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa XVI sẽ khai mạc vào ngày thứ hai, 20-7-2026. Khi ấy, Quốc hội khóa XV sẽ kết thúc nhiệm kỳ sau đúng 5 năm theo quy định.

Tuy nhiên, Quốc hội khóa XV đã có quyết định mang tính lịch sử khi rút ngắn nhiệm kỳ Quốc hội, HĐND các cấp khoảng 3 tháng để đồng bộ giữa nhiệm kỳ của đại hội Đảng và nhiệm kỳ Quốc hội, nhiệm kỳ lãnh đạo các cơ quan hành chính, tư pháp.

Theo đó, ngày bầu cử đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 được ấn định là ngày chủ nhật, 15-3-2026, sớm hơn khoảng 2 tháng so với các cuộc bầu cử trước đây. Nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV và HĐND các cấp sẽ kết thúc vào đầu tháng 4-2026, thay vì kết thúc vào ngày 20-7-2026.

Nếu theo quy định và theo thông lệ cũ, khoảng cách thời gian giữa đại hội Đảng các cấp và nhiệm kỳ mới của Quốc hội, lãnh đạo các cơ quan hành chính, tư pháp là khoảng nửa năm. Điều đó dẫn tới độ trễ nhất định trong triển khai thực hiện các văn kiện đại hội Đảng. Các văn kiện đại hội được ban hành nhưng phải chờ cơ quan quyền lực nhà nước nhiệm kỳ mới cụ thể hóa bằng luật pháp và quyết sách. Trong bối cảnh yêu cầu điều hành nhanh, phản ứng chính sách linh hoạt và cạnh tranh phát triển ngày càng khốc liệt, độ trễ này làm giảm hiệu quả triển khai ngay từ năm đầu nhiệm kỳ.

Việc rút ngắn chu kỳ chuyển giao vì vậy có thể xem là một bước điều chỉnh cách thức vận hành quyền lực nhà nước theo hướng giảm khoảng trống thể chế, tăng tính liên tục và nâng cao tốc độ chuyển hóa nghị quyết chính trị thành chính sách công.

Nhiệm kỳ đưa đất nước vững bước phát triển trong kỷ nguyên mới

Phát biểu tại Hội nghị toàn quốc triển khai công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh: "Cuộc bầu cử lần thứ 16-diễn ra đúng dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên-sẽ tiếp nối mạch nguồn dân chủ của đất nước, khẳng định sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc đưa đất nước vững bước phát triển trong kỷ nguyên mới".

Để đưa đất nước vững bước phát triển trong kỷ nguyên mới, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã đặt ra mục tiêu tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) bình quân giai đoạn 2026-2030 đạt từ 10%/năm trở lên. Điều này đặt ra trọng trách lớn lao với Quốc hội khóa XVI trong việc tập trung tháo gỡ mọi điểm nghẽn pháp luật cản trở sự phát triển, tạo môi trường pháp lý thông thoáng nhất cho phát triển và đưa ra các quyết sách theo cách vừa nhanh chóng để đáp ứng yêu cầu từ thực tiễn, đồng thời vẫn bảo đảm chất lượng cao cho mọi quyết sách được đưa ra.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng, Quốc hội khóa XVI đứng trước yêu cầu nâng tầm năng lực lập pháp, giám sát và quyết sách trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển nhanh và bền vững hơn. Điều đó đòi hỏi mỗi đại biểu không chỉ có bản lĩnh chính trị vững vàng mà còn phải có trí tuệ, tư duy đổi mới, khát vọng cống hiến, khả năng phản biện độc lập và trách nhiệm giải trình cao trước nhân dân. 

Bầu cử đại biểu HĐND theo mô hình mới

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 diễn ra trong bối cảnh nước ta vừa thực hiện cuộc "cách mạng" tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, là cuộc bầu cử đầu tiên theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Mô hình chính quyền địa phương hai cấp được vận hành nhằm xây dựng hệ thống chính quyền gần dân, sát dân hơn; tinh gọn hơn; hoạt động hiệu lực, hiệu quả hơn với yêu cầu rất cao về đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý hành chính, quản trị quốc gia và phục vụ người dân, doanh nghiệp. Quy mô cả về diện tích lẫn dân số của mỗi địa phương cấp tỉnh, cấp xã đều lớn hơn trước nhiều lần, nên tính đại diện nhân dân của mỗi đại biểu HĐND sẽ cao hơn; kỹ năng chuyên môn, khả năng hoạt động độc lập và phối hợp công tác cũng đòi hỏi phải cao hơn. Do vậy, chất lượng đại biểu HĐND các cấp phải cao hơn. Điều này đặt ra trách nhiệm rất nặng nề với các cơ quan trong việc giới thiệu người ứng cử; với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp trong việc hiệp thương thống nhất về cơ cấu, lập danh sách người ứng cử và với cử tri trong việc sáng suốt lựa chọn ra ứng viên ưu tú nhất, xứng đáng nhất trở thành đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND các cấp.

Xét trên tổng thể, cuộc bầu cử lần thứ 16 không đơn thuần là hoạt động định kỳ theo chu kỳ 5 năm một lần, mà đây còn là sự điều chỉnh về cấu trúc vận hành quyền lực nhà nước dưới sự lãnh đạo của Đảng; là sự khởi đầu của một nhiệm kỳ đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số; lần đầu vận hành cơ chế đại diện trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Vì vậy, cuộc bầu cử lần này mang ý nghĩa rất đặc biệt. Trong bối cảnh yêu cầu phát triển nhanh, bền vững và cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, chất lượng của mỗi lá phiếu sẽ góp phần định hình chất lượng của cả một nhiệm kỳ.

Tác giả: Hà Linh

Nguồn tin: qdnd.vn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây