Chung sức đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới

Một tầm nhìn mới, một quyết tâm mới

Nếu khát vọng lớn nhất của các thế hệ cha anh trong thế kỷ XX là giành và giữ vững độc lập, thống nhất đất nước, thì hôm nay, trong kỷ nguyên phát triển mới, khát vọng ấy đang được tiếp nối bằng một mục tiêu lớn lao hơn: xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc; Nhân dân có cuộc sống ngày càng ấm no, tự do, hạnh phúc; đất nước có vị thế, uy tín ngày càng cao trên trường quốc tế.

Đại hội lần thứ XIV của Đảng đã mở ra một tầm nhìn phát triển mới, thể hiện quyết tâm chính trị rất cao và khát vọng mạnh mẽ đưa đất nước tiến nhanh, tiến vững chắc trên con đường phát triển. Nghị quyết Đại hội XIV xác định rõ mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đồng thời hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Đó không chỉ là những mục tiêu của một nhiệm kỳ. Đó là lời hiệu triệu đối với toàn Đảng, toàn dân, toàn quân; là sự kết tinh ý chí, khát vọng và niềm tin của cả dân tộc vào tương lai đất nước.

Điểm nổi bật trong tư duy phát triển được Đại hội XIV xác lập là đặt yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đất nước trong một chỉnh thể thống nhất: phát triển kinh tế đi đôi với phát triển văn hóa, con người; tăng trưởng gắn với tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường; phát triển gắn với củng cố quốc phòng, an ninh; giữ vững độc lập, tự chủ đồng thời chủ động, tích cực hội nhập quốc tế sâu rộng.

Nghị quyết Đại hội XIV nhấn mạnh quan điểm lấy phát triển để ổn định, ổn định để thúc đẩy phát triển; phát triển kinh tế, xã hội, bảo vệ môi trường là trung tâm; xây dựng Đảng là then chốt; phát triển văn hóa, con người là nền tảng; tăng cường quốc phòng, an ninh và đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là trọng yếu, thường xuyên.

Tư duy ấy cho thấy một nhận thức rất sâu sắc: muốn đất nước phát triển nhanh thì phải có động lực mới; muốn phát triển bền vững thì phải có nền tảng vững chắc; muốn giàu mạnh mà không đánh đổi độc lập, chủ quyền thì phải nâng cao nội lực; muốn hội nhập sâu rộng mà không bị phụ thuộc thì phải xây dựng một nền kinh tế có sức chống chịu, có năng lực tự chủ chiến lược và khả năng tham gia ngày càng sâu vào các chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong một thế giới biến động nhanh, phức tạp và khó dự báo, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, chuyển dịch chuỗi cung ứng, biến đổi khí hậu, già hóa dân số, an ninh phi truyền thống, trí tuệ nhân tạo và những biến đổi sâu sắc của khoa học - công nghệ đang đặt ra những yêu cầu hoàn toàn mới. Không tiến lên nhanh, chúng ta có nguy cơ tụt hậu. Nhưng tiến nhanh mà thiếu bền vững, thiếu kỷ luật, thiếu năng lực quản trị và không bảo đảm an sinh xã hội cũng không thể tạo dựng một tương lai lâu dài.

Bởi vậy, phát triển nhanh và bền vững phải trở thành yêu cầu xuyên suốt của mọi chủ trương, chính sách và hành động.

Khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số: động lực chính của phát triển

Một trong những chuyển biến quan trọng nhất trong tư duy phát triển của Đại hội XIV là xác lập khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chính để tạo ra lực lượng sản xuất mới, phương thức sản xuất mới và không gian phát triển mới.

Nghị quyết Đại hội XIV đặt mục tiêu giai đoạn 2026 - 2030 phấn đấu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên, GDP bình quân đầu người đến năm 2030 khoảng 8.500 USD, kinh tế số chiếm khoảng 30% GDP. Đây là những mục tiêu rất cao, đòi hỏi phải tạo ra sự thay đổi thực chất về năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Muốn đạt được mục tiêu đó, không thể chỉ dựa vào việc mở rộng vốn, lao động hay khai thác tài nguyên. Động lực quyết định phải là tri thức, công nghệ, dữ liệu, nhân lực chất lượng cao và năng lực sáng tạo.

Kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ bán dẫn, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng mới… đang tạo nên những ngành kinh tế và phương thức sản xuất chưa từng có. Quốc gia nào làm chủ được công nghệ, làm chủ dữ liệu, làm chủ nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ có lợi thế rất lớn trong cuộc cạnh tranh phát triển.

Vì vậy, cần chuyển mạnh từ tư duy “ứng dụng công nghệ” sang tư duy “làm chủ công nghệ”; từ “đi theo” sang “vươn lên cùng tham gia sáng tạo”; từ coi chuyển đổi số là nhiệm vụ của riêng ngành công nghệ sang xác định đây là cuộc chuyển đổi toàn diện của Nhà nước, doanh nghiệp và toàn xã hội.

Cùng với đó là yêu cầu xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thực chất, trong đó Nhà nước kiến tạo thể chế, doanh nghiệp là trung tâm của đổi mới sáng tạo, các viện nghiên cứu và trường đại học là nguồn cung tri thức, còn người dân là chủ thể thụ hưởng thành quả phát triển. Đặc biệt, phải tạo môi trường để người tài được trọng dụng, người sáng tạo được bảo vệ, doanh nghiệp dám đầu tư cho công nghệ, cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Nghị quyết Đại hội XIV cũng xác định rõ việc tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, đầu tư, cơ chế tự chủ và khuyến khích doanh nghiệp đầu tư phát triển, ứng dụng khoa học - công nghệ, nhất là công nghệ mới và công nghệ cao. Đây chính là cách tạo dựng nội lực mới cho đất nước.

Phát triển kinh tế nhưng trước hết và cuối cùng là vì con người

Một nền kinh tế tăng trưởng cao chỉ thực sự có ý nghĩa khi thành quả phát triển được chuyển hóa thành chất lượng cuộc sống tốt hơn cho Nhân dân.

Đại hội XIV đặt yêu cầu cải thiện và nâng cao toàn diện đời sống Nhân dân. Đây là điểm nhất quán trong đường lối phát triển của Đảng: Nhân dân vừa là chủ thể, vừa là trung tâm, vừa là mục tiêu của sự nghiệp đổi mới.

Phát triển phải làm cho người dân có việc làm tốt hơn, thu nhập cao hơn, được tiếp cận giáo dục và y tế có chất lượng, được sống trong môi trường an toàn, trong lành; trẻ em được chăm sóc và phát triển; người cao tuổi được quan tâm; người có công được tri ân; đồng bào vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo và những nhóm yếu thế không bị bỏ lại phía sau. Đó cũng chính là thước đo quan trọng nhất của phát triển.

Trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, cần đặc biệt coi trọng phát triển nguồn nhân lực. Một đất nước muốn bước vào nhóm các quốc gia phát triển không thể chỉ có những đô thị hiện đại và những nhà máy công nghệ cao; phải có những con người hiện đại, có tri thức, kỹ năng, kỷ luật lao động, đạo đức nghề nghiệp, tinh thần sáng tạo và lòng tự hào dân tộc.

Giáo dục phải thực sự trở thành quốc sách hàng đầu; khoa học phải trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp; văn hóa phải trở thành sức mạnh nội sinh; con người phải trở thành trung tâm của mọi chiến lược phát triển.

Văn hóa và con người - nền tảng tinh thần của quốc gia

Trong quá trình phát triển, có một điều càng phải được khẳng định: giàu về vật chất nhưng nghèo về văn hóa thì chưa thể nói là phát triển toàn diện.

Đại hội XIV xác định phát triển văn hóa, con người là nền tảng và động lực quan trọng của sự phát triển nhanh, bền vững. Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh từ gia đình, nhà trường, xã hội đến không gian số.

Đó là yêu cầu đặc biệt quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng số đang làm thay đổi sâu sắc cách con người học tập, lao động, giao tiếp và tiếp nhận thông tin.

Phải làm cho các giá trị tốt đẹp của dân tộc trở thành sức mạnh trong đời sống hiện đại; nuôi dưỡng lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm, ý thức cộng đồng, đạo đức, nhân ái, trung thực, kỷ luật và khát vọng cống hiến.

Gia đình, nhà trường và xã hội phải cùng chung tay xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện về đức, trí, thể, mỹ; có bản lĩnh trước những tác động tiêu cực của mặt trái kinh tế thị trường và không gian mạng; biết tiếp thu tinh hoa nhân loại nhưng không đánh mất bản sắc dân tộc.

Đặc biệt, cần khơi dậy trong mỗi người Việt Nam, nhất là thế hệ trẻ, niềm tin rằng tương lai của đất nước không phải là một khái niệm xa xôi. Tương lai ấy được tạo dựng từ chính tri thức, lao động, trách nhiệm và khát vọng của mỗi người hôm nay.

Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa - nền tảng của phát triển

Một quốc gia muốn phát triển nhanh, bền vững phải có một hệ thống thể chế hiện đại, minh bạch, đồng bộ và hiệu lực, hiệu quả.

Đại hội XIV tiếp tục đặt trọng tâm vào đột phá về thể chế phát triển, nâng cao năng lực hoạch định và tổ chức thực hiện đường lối, chính sách, pháp luật; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.

Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam không chỉ là hoàn thiện hệ thống pháp luật. Quan trọng hơn là xây dựng một nền quản trị quốc gia hiện đại, phục vụ Nhân dân, thượng tôn pháp luật, kiểm soát quyền lực hiệu quả, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân.

Mỗi chính sách phải hướng tới tháo gỡ điểm nghẽn phát triển. Mỗi đạo luật phải góp phần giải phóng nguồn lực. Mỗi quyết định quản lý phải lấy hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp làm một tiêu chí quan trọng.

Cùng với đó, phải xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, thực sự vì nước, vì dân; kiên quyết khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy, sợ trách nhiệm, đồng thời có cơ chế bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Phát triển phải đi đôi với bảo vệ vững chắc Tổ quốc

Lịch sử 81 năm của nước Việt Nam hiện đại cho chúng ta một bài học không bao giờ cũ: độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ là những giá trị thiêng liêng, bất biến.

Trong mọi hoàn cảnh, phát triển kinh tế - xã hội phải gắn chặt với củng cố quốc phòng, an ninh; xây dựng tiềm lực kinh tế phải đồng thời tạo dựng tiềm lực quốc phòng, an ninh; xây dựng hạ tầng phát triển phải tính đến yêu cầu bảo vệ Tổ quốc; phát triển không gian biển, đảo, biên giới phải gắn với bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia.

Đại hội XIV xác định nhiệm vụ xây dựng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ, biển, đảo của Tổ quốc. Đồng thời, đẩy mạnh đối ngoại, tạo dựng môi trường hòa bình, ổn định, thuận lợi cho phát triển.

Trong tình hình mới, bảo vệ Tổ quốc là bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ; bảo vệ Đảng, Nhà nước, Nhân dân và chế độ; bảo vệ lợi ích quốc gia – dân tộc, môi trường hòa bình, ổn định và an ninh con người; đồng thời bảo vệ không gian phát triển, an ninh mạng, dữ liệu, các nguồn lực chiến lược và những thành quả của công cuộc đổi mới; chủ động phòng ngừa, ứng phó hiệu quả với các nguy cơ an ninh truyền thống và phi truyền thống.

Một đất nước mạnh phải có nền kinh tế mạnh, nhưng đồng thời phải có quốc phòng, an ninh vững chắc; có nội lực đủ mạnh để tự chủ chiến lược; có khả năng xử lý hiệu quả các tình huống từ sớm, từ xa, không để bị động, bất ngờ.

Hội nhập quốc tế sâu rộng để nâng cao vị thế và sức mạnh quốc gia

Độc lập, tự chủ không có nghĩa là khép mình. Trái lại, trong thế giới ngày càng liên kết chặt chẽ, một Việt Nam tự chủ phải là một Việt Nam chủ động hội nhập, tích cực tham gia và đóng góp có trách nhiệm vào các cơ chế hợp tác khu vực và toàn cầu.

Hội nhập quốc tế phải thực sự trở thành nguồn lực cho phát triển. Đó là mở rộng thị trường, thu hút nguồn vốn, công nghệ, tri thức và nhân lực chất lượng cao; đồng thời đưa doanh nghiệp Việt Nam, sản phẩm Việt Nam và văn hóa Việt Nam vươn ra thế giới.

Nhưng hội nhập phải đi cùng nâng cao năng lực nội sinh. Không thể chỉ mở cửa để thu hút nguồn lực bên ngoài mà thiếu năng lực tiếp nhận, làm chủ và lan tỏa các nguồn lực đó. Không thể chỉ tham gia chuỗi giá trị toàn cầu ở những công đoạn có giá trị gia tăng thấp mà phải từng bước nâng vị trí của Việt Nam trong các chuỗi sản xuất, cung ứng và đổi mới sáng tạo.

Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV đã đặt ra yêu cầu xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ gắn với chủ động hội nhập quốc tế; nâng cao năng lực sản xuất trong một số ngành công nghiệp chiến lược và tiến tới tự lực, tự chủ về khoa học - công nghệ.

Đó là con đường để Việt Nam vừa là bạn, là đối tác tin cậy, là thành viên tích cực và có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế, vừa bảo đảm lợi ích quốc gia - dân tộc trong mọi hoàn cảnh.

Biến khát vọng thành hành động

Từ Quảng trường Ba Đình mùa Thu năm 1945 đến mùa Thu năm 2026 là một hành trình lịch sử đầy tự hào. Nhưng lịch sử không chỉ để tự hào; lịch sử còn trao cho mỗi thế hệ trách nhiệm tiếp nối.

Đại hội XIV đã xác lập tầm nhìn. Đường lối đã rõ. Mục tiêu đã rõ. Những nhiệm vụ trọng tâm và đột phá chiến lược đã được xác định. Vấn đề quyết định từ nay là tổ chức thực hiện.

Không có khát vọng nào trở thành hiện thực nếu thiếu hành động. Không có mục tiêu lớn nào đạt được nếu thiếu quyết tâm chính trị, kỷ luật, đồng thuận xã hội và sự nỗ lực bền bỉ của hàng triệu con người.

Để đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững, cần biến tinh thần đổi mới thành hành động của từng cơ quan, từng địa phương, từng doanh nghiệp và từng người dân. Cần biến chuyển đổi số thành năng lực mới của quốc gia. Cần biến khoa học - công nghệ thành sức sản xuất. Cần biến văn hóa thành sức mạnh nội sinh. Cần biến pháp luật thành nền tảng của kỷ cương và phát triển. Cần biến tinh thần yêu nước thành trách nhiệm cụ thể đối với công việc, cộng đồng và Tổ quốc.

Đặc biệt, phải khơi dậy mạnh mẽ khát vọng cống hiến trong thế hệ trẻ. Một Việt Nam hùng cường năm 2045 không thể được xây dựng chỉ bằng những thành tựu của thế hệ hôm nay. Đó phải là công trình chung của nhiều thế hệ, trong đó thế hệ trẻ hôm nay sẽ là lực lượng nòng cốt.

Mỗi người Việt Nam, dù ở bất kỳ vị trí nào, đều có thể đóng góp vào hành trình ấy: một người lao động làm việc có năng suất hơn; một doanh nhân đầu tư dài hạn và có trách nhiệm; một nhà khoa học tạo ra công trình mới; một thầy giáo gieo tri thức và nhân cách; một cán bộ tận tụy phục vụ Nhân dân; một chiến sĩ vững chắc tay súng bảo vệ Tổ quốc; một người dân sống và làm việc theo pháp luật, có trách nhiệm với cộng đồng.

Tất cả những đóng góp ấy, dù lớn hay nhỏ, đều góp phần tạo nên sức mạnh Việt Nam.

Mùa Thu này, khi cả dân tộc cùng hướng về Quốc khánh 2/9, chúng ta càng cảm nhận sâu sắc giá trị của độc lập, tự do và những thành quả mà các thế hệ đã dày công vun đắp. Nhưng trước mắt chúng ta không chỉ là niềm tự hào về quá khứ, mà còn là một tương lai rộng lớn đang mở ra.