Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Người dân rất mong đợi cải cách thủ tục cấp phiếu lý lịch tư pháp

Tiếp tục phiên họp sáng nay, 4/11, Quốc hội thảo luận tại Tổ về các dự án: Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú; Luật Thi hành án hình sự (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tham gia thảo luận tại Tổ 11 gồm Đoàn ĐBQH TP. Cần Thơ và Đoàn ĐBQH tỉnh Điện Biên.

Phát biểu tại phiên thảo luận tổ, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ, 3 dự án: Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú; Luật Thi hành án hình sự (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp có ý nghĩa hết sức quan trọng, phục vụ công tác cải cách tư pháp, cắt giảm thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người dân.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan soạn thảo, cơ quan thẩm tra tiếp tục lắng nghe ý kiến của chuyên gia, nhà khoa học để hoàn thiện các dự án Luật trên.

Trong bối cảnh hiện nay, Chủ tịch Quốc hội lưu ý phải ứng dụng số hóa, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo trong các lĩnh vực trên, khai thác, sử dụng tối đa các cơ sở dữ liệu quốc gia liên quan, nhất là các cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Hệ thống định danh và xác thực điện tử (VNeID) do Bộ Công an xây dựng, đồng thời tham khảo thêm mô hình hiệu quả của các nước để việc sửa đổi, bổ sung các Luật giảm được tầng nấc hành chính, nâng cao hiệu quả quản lý, thực sự đáp ứng được yêu cầu quản lý nhà nước, quản lý về an ninh trật tự, an toàn xã hội.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý vấn đề rủi ro bảo mật dữ liệu, nhất là những dữ liệu nhạy cảm như án tích.

Tại Tổ 11, các đại biểu Quốc hội ghi nhận, các điểm mới trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp đã cơ bản bám sát thực tiễn; đáp ứng được yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong xây dựng cơ sở dữ liệu, cắt giảm các thủ tục hành chính và cũng đã tiếp thu rất là tốt ý kiến của các đại biểu trong thời gian vừa qua.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, người dân rất mong đợi việc cải cách thủ tục cấp phiếu lý lịch tư pháp. Lần này sửa đổi Luật phải bảo đảm đơn giản hóa hồ sơ, giảm thời gian, đẩy mạnh thực hiện trực tuyến; miễn phí cho trẻ em, người cao tuổi, khuyết tật, hộ nghèo, thúc đẩy dịch vụ công mức độ 4... Vấn đề này là sẽ tạo thuận lợi cho người dân vì hiện nay hầu hết xin việc, làm giấy tờ đều phải có phiếu lý lịch tư pháp.

Liên quan đến việc xây dựng, quản lý cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp, theo Chủ tịch Quốc hội có thể bổ sung quy định về tiêu chuẩn dữ liệu; tránh lạm dụng dữ liệu.

Để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật, ĐBQH Nguyễn Văn Quân (Cần Thơ) đề nghị mở rộng thêm thẩm quyền cấp phiếu lý lịch tư pháp đến công an cấp xã để tạo thuận lợi cho người dân thực hiện và cũng phù hợp với tinh thần Chỉ thị số 23 của Thủ tướng Chính phủ về đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.

"Nhất là trong điều kiện tổ chức chính quyền địa phương hai cấp hiện nay, nếu lý lịch tư pháp mà người dân phải lên tới trung tâm công an tỉnh, thành phố thì nhiều địa phương rất xa. Hiện nay, chúng ta cũng đã liên thông về các cơ sở dữ liệu rồi. Có chăng thì chúng ta có thể xem xét, nâng cấp cơ sở vật chất của các xã, phường để dần dần thực hiện thủ tục này cho người dân ở cấp xã", đại biểu Nguyễn Văn Quân nhấn mạnh.

Hiện nay, theo đại biểu, chúng ta đã tạo lập và trong dự thảo Luật cũng đã nêu rất cụ thể việc kết nối cơ sở dữ liệu dân cư với cơ sở dữ liệu hộ tịch. Do đó, đại biểu Nguyễn Văn Quân cũng đề nghị cơ quan soạn thảo xem xét, nghiên cứu thiết kế đưa một điều khoản về cơ chế liên thông đối với các cơ quan liên quan để khai thác dữ liệu về lý lịch tư pháp thông qua cơ sở dữ liệu chuyên ngành của các cơ quan liên quan trong thực hiện thủ tục hành chính mà không buộc người dân phải nộp phiếu lý lịch tư pháp.

"Có thể không mở rộng nhưng đối với một số cơ quan cần thiết có thể liên thông để không yêu cầu, không bắt buộc người dân phải nộp kèm phiếu lý lịch tư pháp mà các cơ quan quản lý nhà nước liên thông với nhau và tự trích xuất để phục vụ việc quản lý của cơ quan mình. Đây cũng là giải pháp hiệu quả để tăng cường cải cách hành chính, tạo thuận lợi cho người dân", đại biểu Nguyễn Văn Quân nhấn mạnh.

Bày tỏ tán thành với đề xuất trên, ĐBQH Hoàng Thanh Tùng (Cần Thơ), Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng, đề xuất mở rộng thẩm quyền cấp phiếu lý lịch tư pháp đến công an cấp xã cần được nghiên cứu vì cũng rất phù hợp với chủ trương đẩy mạnh phân cấp phân quyền, phù hợp với điều kiện hiện nay, đồng thời, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho biết sẽ phối hợp với cơ quan soạn thảo nghiên cứu, tiếp thu, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội về nội dung trên.