Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn làm việc với Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội

Phải có cách làm mới, suy nghĩ mới, hành động mới, quyết đoán mới và sản phẩm mới

Tham dự cuộc làm việc có các Ủy viên Trung ương Đảng: Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh; Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh; Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Nguyễn Hữu Đông; Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu; Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh.

Ủy ban Văn hóa và Xã hội chịu trách nhiệm khối lượng công việc lớn, phạm vi rộng, nhiều lĩnh vực có vị trí quan trọng đối với sự phát triển của đất nước; nhiều nội dung nhạy cảm, ảnh hưởng trực tiếp và lâu dài tới đời sống hàng ngày của mỗi gia đình, người dân.

Phát biểu mở đầu cuộc làm việc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ghi nhận, thời gian qua, Ủy ban đã chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan soạn thảo và Chính phủ để trình Quốc hội thông qua nhiều Luật, Nghị quyết quan trọng, khó, phức tạp, thể chế hóa kịp thời các chủ trương lớn của Đảng trong lĩnh vực phụ trách. Hoạt động của Ủy ban đã góp phần để Quốc hội hoàn thành xuất sắc công tác lập pháp của nhiệm kỳ khóa XV với 151 luật cùng nhiều nghị quyết quy phạm pháp luật đã được thông qua. Sau khi sáp nhập thành Ủy ban Văn hóa và Xã hội, sức mạnh của Ủy ban đã được tăng cường rõ rệt.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị Thường trực Ủy ban thẳng thắn nhìn nhận một số mặt hạn chế. Công tác phối hợp của Ủy ban với các bộ, ngành như: Bộ Y tế, Bộ Nội vụ, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch… cần tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu quả; cần tăng cường theo dõi, giám sát hai lĩnh vực được cử tri và đại biểu Quốc hội đặc biệt quan tâm tại tất cả các kỳ họp là giáo dục và y tế.

Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý, Ủy ban cần đặc biệt quan tâm đến vai trò, trách nhiệm của tổ chức Đảng và Thường trực Ủy ban trong việc thực hiện kỷ luật, kỷ cương nghiêm minh. Mỗi đại biểu, mỗi cán bộ, đảng viên phải ý thức sâu sắc trách nhiệm cá nhân, vì nhiệm vụ chung và uy tín của tập thể Ủy ban, từ đó góp phần nâng cao vị thế, uy tín của Quốc hội.

Nhấn mạnh Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách mới mang tính đột phá về văn hóa, Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ, trong thời gian tới, Ủy ban phải có cách làm mới, suy nghĩ mới, hành động mới, quyết đoán mới và sản phẩm mới nổi trội.

Để đạt được mục tiêu trên, theo Chủ tịch Quốc hội, một trong những giải pháp then chốt là phải ứng dụng công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) vào công tác lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng. Thường trực Ủy ban, Vụ Văn hóa và Xã hội cần rà soát, kiểm tra còn cán bộ chưa sử dụng thành thạo công nghệ hay không để áp dụng đồng bộ, góp phần nâng cao tốc độ và chất lượng thực thi nhiệm vụ của Ủy ban.

Là cơ quan phụ trách lĩnh vực văn hóa, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban càng phải thể hiện rõ nét tính văn hóa trong ứng xử và làm việc. Đoàn kết nội bộ phải thực chất.

Tại cuộc làm việc, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Thường trực Ủy ban tập trung trao đổi, chỉ rõ nguyên nhân chủ quan, khách quan để có các giải pháp khắc phục những hạn chế, phát huy ưu điểm, thế mạnh, hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ được giao trong thời gian tới.

Tập trung thực hiện tốt nhiệm vụ chủ trì thẩm tra 10 dự án luật trong năm 2026

Báo cáo tại cuộc làm việc, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội cho biết, trong những tháng đầu năm nay, Thường trực Ủy ban đã tập trung triển khai, hoàn thành toàn bộ các nhiệm vụ trong nhiệm kỳ 2021 - 2026 và bước đầu triển khai các nhiệm vụ của nhiệm kỳ 2026 - 2031 với nhiều kết quả nổi bật, toàn diện.

Trong đó, về lập pháp, kết thúc nhiệm kỳ 2021 - 2026, Ủy ban đã chủ trì thẩm tra 20 dự án luật, 6 dự án nghị quyết của Quốc hội, 1 pháp lệnh và 6 nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trong đó, nhiều dự án luật có tính chất phức tạp, tác động lớn đến đời sống xã hội như Luật Nhà giáo, Luật Báo chí, Luật Bảo hiểm xã hội, Luật Khám bệnh, chữa bệnh…

Những tháng đầu nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, Ủy ban đã chủ trì thẩm tra 2 dự án luật, 1 nghị quyết của Quốc hội; tham gia phối hợp thẩm tra 18 dự án luật, nghị quyết của Quốc hội và 3 dự án nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Thường trực Ủy ban đã tham gia ý kiến đối với dự thảo Kế hoạch triển khai thực hiện Kết luận số 17-KL/TW của Bộ Chính trị và Đề án Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, nhất là về các định hướng lớn trong xây dựng pháp luật liên quan tới các lĩnh vực Ủy ban phụ trách.

Thường trực Ủy ban đã chủ động, tích cực tham gia với tinh thần trách nhiệm cao trong việc quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước tại diễn đàn của Quốc hội, đã chủ trì thẩm tra chủ trương đầu tư 5 chương trình mục tiêu quốc gia trong các giai đoạn 2021 - 2025 và 2025 - 2035; tham gia thẩm tra 45 vấn đề quan trọng quốc gia trình Quốc hội xem xét, quyết định, trong đó có nhiều vấn đề rất quan trọng, cấp bách như: Thẩm tra việc cho phép áp dụng một số biện pháp cấp bách trong phòng, chống đại dịch Covid-19...

Trong nhiệm kỳ khóa XVI, Ủy ban phát huy tinh thần “Lập pháp kiến tạo, giám sát thực chất, quyết sách bứt phá”; đồng thời xác định một số nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2026 như sau:

Về lập pháp, tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác lập pháp, bám sát Chương trình lập pháp của Quốc hội, bảo đảm tiến độ và chất lượng các dự án luật được giao. Trong đó, tập trung đổi mới, nâng cao chất lượng các khâu: phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành ngay từ giai đoạn xây dựng chính sách; phối hợp thẩm tra các dự án Luật, Nghị quyết bảo đảm đúng quy trình, quy định, đáp ứng yêu cầu chất lượng và tiến độ; giám sát chặt chẽ việc ban hành các văn bản hướng dẫn, việc thực hiện các luật, nghị quyết sau khi được ban hành.

Ủy ban triển khai Kế hoạch của Ủy ban Thường vụ Quốc hội triển khai Kết luận số 170-KL/TW ngày 2/4/2026 của Bộ Chính trị về định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI; rà soát, thể chế hóa các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị; thực hiện tốt nhiệm vụ chủ trì thẩm tra 7 dự án luật, nghị quyết theo Chương trình lập pháp năm 2026 và 3 dự án luật, pháp lệnh phát sinh mới theo đề nghị của Chính phủ...

Về giám sát, khảo sát: tiếp tục triển khai công tác giám sát theo đúng chức năng, nhiệm vụ được giao, bám sát định hướng chương trình giám sát năm của Quốc hội và yêu cầu thực tiễn trong các lĩnh vực Ủy ban phụ trách; tập trung giám sát tình hình kinh tế - xã hội, đồng thời, theo dõi, đôn đốc, giám sát việc giải quyết các vấn đề bức xúc, nổi cộm; phối hợp giám sát việc triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các nghị quyết của Quốc hội có liên quan tới lĩnh vực Ủy ban phụ trách.

Ủy ban chủ trì tham mưu Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức giám sát chuyên đề năm 2027 về việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội giai đoạn 2021 - 2026; tổ chức Đoàn giám sát tổng hợp của Ủy ban Văn hóa và Xã hội về tình hình thực hiện chính sách, pháp luật đối với các lĩnh vực Ủy ban phụ trách; giám sát việc thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia về: xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; phát triển văn hóa, chăm sóc sức khoẻ, dân số và phát triển; hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo; phòng chống ma túy.

Ủy ban tổ chức Phiên giải trình về việc triển khai chế độ, chính sách đối với nhà giáo và các nội dung khác theo yêu cầu của thực tiễn; thực hiện tổng rà soát hệ thống VBQPPL trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ của Ủy ban; tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng các hoạt động giám sát thường xuyên.

Dự kiến tổ chức Hội thảo Giáo dục với chủ đề “Thể chế, chính sách và nguồn lực phát triển giáo dục và đào tạo”

Về quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước, để phục vụ công tác nghiên cứu, cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc xem xét, quyết định các vấn đề quan trọng thuộc lĩnh vực phụ trách, trong năm 2026, Thường trực Ủy ban dự kiến tổ chức: Hội thảo Giáo dục 2026 - VEC 2026 với chủ đề “Thể chế, chính sách và nguồn lực phát triển giáo dục và đào tạo” tại tỉnh Ninh Bình; Tọa đàm về tình hình thực hiện chính sách, pháp luật về giảm nghèo bền vững trong bối cảnh thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Về chuyển đổi số, Thường trực Ủy ban đã ban hành Kế hoạch số 1861/KH-UBVHXH15 về Kế hoạch triển khai công tác chuyển đổi số của Ủy ban Văn hóa và Xã hội năm 2026 nhằm đẩy mạnh ứng dụng nền tảng, dữ liệu và công nghệ số, sử dụng trí tuệ nhân tạo, góp phần nâng cao chất lượng tham mưu, phục vụ hoạt động của Ủy ban và xây dựng Quốc hội số.

Về công tác dân nguyện: tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác dân nguyện, thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về tiếp công dân, tiếp nhận, xử lý và giám sát việc giải quyết đơn, thư khiếu nại, tố cáo; tăng cường theo dõi, nắm bắt thông tin từ báo chí, dư luận xã hội trong các lĩnh vực phụ trách, kịp thời phản ánh tâm tư, nguyện vọng của cử tri, phục vụ công tác tham mưu, giám sát của Ủy ban.