Cần một nghị định mang tính 'khai phóng', đột phá cho các cơ sở đào tạo

Theo Báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT), Nghị định nhằm cụ thể hoá Nghị quyết số 248/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để thực hiện đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; đồng thời cụ thể hoá một số quy định về tự chủ, cơ chế tài chính đối với giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp tại Luật Giáo dục đại học (sửa đổi) và Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi) năm 2025.

Nghị định cũng tạo cơ sở pháp lý để thực hiện đổi mới căn bản cơ chế, chính sách tài chính và đầu tư cho giáo dục, đào tạo; phân bổ ngân sách cho các cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp dựa trên sứ mệnh, chất lượng và hiệu quả theo cơ chế thống nhất trong toàn ngành; ưu tiên đặt hàng, giao nhiệm vụ đối với các ngành, lĩnh vực trọng điểm theo kết quả đầu ra; quy định về chương trình trọng điểm quốc gia đào tạo tiến sĩ toàn thời gian; tăng quyền tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình.

Tại cuộc họp, lãnh đạo các bộ, cơ quan: Tài chính, Nội vụ, Tư pháp, Khoa học và Công nghệ, Văn phòng Chính phủ; lãnh đạo các cơ sở đào tạo đại học: Đại học Quốc gia TPHCM, Đại học Quốc gia Hà Nội; Đại học Bách khoa, Đại học FPT, Đại học Phenikaa, Đại học VinUni, Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng... đã thảo luận, cho ý kiến về hành lang pháp lý, mức độ tự chủ; cơ chế thu hút, khuyến khích chuyên gia, nhân lực chiến lược, đào tạo nhân tài; phạm vi, tiêu chuẩn về đào tạo tiến sĩ; nguồn lực; tiêu chí đánh giá, kiểm định chất lượng;...

Bước chuyển quan trọng

Sau khi lắng nghe báo cáo từ lãnh đạo Bộ GD&ĐT, cũng như các ý kiến phát biểu đóng góp, thảo luận hết sức thẳng thắn, trách nhiệm và sâu sắc của các đại biểu, Phó Thủ tướng ghi nhận và đánh giá cao Bộ GD&ĐT, cùng các bộ, ngành có liên quan trong quá trình tích cực nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, đánh giá tác động sâu rộng và nỗ lực hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định về tự chủ, cơ chế tài chính đối với giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp; chương trình trọng điểm quốc gia đào tạo tiến sĩ toàn thời gian.

Cho rằng dự thảo Nghị định mang tư duy đổi mới mạnh mẽ với nhiều quan điểm và nội dung mới, thể hiện sự đột phá, quyết liệt trong hành động, Phó Thủ tướng nhấn mạnh đây chính là bước chuyển quan trọng mà Chính phủ kỳ vọng sẽ tạo ra động lực thực chất, mạnh mẽ nhằm thúc đẩy các cơ sở giáo dục đại học và các cơ sở giáo dục nghề nghiệp phát triển vượt bậc trong thời gian tới.

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ GD&ĐT chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tổng hợp, nghiên cứu kỹ lưỡng, tiếp thu một cách đầy đủ, thấu đáo những ý kiến có cơ sở khoa học, thực tiễn hợp lý, thể hiện rõ tinh thần cầu thị, trách nhiệm cao của cơ quan soạn thảo.

Tôn trọng tối đa quyền tự chủ

Đồng thời, Phó Thủ tướng lưu ý một số vấn đề cốt lõi. Theo đó, Bộ Tư pháp tiếp tục cần phát huy mạnh mẽ vai trò, đưa ra những nhận định rõ ràng, sắc bén hơn nữa, bảo đảm tính thống nhất và đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Bộ GD&ĐT chủ động rà soát kỹ lưỡng toàn bộ nội dung của dự thảo Nghị định để bảo đảm ba nguyên tắc: (i) nội dung phải hoàn toàn phù hợp và nằm trong phạm vi thẩm quyền được Luật giao; (ii) các quy định phải thuộc đúng thẩm quyền ban hành của Chính phủ; (iii) toàn bộ quy trình và nội dung soạn thảo phải tuân thủ nghiêm ngặt Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Cùng với đó, Bộ GD&ĐT phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an và Bộ Ngoại giao rà soát, thống nhất các nội dung của dự thảo, đặc biệt là các quy định liên quan đến quyền tự chủ học thuật.

Ngoài ra, Phó Thủ tướng yêu cầu nghiên cứu, phân định và quy định rõ ràng cơ chế tài chính, tài sản, đầu tư phù hợp với tính chất đặc thù của khối cơ sở giáo dục công lập và cơ sở giáo dục tư thục; nghiên cứu, xây dựng cơ chế khuyến khích, huy động hoặc cho phép các doanh nghiệp, nhà đầu tư, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước tham gia tài trợ, đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng giáo dục.

Đối với các cơ sở giáo dục thuộc Bộ Quốc phòng và Bộ Công an, cần rà soát, quy định cụ thể, rõ ràng nội dung nào áp dụng theo quy định của Nghị định này, nội dung nào mang tính đặc thù thực hiện theo quy định của pháp luật về quốc phòng, an ninh.

Liên quan đến Chương trình trọng điểm quốc gia đào tạo tiến sĩ toàn thời gian, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ GD&ĐT khẩn trương rà soát, bảo đảm bám sát các mục tiêu và định hướng đã được quy định cụ thể tại Nghị quyết số 248/2025/QH15 của Quốc hội. Nguyên tắc xuyên suốt là quyền lợi phải đi đôi với trách nhiệm và điều kiện ràng buộc chặt chẽ, không để xảy ra kẽ hở dẫn đến việc trục lợi chính sách.

"Chúng ta cần ban hành một nghị định thực sự mang tính "khai phóng" cho các cơ sở đào tạo, tạo bước đột phá mạnh mẽ trong nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước trong giai đoạn mới", Phó Thủ tướng nhấn mạnh./.