Bước chuyển tất yếu, khách quan về tư duy

Đây là hai nghị quyết có vai trò đặc biệt quan trọng bởi nếu như việc ban hành Nghị quyết 50 chấm dứt tư duy thu hút FDI bằng mọi giá thì Nghị quyết 10 là bước chuyển tư duy quan trọng từ thu hút vốn sang phát triển hệ sinh thái kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài hiện đại, hiệu quả và bền vững.

Sau gần 40 năm đổi mới, chủ trương mở cửa và thu hút đầu tư nước ngoài của nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển, trở thành điểm đến đầu tư hấp dẫn của khu vực với hơn 46 nghìn dự án còn hiệu lực, tổng vốn đăng ký 549 tỷ USD. Bên cạnh đó, việc thu hút nguồn vốn này còn góp phần quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển xuất khẩu, tạo việc làm, nâng cao năng lực quản trị và vị thế trong nền kinh tế thế giới.

Tuy nhiên, như phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW diễn ra vừa qua thì hoạt động thu hút vốn đầu tư nước ngoài vẫn còn nhiều hạn chế như tỷ lệ nội địa hóa còn thấp. Việc liên kết với doanh nghiệp trong nước, chuyển giao công nghệ, nghiên cứu phát triển, đào tạo nhân lực chất lượng cao chưa đạt như kỳ vọng.

Nhiều dự án đầu tư nước ngoài vẫn chủ yếu gia công, lắp ráp, sử dụng nhiều đất đai, lao động phổ thông, năng lượng giá rẻ, tiêu chuẩn môi trường thấp, hoặc dựa nhiều vào ưu đãi, chưa tạo được năng lực mới cho nền kinh tế. Một số địa phương còn cạnh tranh thu hút đầu tư theo số lượng dự án, dựa trên những ưu đãi về đất đai, thuế, phí, chưa chú trọng đến hiệu quả sử dụng đất, tiết kiệm năng lượng, đóng góp ngân sách, chuyển giao công nghệ, phát triển doanh nghiệp trong nước và bảo đảm môi trường, an ninh kinh tế. Nhiều khu vực vẫn còn là “vùng trũng” trong thu hút đầu tư nước ngoài.

Trong giai đoạn phát triển mới hiện nay cũng như bối cảnh quốc tế và trong nước có nhiều thay đổi sâu sắc; cạnh tranh chiến lược, sự phát triển đột phá của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, sự dịch chuyển của các chuỗi cung ứng, dòng vốn toàn cầu thì yêu cầu không thu hút đầu tư bằng mọi giá mà phải có chiến lược, có lựa chọn, có năng lực sàng lọc là hết sức cần thiết.

Cũng bởi vậy, khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đương nhiên không thể chỉ dừng lại ở mục tiêu thu hút nhiều vốn mà phải hướng tới nâng cao chất lượng, hiệu quả và sức lan tỏa của các dòng vốn quốc tế. Kết hợp chặt chẽ nguồn lực bên ngoài với nội lực của nền kinh tế để nâng cao năng lực sản xuất, đổi mới sáng tạo, quản trị và năng lực cạnh tranh quốc gia…

Từ những yêu cầu này, Nghị quyết 10-NQ/TW đã đề ra những nhiệm vụ, giải pháp cụ thể như đổi mới tư duy, thống nhất nhận thức về vị trí, vai trò của kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh; phát triển nhân lực chất lượng cao, thu hút và trọng dụng nhân tài. Nâng cấp, hoàn thiện cơ sở hạ tầng phục vụ thu hút đầu tư chiến lược. Đổi mới định hướng thu hút đầu tư nước ngoài theo ngành, lĩnh vực, địa bàn. Thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế số, chuyển giao công nghệ, tăng tính lan tỏa, liên kết với khu vực kinh tế trong nước. Đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác xúc tiến đầu tư; nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước; hoàn thiện cơ chế, chính sách liên quan đến đầu tư gián tiếp nước ngoài.

Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế quốc gia, không chỉ góp phần bổ sung vốn trung và dài hạn cho đầu tư phát triển mà còn là kênh tiếp nhận công nghệ tiên tiến, phương thức quản trị hiện đại, đào tạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, giúp mở rộng thị trường. Bởi vậy, việc chuyển đổi tư duy từ thu hút vốn sang phát triển nền tảng đầu tư chiến lược quốc gia là tất yếu khách quan. Từ đó, mở ra dư địa cải cách thị trường vốn, tạo động lực thu hút cả dòng vốn đầu tư trực tiếp và gián tiếp cho tăng trưởng, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.