Nhà Xuất Bản Công Thương

https://nxbcongthuong.vn

Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh trả lời đại biểu Quốc hội các nội dung liên quan đến Thủy điện

An toàn xả lũ, quy trình xã lũ; quy hoạch thuỷ điện (đặc biệt là thủy điện vừa và nhỏ) và quản lý, khai thác, vận hành các công trình thủy điện; đời sống nhân dân vùng tái định cư các dự án thủy điện là những nội dung được Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh trả lời trước câu hỏi của các đại biểu Quốc hội.

Trước câu hỏi của đại biểu Quốc hội về vấn đề an toàn xả lũ, qui trình xả lũ (thời gian qua ta đã làm gì, kết quả ra sao; sắp tới sẽ tập trung làm gì...), Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh đã có câu trả lời như sau:

1. Công tác tổ chức thực hiện các chỉ đạo

Thực hiện Nghị quyết số 33/2016/QH14 ngày 23 tháng 11 năm 2016 về chất vấn và trả lời chất vấn tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XIV trong lĩnh vực thủy điện, ngay sau khi Nghị quyết của Quốc hội được ban hành, Chính phủ đã kịp thời chỉ đạo các bộ ngành và địa phương thực hiện nghiêm túc các nhiệm vụ đã được giao. Bộ Công Thương với vai trò đầu mối, đã chủ động và phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành và các địa phương triển khai thực hiện nghiêm túc Nghị quyết của Quốc hội và Chương trình hành động của Chính phủ một cách đồng bộ với việc triển khai thực hiện một số các nhiệm vụ chính như sau:
- Chỉ đao các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, các chủ đập thủy điện trên cả nước tiếp tục rà soát, điều chỉnh Quy trình vận hành hồ chứa thủy điện
- Tổ chức các Đoàn công tác kiểm tra, rà soát, đánh giá về công tác quản lý vận hành các công trình thủy điện trên địa bàn các tỉnh Hà Tĩnh, Gia Lai, Kon Tum, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam, Hòa Bình, Sơn La, Cao Bằng, Lạng Sơn.
- Rà soát, thẩm định và phê duyệt điều chỉnh các quy trình vận hành hồ chứa thủy điện (Tà Cọ, Hố Hô, Đăk Psi 5, Bản Chát…).
- Có ý kiến góp ý với Bộ Tài nguyên và Môi trường về điều chỉnh Quy trình vận hành liên hồ chứa trên các lưu vực sông Ba, Sê San, sông Mã, sông Đồng Nai và sông Hồng.

2. Kết quả thực hiện và một số đánh giá

Thực hiện chỉ đạo của Bộ Công Thương, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, các chủ đập thủy điện trên cả nước đã triển khai tiếp tục rà soát, điều chỉnh Quy trình vận hành hồ chứa thủy điện. Qua công tác kiểm tra, rà soát về quy trình vận hành một số hồ chứa thủy điện tại các tỉnh (Hà Tĩnh, Gia Lai, Kon Tum, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam, Hòa Bình, Sơn La, Cao Bằng, Lạng Sơn), theo báo cáo của UBND, Sở Công Thương các tỉnh và các chủ đập thủy điện, việc vận hành các hồ chứa thủy điện như sau:
- Hầu hết đã đánh giá Quy trình phê duyệt đã cơ bản phù hợp với pháp luật hiện hành, thực tế và điều kiện khí tượng thủy văn, địa hình hành lang thoát lũ…
- Việc vận hành công trình theo quy trình vận hành (QTVH) nhìn chung đã được các Chủ đập thủy điện tuân thủ về nguyên tắc xả lũ, thao tác, phương thức vận hành các cửa van đập tràn, công tác chuẩn bị phòng, chống lụt, bão và chế độ thông tin, báo cáo cho địa phương. 
- Các Chủ đập trên cùng lưu vực sông lớn, đã chủ động phối hợp với chính quyền địa phương cùng xây dựng và thống nhất Quy chế phối hợp, chương trình hành động và quy chế chung trong công tác vận hành xả lũ, tổ chức dự báo và đo đạc các yếu tố khí tượng, thủy văn phục vụ công tác vận hành hồ.
Căn cứ QTVH đơn hồ và liên hồ được duyệt và các Quy chế phối hợp giữa các chủ đập trên cùng bậc thang và giữa các chủ đập với địa phương, đa số chủ đập đã thực hiện đầy đủ thông tin về thông báo và thời gian thông báo cho cơ quan địa phương, các đơn vị liên quan trước và trong quá trình xả lũ. Trong phối hợp vận hành giữa các công trình trên cùng một lưu vực sông, tất cả các đơn vị đều tuân thủ nghiêm túc quy định về thông báo thông tin vận hành cho các Chủ đập ở phía hạ du. 
- Các hồ chứa lớn cơ bản đã lắp đặt và vận hành hiệu quả hệ thống cảnh báo hạ du khi điều tiết lũ, phát điện. Phần lớn các đơn vị đã xây dựng quy chế chia sẻ thông tin giữa các công trình trên cùng bậc thang và Ban Chỉ huy phòng, chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn của tỉnh.

Phần lớn các hồ chứa thủy điện lớn ở khu vực miền Trung và Tây Nguyên đã lắp đặt hệ thống tự động thu thập thông tin vận hành truyền về Ban Chỉ huy Phòng chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn của tỉnh. Đây là giải pháp rất hiệu quả trong việc chủ động thu thập số liệu vận hành của các công trình trên bậc thang, kịp thời đưa ra những quyết định phù hợp trong quá trình vận hành. Đặc biệt như các hồ chứa thủy điện Bình Điền, Hương Điền, A Lưới ở tỉnh Thừa Thiên Huế đều thường xuyên thông báo công tác điều tiết nước hồ về Ban chỉ huy Phòng chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn và Sở Công Thương giúp cho địa phương chủ động điều hành việc điều tiết các hồ trên địa bàn giảm lũ có hiệu quả, đây là mô hình tốt trong điều hành chống lụt bão.

Trong đợt lũ năm 2016 ở khu vực miền Trung, Tây Nguyên, với các biện pháp điều hành của địa phương các nhà máy thủy điện xả lũ tuy không cắt được lũ nhưng đã tạo điều kiện để giảm đỉnh lũ, thậm chí thay đổi thời điểm đạt đỉnh lũ ở hạ du lưu vực sông Ba. Trong đợt lũ đầu tháng 11/2016, hầu hết các hồ chứa thủy điện lớn điều tiết giảm đỉnh lũ về hạ du. Đặc biệt, ở các lưu vực sông Vu Gia - Thu bồn, sông Ba các nhà máy thủy điện đã đảm bảo hài hòa giữa lợi ích phát điện và nhu cầu sử dụng nước sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp ở hạ du. Tại địa phương đã chủ động tính toán và phối hợp với chủ đập thủy điện xây dựng kế hoạch xả nước phù hợp với tình hình thời tiết và nguồn nước tại hồ chứa thủy điện. Qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng nước mùa cạn từ năm 2013 đến nay và đã được UBND tỉnh Quảng Nam đánh giá cao.

3. Những công việc trong thời gian tới

- Tiếp tục triển khai thực hiện các Nghị quyết, chỉ đạo của Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng về quản lý, vận hành an toàn đập, hồ chứa thủy điện như Nghị quyết số 62/2013/QH13 ngày 27/11/2013 của Quốc hội khóa XIII về tăng cường công tác quản lý quy hoạch, đầu tư xây dựng, vận hành khai thác công trình thủy điện; Nghị quyết số 33/2016/NQ-QH14 của Quốc hội; Nghị quyết số 11/NQ-CP ngày 18/02/2014 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 62/2013/QH13; Chỉ thị số 22/CT-TTg ngày 07/8/2018 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường quản lý, đảm bảo an toàn đập, hồ chứa nước...
- Tiếp tục rà soát, hiệu chỉnh các quy trình vận hành hồ chứa thủy điện cho phù hợp với đặc thù công trình, vùng hạ du.
- Triển khai thực hiện, hướng dẫn Sở Công Thương và các chủ đập thủy điện thực hiện Nghị định số 114/NĐ-CP ngày 04/9/2018 của Chính phủ về quản lý an toàn đập, hồ chứa nước.
- Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành quy định của pháp luật về quản lý an toàn đập, hồ chứa nước.
- Rà soát để ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, tiêu chuẩn về thủy điện thuộc phạm vi trách nhiệm của Bộ....

Về nội dung thông tin về quy hoạch thuỷ điện (đặc biệt là thủy điện vừa và nhỏ) và quản lý, khai thác, vận hành các công trình thủy điện

Ngày 27/11/2013, tại Kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XIII ban hành Nghị quyết số 62/2013/QH13 (NQ62) về tăng cường công tác quản lý quy hoạch, đầu tư xây dựng, vận hành khai thác công trình thủy điện; Ngày 18/02/2014, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 11/NQ-CP (NQ11) về Kế hoạch hành động thực hiện NQ62 của Quốc hội và Công Thương đã ban hành Kế hoạch hành động của ngành Công Thương triển khai thực hiện Nghị quyết số 33/2016/QH14 và NQ 62 để triển khai thực hiện các chỉ đạo. Trên cơ sở kết quả rà soát, Chính phủ đã liên tục báo cáo kết quả trước Quốc hội tại các Kỳ họp Quốc hội vừa qua.

1. Về tình hình quản lý, kiểm soát quy hoạch thủy điện

1.1. Thực trạng công tác quản lý, kiểm soát quy hoạch thủy điện

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Công Thương phối hợp với UBND các tỉnh rà soát lại quy hoạch thủy điện, kiên quyết loại khỏi quy hoạch các DATĐ chiếm nhiều diện tích đất hoặc có ảnh hưởng lớn đến môi trường, kinh tế, xã hội. Đồng thời, UBND các tỉnh vẫn đang tiếp tục rà soát quy hoạch thủy điện trên địa bàn quản lý để xem xét thu hồi chủ trương đầu tư đối với các dự án đã quá hạn theo hạn trong Giấy chứng nhận đầu tư được cấp mà Chủ đầu tư không triển khai thực hiện; các dự án thuộc danh mục được đầu tư trong giai đoạn 2015 - 2020 và đang trong quá trình nghiên cứu đầu tư giai đoạn sau năm 2020 vẫn được tiếp tục rà soát, đánh giá tình hình thực hiện và kết quả nghiên cứu đầu tư để có phương án điều chỉnh hợp lý hoặc xem xét thu hồi để loại khỏi quy hoạch theo đúng các yêu cầu đã được nêu ra trong NQ62 của Quốc hội.

Một số kết quả đạt được đến thời điểm hiện tại, cơ bản như sau:

- Kết quả rà soát quy hoạch thủy điện tính đến tháng 10 năm 2018 đã cơ bản đầy đủ trên phạm vi cả nước, đảm bảo các yêu cầu tại NQ62 của Quốc hội. Đặc biệt, thực hiện nghiêm túc Chỉ thị số 13-CT/TW ngày 12 tháng 01 năm 2017 của Ban Bí thư về tăng cường lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tại Thông báo số 191/TB-VPCP ngày 22 tháng 7 năm 2016 của Văn phòng Chính phủ tại Hội nghị về các giải pháp khôi phục rừng bền vững vùng Tây Nguyên nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu giai đoạn 2016 - 2020, Bộ Công Thương đã phối hợp với UBND các tỉnh có Dự án thủy điện trên địa bàn tổ chức rà soát, đánh giá toàn diện bao gồm cả các dự án đã được phê duyệt và các dự án đang được nghiên cứu, khảo sát để xem xét đưa vào quy hoạch trên cơ sở tuân thủ nghiêm túc các nội dung chỉ đạo của Ban bí thư và Thủ tướng Chính phủ.

- Hầu hết các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có tiềm năng phát triển thủy điện đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương chỉ đạo thực hiện công tác quản lý quy hoạch, đầu tư xây dựng thủy điện vừa và nhỏ theo đúng quy định và đạt hiệu quả cao. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn một số tỉnh thường xuyên đề nghị Bộ Công Thương bổ sung quy hoạch thuần tuý dựa trên đề xuất của các nhà đầu tư mà chưa có cách tiếp cận, nghiên cứu tổng thể về khai thác tiềm năng thuỷ điện, chưa thực sự phù hợp với quy hoạch điện lực của Tỉnh và đảm bảo phát triển kinh tế xã hội, bảo vệ môi trường. Trong đó:
+ Đối với các dự án thủy điện (DATĐ) có công suất lắp máy trên 30 MW: Hầu hết DATĐ này nằm trên các lưu vực sông chính, sông lớn đã được Thủ tướng Chính phủ hoặc Bộ Công Thương phê duyệt và đã đi vào vận hành phát điện.
+ Đối với các DATĐ có công suất bằng hoặc nhỏ hơn 30 MW: Đặc điểm chung là chủ yếu nằm trên địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn nên tài liệu cơ bản để lập quy hoạch còn hạn chế, điều kiện khảo sát thực địa không thuận lợi... Trong khi cơ quan xây dựng quy hoạch (Sở Công Thương) các tỉnh có dự án còn thiếu hoặc chưa có cán bộ chuyên môn; sự phối hợp giữa các Sở, ngành của địa phương trong quá trình lập, xem xét quy hoạch cũng chưa thực sự chặt chẽ, vì vậy, chất lượng quy hoạch thủy điện nhỏ bộc lộ khá nhiều hạn chế, không ít dự án phải điều chỉnh sơ đồ khai thác và quy mô trong quá trình nghiên cứu đầu tư; mặt khác, do tình hình phát triển cơ sở hạ tầng cần thiết như giao thông, lưới điện... tại các khu vực này còn chậm nên một số dự án nhỏ chưa đảm bảo khả thi.

Tính đến thời điểm hiện nay, Bộ Công Thương và UBND các tỉnh đã thống nhất loại khỏi quy hoạch 474 DATĐ và 213 địa điểm tiềm năng có ảnh hưởng lớn đến môi trường - xã hội. Thời gian gần đây, Bộ Công Thương đang xem xét kỹ các chỉ tiêu về kinh tế - kỹ thuật và các tiêu chí về môi trường - xã hội đối với các DATĐ để kiên quyết loại bỏ hoặc điều chỉnh hợp lý trong quá trình thẩm định phê duyệt quy hoạch thủy điện.

1.2. Về công tác lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch thủy điện

Ngày 24 tháng 11 năm 2017, Quốc hội khóa XIV đã thông qua Luật Quy hoạch số 21/2017/QH14 và có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm 2019. Theo đó, công tác lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch (trong đó có cả quy hoạch thủy điện) được quy định như sau:

- Quy hoạch quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh đã được lập, thẩm định trước ngày Luật này có hiệu lực mà chưa được quyết định hoặc phê duyệt thì được thực hiện quyết định hoặc phê duyệt theo quy định của Luật này (Khoản 2, Điều 59).

​- Các quy định của Luật này về lập, thẩm định quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 3 năm 2018 (Khoản 2, Điều 58). Căn cứ các quy định nêu trên, đối với công tác thẩm định, phê duyệt điều chỉnh bổ sung quy hoạch các Dự án thủy điện vừa và nhỏ trên địa bàn tỉnh Lai Châu nói riêng và cả nước nói chung, Bộ Công Thương đang chỉ đạo thực hiện như sau:
​+ Đối với các DATĐ đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt vẫn được tiếp tục xem xét để điều chỉnh quy hoạch theo quy định hiện hành cho đến khi Luật Quy hoạch số 21/2017/QH14 có hiệu lực (ngày 01 tháng 01 năm 2019)
​+ Đối với các DATĐ đã được UBND tỉnh tổ chức nghiên cứu lập quy hoạch và thẩm định trước ngày 01 tháng 3 năm 2018 để trình Bộ phê duyệt bổ sung quy hoạch thì tiếp tục giải quyết theo thẩm quyền của Bộ Công Thương.
+ Đối với các Dự án thủy điện được UBND tỉnh tổ chức nghiên cứu lập quy hoạch sau ngày 01 tháng 3 năm 2018 sẽ được thực hiện theo Luật quy hoạch số 21/2017/QH14.

3. Một số nhiệm vụ, giải pháp tiếp tục triển khai thực hiện trong thời gian tới

Để quản lý hiệu quả quy hoạch thủy điện theo NQ62 về tăng cường công tác quản lý quy hoạch, đầu tư xây dựng, vận hành khai thác công trình thủy điện, Bộ Công Thương đã có văn bản đề nghị UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có tiềm năng phát triển thủy điện tiếp tục chỉ đạo thực hiện một số nội dung sau:
- Nghiêm túc thực hiện Chỉ thị số 13-CT/TW ngày 12 tháng 01 năm 2017 của Ban Bí thư Ban chấp hành Trung ương Đảng về việc tăng cường lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tại Thông báo số 191/TB-VPCP ngày 22 tháng 7 năm 2016 của Văn phòng Chính phủ.
- Chưa xem xét, nghiên cứu để bổ sung vào quy hoạch đối với các DATĐ có quy mô công suất nhỏ hơn hoặc bằng 3,0 MW.
- Việc xem xét để bổ sung các DATĐ vừa và nhỏ vào quy hoạch phải tuân thủ các tiêu chí , nguyên tắc theo quy định tại Thông tư số 43/2012/TT-BCT ngày 27/12/2012 của Bộ Công Thương và đồng bộ với Quy hoạch phát triển điện lực của Tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
- Tờ trình và hồ sơ quy hoạch bổ sung nguồn thủy điện vừa và nhỏ trình đồng bộ trong Quy hoạch phát triển điện lực Tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (theo kỳ quy hoạch 5 năm). Bộ Công Thương sẽ xem xét thẩm định song song Quy hoạch thủy điện vừa và nhỏ và Quy hoạch phát triển điện lực Tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

II. Về quản lý, khai thác, vận hành các công trình thủy điện

1. Thực trạng tuân thủ các quy định về quản lý chất lượng xây dựng công trình thủy điện

Trong thời gian qua, Bộ Công Thương đã chủ trì phối hợp với các tỉnh Gia Lai, Kon Tum, Hà Tĩnh, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam, Lào Cai, Hà Giang và Tập đoàn Điện lực Việt Nam tổ chức các đợt kiểm tra, đánh giá việc tuân thủ các quy định về quản lý chất lượng công trình trong công tác khảo sát, thiết kế, thi công, nghiệm thu, quản lý an toàn; giải quyết sự cố khi thi công công trình và cam kết về môi trường đối với các dự án/công trình thủy điện như: An Khê - Ka Nak (173 MW); Sông Bung 2 (100 MW); Bắc Mê (45 MW); Sê San 3 (260 MW); Sê San 3A (108 MW); Đăk Srông 3A (10,2 MW); Hà Tây (13 MW); Alin B1 (42 MW); A Lin B2 (20 MW); Sông Tranh 3 (62 MW); Sông Bung 5 (57 MW); Đăk Pring (7,5 MW); Đồng Văn 28 (MW); Nhạn Hạc (59 MW); Hòa Thuận (17,4 MW); Hoa Thám (5,8 MW); Hố Hô (14 MW); Nậm Củn (40 MW); Sơn Trà 1 (60 MW); Nậm Ban 2 (22 MW); Hạ Rào Quán (6,4 MW).

Kết quả cho thấy, nhìn chung, qua việc kiểm tra, giám sát chặt chẽ của các cơ quan quản lý nhà nước từ Trung ương đến địa phương, công tác quản lý chất lượng xây dựng đã từng bước được nâng cao. Cụ thể, trong quá trình thực hiện đầu tư xây dựng, việc điều chỉnh quy mô, thay đổi thiết kế bản vẽ kỹ thuật thi công so với Hồ sơ thiết kế đã được cấp có thẩm quyền tham gia ý kiến; Chủ đầu tư các DATĐ đã nhận thức đúng đắn và thực hiện đầy đủ theo quy định của pháp luật, đã ý thức về việc tăng cường đội ngũ cán bộ chuyên môn có kinh nghiệm đầu tư xây dựng thủy điện cho nên việc quản lý chất lượng xây dựng công trình được ngày càng được cải thiện. Mặt khác, trong quá trình thi công Chủ đầu tư các DATĐ đã thường xuyên báo cáo đầy đủ tình hình triển khai xây dựng cho các cơ quan chức năng theo quy định; các đơn vị tư vấn mới thành lập, còn thiếu kinh nghiệm đã quan tâm tuyển dụng đội ngũ cán bộ có chất lượng chuyên môn cao; các nhà thầu thi đã chú trọng hơn trong việc bố trí nhân lực và thiết bị có chất lượng cao và hiện đại, phù hợp với đặc thù công việc.

- Đối với Nhà máy thủy điện Hạ Rào Quán thuộc địa bàn tỉnh Quảng Trị, Bộ Công Thương đã chỉ đạo các đơn vị chức năng của Bộ phối hợp với Sở Công Thương tỉnh Quảng Trị tổ chức kiểm tra,đánh giá toàn diện về công tác đảm bảo an toàn trong vận hành đối với các hạng mục công trình của thủy điện Hạ Rào Quán (đặc biệt là an toàn chống lũ đối với nhà máy); các điều kiện đảm bảo an toàn về sản xuất và cung cấp điện lên lưới điện quốc gia; việc chấp hành các quy định về trồng rừng thay thế, xả dòng chảy tối thiểu, chi trả dịch vụ môi trường rừng… chỉ đạo Chủ đầu tư các dự án khẩn trương lập phương án thiết kế đảm bảo an toàn cho nhà máy trình cấp có thẩm quyền phê duyệt để thực hiện trước mùa mưa lũ năm 2019.

- Đối với sự cố hầm dẫn dòng thi công Công trình thủy điện Sông Bung 2 tỉnh Quảng Nam, Bộ Công Thương xác định đây sự cố công trình nghiêm trọng, gây thiệt hại về người, tài sản và ảnh hưởng lớn đến tiến độ phát điện của công trình và cũng là bài học kinh nghiệm đắt giá trong công tác quản lý chất lượng xây dựng công trình của Chủ đầu tư và các cơ quan quản lý nhà nước, đặc biệt là cơ quan lý nhà nước tại địa phương đối với các DATĐ. Thủ tướng Chính phủ đã có Công điện số 1634/CĐ-TTg ngày 14 tháng 9 năm 2016 giao Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Xây dựng, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam và các cơ quan có liên quan tổ chức giám định nguyên nhân sự cố công trình theo quy định, xác định trách nhiệm của các cá nhân, đơn vị liên quan, đồng thời chỉ đạo thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn công trình, Bộ Công Thương đã nghiêm túc tổ chức thực hiện giám định nguyên nhân sự cố nêu trên. Trên cơ sở kết quả kiểm định của Tư vấn kiểm định, ngày 24 tháng 10 năm 2018, Bộ Công Thương đã có Báo cáo số 103/BC-BCT Báo cáo Thủ tướng Chính phủ về kết quả giám định, đánh giá nguyên nhân gây ra sự cố đồng thời làm rõ trách nhiệm và đề xuất hình thức xử phạt đối với các chủ thể có liên quan đến sự cố công trình theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, hiện nay Bộ Xây dựng đang triển khai thực hiện theo thẩm quyền.
 

t



2. Một số bất cập

Hiện nay, việc phân cấp để quản lý chất lượng công trình vẫn còn tồn tại một số bất cập cần được khắc phục, cụ thể như sau:
- Tại các Sở Công Thương chưa có hoặc có ít cán bộ có chuyên môn cần thiết liên quan đến công tác quản lý chất lượng công trình xây dựng như: thủy lợi, thủy điện, xây dựng, giao thông,...) dẫn đến công tác quản lý chất lượng công trình từ khâu thẩm định thiết kế đến việc tổ chức, thực hiện kiểm tra công tác nghiệm thu, việc phối hợp với chủ đầu tư và các chuyên gia, đơn vị tư vần còn nhiều hạn chế, chưa theo đúng quy định và chưa đáp ứng yêu cầu công việc. 
- Kính phí chi trả cho các chuyên gia hoặc đơn vị tư vấn thẩm tra có kinh nghiệm còn thấp, hơn nữa hầu hết các DATĐ là thuộc khu vực miền núi, đi lại khó khăn, cách xa các trung tâm thành phố (hầu hết các đơn vị tư vấn có đủ năng lực và kinh nghiệm thì chủ yếu ở Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Nha Trang,...) nên không thực sự quan tâm đến việc thẩm tra do kinh phí cho công tác này không nhiều, trong khi phải chi phí cho việc đi lại, ăn ở,...phục vụ khảo sát, thu thập tài liệu, báo cáo kết quả thẩm tra.

Về đời sống nhân dân vùng tái định cư các dự án thủy điện

1. Những vấn đề nổi cộm trong công tác đảm bảo an toàn đập thủy điện

Từ năm 2012 đến năm 2016 đã có một số sự cố trong quá trình xây dựng hoặc mới đưa vào sử dụng (như công trình thủy điện Đăk Mek tỉnh Kon Tum, Đakrông 3 tỉnh Quảng Trị, Sông Bung 2 tỉnh Quảng Nam, Ia Krel 2 tỉnh Gia Lai), trong quá trình vận hành hồ chứa (như nhà máy thủy điện Hố Hô tỉnh Hà Tĩnh), nguyên nhân để xảy ra sự cố xuất phát từ những tồn tại trong quá trình tổ chức thực hiện việc quản lý, vận hành các hồ chứa thủy điện, những tồn tại của một số quy định pháp luật về quản lý và kỹ thuật an toàn đập thủy điện hiện hành chưa phù hợp với bối cảnh biến đổi khí hậu, cực đoan của thời tiết, đã gây thiệt hại về tài sản cho nhân dân vùng hạ du, và thiệt hại về người tại công trình thủy điện Sông Bung 2.

2. Về tổ chức quản lý, kiểm tra, giám sát đảm bảo an toàn đập thủy điện

Quản lý an toàn đập là nhiệm vụ trọng tâm thường xuyên, luôn được Bộ Công Thương quan tâm và chỉ đạo sát sao. Hàng năm, Bộ Công Thương tổ chức đoàn kiểm tra công tác quản lý an toàn đập ở các công trình thủy điện; đồng thời chỉ đạo các Sở Công Thương thực hiện công tác kiểm tra việc thực thi pháp luật về quản lý an toàn đập trên địa bàn thuộc phạm vi quản lý.

Để tăng cường công tác quản lý, hướng dẫn, tổ chức triển khai quản lý án toàn đập, Bộ Công Thương đã ban hành một số các văn bản quan trọng như: Quyết định số 396/QĐ-BCT ngày 10/02/2017 của Bộ trưởng Bộ Công Thương về việc Ban hành Kế hoạch hành động của ngành Công Thương triển khai thực hiện Nghị quyết số 33/2016/QH14 về chất vấn và trả lời chất vấn tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XIV trong lĩnh vực thủy điện; Quyết định số 802/QĐ-BCT ngày 14 tháng 3 năm 2017 của Bộ trưởng Bộ Công Thương về việc thành lập Đoàn kiểm tra việc tuân thủ quy định của pháp luật tại một số nhà máy thủy điện năm 2017 và Quyết định số 1136/QĐ-BCT bổ sung Quyết định số 802/QĐ-BCT; Chỉ thị số 15/CT-BCT ngày 13/5/2017 của Bộ Công Thương về việc thực hiện công tác cảnh báo vận hành hồ chứa và nhà máy thủy điện để đảm bảo an toàn cho vùng hạ du các dự án thủy điện và các công điện chỉ đạo các chủ hồ chứa thủy điện ứng phó với mưa lũ.

Từ năm 2017 đến nay, Đoàn kiểm tra do Bộ Công Thương chủ trì phối hợp với Sở Công Thương các tỉnh: Nghệ An, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Phú Yên, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đắk Nông, Kon Tum, Bình Phước; Báo Công Thương đã thực hiện kiểm tra việc tuân thủ quy định của pháp luật về an toàn, phòng chống cháy nổ, bảo vệ môi trường và các quy định về duy trì điều kiện cấp giấy phép hoạt động điện lực tại 15 nhà máy thủy điện (Nậm Mô, Nậm Pông, Hạ Rào Quán, A Roàng, La Hiêng 2, Ea Krong Rou, Sông Giang 2, Đa Siat, Đăk Sin 1, Đăk Ne, Đăk Lô, Đăk Psi 5, Thác Mơ, Đak Glun, Cần Đơn); sau mỗi cuộc kiểm tra đã có hướng dẫn, yêu cầu các chủ đập thực hiện đúng, đầy đủ quy định của pháp luật về thủy điện.

Trong tháng 07 năm 2017 tổ chức 02 đợt thanh tra tại 02 nhà máy thủy điện Ngòi Phát và Bảo Lộc; tháng 3 và 4 năm 2017 đã tổ chức 03 đợt kiểm tra tại 15 nhà máy thủy điện (Nậm Mô, Nậm Pông, Hạ Rào Quán, A Roàng, La Hiêng 2, Ea Krong Rou, Sông Giang 2, Đa Siat, Đăk Sin 1, Đăk Ne, Đăk Lô, Đăk Psi 5, Thác Mơ, Đak Glun, Cần Đơn).

Trong tháng 5 và 6 và 8 năm 2018, Bộ Công Thương đã tổ chức kiểm tra tại 09 nhà máy thủy điện Tà Thàng, Trung Thu, Nậm Mức, Ankroet, Lộc Phát, Hạ Rào Quán, Buôn Kuốp, Bắc Mê, Sông Miện 5A; tháng 8 và tháng 10 năm 2018 thanh tra tại 02 nhà máy thủy điện Chiêm Hóa và Bá Thước 2.

3. Kết quả đạt được

Bằng sự nỗ lực của các cơ quan quản lý nhà nước về an toàn đập thủy điện và ý thức tuân thủ pháp luật của các chủ đập, công tác quản lý an toàn đập đã đi vào nề nếp, có những chuyển biến lớn, tích cực so với thời điểm kỳ họp 3 Quốc hội XIII, cụ thể qua số liệu dưới đây:
- Đối với công tác quản lý an toàn của 345 đập hồ chứa thủy điện trên địa bàn cả nước như sau:
+ Đăng ký an toàn đập: Có 345/345 đập đã được chủ đập thực hiện theo quy định.
+ Kiểm tra định kỳ đập: Có 345/45 đập đã được chủ đập thực.
+ Báo cáo hiện trạng an toàn đập: Có 345/345 đập đã được chủ đập thực hiện theo quy định.
- Xây dựng phương án phòng chống lụt bão bảo đảm an toàn đập: 335/345 đập đã có phương án được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, 10/345 đập đang được chủ đập xây dựng hoặc hoàn thiện sau thẩm định. Trong đó, Bộ Công Thương đã phê duyệt 80 trong tổng số 84 phương án phòng chống lụt bão bảo đảm an toàn đập thủy điện thuộc thẩm quyền.
- Xây dựng phương án phòng chống lũ lụt vùng hạ du đập: Có 335/345 đập đã có phương án được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, 10/345 đập đang được chủ đập thực hiện (Giữa năm 2012, có 8/195 thuỷ điện có Phương án phòng chống lũ lụt vùng hạ du đập được Ủy ban nhân dân tỉnh phê duyệt).
- Xây dựng phương án bảo vệ đập: 334/345 đập đã có phương án được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, 11/345 đập đang được chủ đập thực hiện.
- Kiểm định an toàn đập: Trong số 345 đập, có 251 đập đã đến kỳ kiểm định, trong đó: 234/251 đập đã được kiểm định xong, kết quả kiểm định được Tư vấn đánh giá đập đủ điều kiện tiếp tục vận hành, 17/251 đập đang được kiểm định (đến giữa năm 2012, trong số 195 thủy điện đã phát điện, 66 thủy điện có đập đã đến kỳ kiểm định song mới chỉ có 17 đập thực hiện kiểm định xong và 3 đập đang trong quá trình kiểm định).

4. Những khó khăn, vướng mắc trong công tác quản lý an toàn đập, hồ chứa thủy điện

- Công tác quản lý nhà nước về an toàn đập thủy điện tại một số địa phương còn hạn chế, do thiếu cán bộ chuyên trách hoặc cán bộ có chuyên môn phù hợp.
- Trong khai thác, sử dụng tài nguyên nước còn thiếu sự phối hợp chặt chẽ và chia sẻ lợi ích hài hòa giữa Chủ công trình thủy điện với chính quyền, dân cư địa phương, giữa các ngành trong việc tích nước cho thủy điện và cung cấp nước cho sản xuất nông nghiệp.
- Công tác quan trắc khí tượng thủy văn đóng vai trò quan trọng trong việc vận hành an toàn, hiệu quả hồ chứa thủy điện và an toàn cho vùng hạ du. Tuy nhiên, hiện nay có sự sai khác khá lớn giữa bản tin dự báo KTTV với thực tế, làm các chủ đập thủy điện gặp khó khăn trong việc vận hành hồ chứa thủy điện an toàn, hiệu quả.
- Một số quy định của pháp luật về quản lý an toàn đập, hồ chứa hoặc có liên quan đến quản lý an toàn đập, hồ chứa còn chồng chéo hoặc chưa cụ thể, rõ ràng... nên khó triển khai thực hiện (quy định về xây dựng, phê duyệt phương án ứng phó thiên tai theo quy định tại Luật Phòng chống thiên tai chồng chéo với quy định về xây dựng phương án ứng phó thiên tai cho công trình, vùng hạ du theo quy định tại Luật Thủy lợi và Nghị định 114/2018/NĐ-CP; quy định về vùng hạ du tại Luật Thủy lợi và Nghị định số 114/2018/NĐ-CP chưa rõ ràng nên khó xác định, đặc biệt đối với trường hợp các hồ chứa bậc thang; quy định về lắp đặt thiết bị quan trắc chuyên ngành theo quy định tại Nghị định số 38/2016/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2016 của Chính phủ về quy định chi tiết một số điều của Luật khí tượng thủy văn chưa cụ thể nên các chủ đập lúng túng trong việc thực hiện...).

5. Một số định hướng, giải pháp và nhiệm vụ cần triển khai trong thời gian tới

- Tiếp tục triển khai thực hiện các Nghị quyết, chỉ đạo của Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng về quản lý, vận hành an toàn đập, hồ chứa thủy điện như Nghị quyết số 62/2013/QH13 ngày 27/11/2013 của Quốc hội khóa XIII về tăng cường công tác quản lý quy hoạch, đầu tư xây dựng, vận hành khai thác công trình thủy điện; Nghị quyết số 33/2016/NQ-QH14 của Quốc hội; Nghị quyết số 11/NQ-CP ngày 18/02/2014 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 62/2013/QH13; Chỉ thị số 22/CT-TTg ngày 07/8/2018 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường quản lý, đảm bảo an toàn đập, hồ chứa nước.
- Tiếp tục rà soát, hiệu chỉnh các quy trình vận hành hồ chứa thủy điện cho phù hợp với đặc thù công trình, vùng hạ du.
- Triển khai thực hiện, hướng dẫn Sở Công Thương và các chủ đập thủy điện thực hiện Nghị định số 114/NĐ-CP ngày 04/9/2018 của Chính phủ về quản lý an toàn đập, hồ chứa nước.
- Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành quy định của pháp luật về quản lý an toàn đập, hồ chứa nước.
- Rà soát để ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, tiêu chuẩn về thủy điện thuộc phạm vi trách nhiệm của Bộ.

Nguồn tin: www.moit.gov.vn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây