Báo động mực nước sông Hồng do khai thác cát

T? kho?ng 10 n?m tr? l?i ?ây, dòng ch?y h? th?ng sông H?ng ??u ? m?c th?p, không b?o ??m cho các công trình th?y l?i l?y n??c. ?? b?o ??m ngu?n n??c ph?c v? gieo c?y lúa ?ông xuân cho kho?ng 630.000 ha gieo tr?ng thu?c 12 t?nh, thành ph? khu v?c trung du và ??ng b?ng B?c b? (trong ?ó Hà N?i có 370.000 ha), h?ng n?m B? NN&PTNT ph?i h?p v?i T?p ?oàn ?i?n l?c Vi?t Nam và các ??a ph??ng th?ng nh?t k? ho?ch ?i?u ti?t, b? sung n??c t? các h? ch?a th?y ?i?n cho h? du h? th?ng sông H?ng.

Tuy nhiên nh?ng n?m g?n ?ây, m?c n??c trên sông H?ng liên t?c ??t m?c th?p, th?p nh?t là +2,20 m khi?n ho?t ??ng l?y n??c cho s?n xu?t r?t khó kh?n. ??c bi?t, m?c n??c sông H?ng h? th?p khi?n cho m?t s? tr?m b?m ? khu v?c Hà N?i nh? các xã Thanh ?i?m, Liên M?c, ?an Hoài… không có n??c ?? v?n hành máy b?m ph?c v? s?n xu?t nông nghi?p.

N?m 2017, Hà N?i ph?i huy ??ng t?i ?a các nhà máy ?i?n v?n hành ngày ?êm m?i c? b?n duy trì ???c m?c n??c +2,20 m, song m?t s? n?i v?n còn khó kh?n. ?i?n hình nh? Tr?m b?m Phù Sa do thi?t k? tr??c ?ây có cao trình 5,2 m trong khi m?c n??c sông H?ng ch? ??t 4,8 m nên không phát huy ???c hi?u qu?. 

Theo các chuyên gia, có hai nguyên nhân d?n ??n vi?c m?c n??c sông H?ng b? h? th?p, ?ó là s? xói l? lòng sông do ?nh h??ng t? các h? ch?a l?n ? Hòa Bình, Thác Bà và Tuyên Quang và tình tr?ng khai thác cát.

Theo ??c tính, các h? ch?a hi?n có t?ng dung tích h?n 30 t? m3 n??c. H?ng n?m, vi?c x? n??c cho riêng v? ?ông xuân (3 ??t) trong vòng 20 ngày v?i 5 t? m3 n??c nên ?nh h??ng không nh? ??n xói l? lòng sông H?ng. Bên c?nh ?ó, vi?c khai thác cát (kho?ng 33 tri?u m3/n?m) c?ng khi?n cho lòng sông H?ng b? h? th?p, m?c n??c ngày càng xu?ng th?p.

Theo GS.TS Hà V?n Kh?i, nguyên gi?ng viên Tr??ng ??i h?c Th?y l?i, gi?i pháp quan tr?ng nh?t là vi?c qu?n lý v?n hành c?a các h? ch?a th??ng ngu?n ?? gi?m thi?u m?c ?? xói l? lòng sông H?ng.

Cùng quan ?i?m này, PGS.TS ?ào Tr?ng T? cho bi?t, v?n ?? l?n nh?t c?a th?y l?i Vi?t Nam, ??c bi?t sông H?ng là s? bi?n ??i lòng d?n n??c trên các sông. Các công trình th?y l?i, h? th?ng tr?m b?m, h? th?ng ??p trên ??a bàn Hà N?i thi?u ??ng b? không còn phù h?p v?i hi?n tr?ng m?c n??c trên sông H?ng, do ?ó c?n ph?i kh?n tr??ng xây d?ng m?i ho?c c?i t?o các tr?m b?m dã chi?n ?? ho?t ??ng có hi?u qu? trong công tác c?p n??c cho s?n xu?t nông nghi?p.

GS.TS Tr??ng ?ình D?, nguyên Vi?n Phó Vi?n Khoa h?c Th?y l?i Vi?t Nam cho bi?t ?? gi?m thi?u ?nh h??ng c?a h? th?p m?c n??c sông H?ng, các c? quan chuyên môn c?n xác ??nh xói l? ?áy sông và m?c ?? khai thác cát th?t c? th?. Trên c? s? ?ó các nhà khoa h?c m?i có th? ??a ra chính xác các ph??ng án h?u hi?u…

Th? tr??ng B? NN&PTNT Hoàng V?n Th?ng nh?n m?nh vi?c m?c n??c sông H?ng h? th?p trong nh?ng n?m qua ?ã tác ??ng m?nh ??n s?n xu?t nông nghi?p, giao thông, môi tr??ng và sinh ho?t c?a nhân dân Th? ?ô. Do v?y, Th? tr??ng ?? ngh? Vi?n Khoa h?c th?y l?i Vi?t Nam kh?n tr??ng rà soát l?i s? li?u c? th? xói l? và tình hình khai thác cát ?? báo cáo Chính ph?, B? NN&PTNT. ??c bi?t, có nh?ng tham m?u v? các quy?t sách trong khai thác cát và v?n hành các h? ch?a n??c th?y ?i?n.

Ti?p t?c n?o vét nh?ng n?i có lòng sông b?i l?ng c?n tr? dòng ch?y, ??ng th?i tái t?o cát n?o vét ??a vào nh?ng vùng b? xói l? lòng sông, nâng ?áy, dâng n??c. Phân vùng nghiên c?u các công trình ?i?u ti?t dòng ch?y và tính toán th?y l?c h? th?ng các công trình ?i?u ti?t n??c vùng h? du sông H?ng th?t chính xác ?? có các gi?i pháp ph?c v? phát tri?n b?n v?ng, ch? ??ng ngu?n n??c s?n xu?t và sinh ho?t.

Hi?n nay B? NN&PTNT ?ã có ?? tài khoa h?c c?p Nhà n??c “Nghiên c?u gi?i pháp t?ng th? công trình ??p dâng n??c nh?m ?ng phó tình tr?ng h? th?p m?c n??c, b?o ??m an ninh ngu?n n??c cho h? du sông H?ng” nh?m ??a ra gi?i pháp c? th? trong vi?c gi?m thi?u ?nh h??ng c?a h? th?p m?c n??c sông H?ng.