Bàn về hài hòa trong quan hệ lao động

Quan h? lao ??ng (QHL?) trong DN ???c hi?u là quan h? gi?a ng??i lao ??ng (NL?) và ng??i s? d?ng lao ??ng (NSDL?) v? vi?c làm ???c h??ng l??ng, các ?i?u ki?n lao ??ng, nh?ng tranh ch?p v? lao ??ng và m?t s? quan h? khác có liên quan tr?c ti?p ??n vi?c thuê và s? d?ng lao ??ng.

Trong ?ó h?p ??ng lao ??ng là hình th?c pháp lý ch? y?u và ph? bi?n nh?t c?a QHL?. B? lu?t Lao ??ng c?a Vi?t Nam n?m 2012 ?ã ch? rõ: “QHL? t?i ??n v?, DN là quan h? xã h?i phát sinh trong vi?c thuê m??n, s? d?ng lao ??ng, tr? l??ng gi?a NL? và NSDL?”.

Có 02 nhóm ch? th? chính c?a QHL? là ng??i lao ??ng và NSDL? (ho?c ??i di?n c?a h?) nh?ng m?t “nhân v?t” n?a không kém ph?n quan tr?ng, ???c xem nh? 1 tr?ng tài, ng??i ban hành và duy trì khuôn kh? c?a lu?t pháp ?ó là Nhà n??c. Tuy không can thi?p tr?c ti?p vào các ho?t ??ng kinh t? nh?ng l?i t?o hành lang thông thoáng ?? các quy lu?t kinh t? khách quan phát huy tác d?ng. Chính ph? cùng các t? ch?c chính tr?, chính tr? - xã h?i ngh? nghi?p ??t m?c tiêu hài hòa, ?n ??nh, ti?n b? trong QHL?. Hài hòa là x? lý h??ng d?n h?p lý các quan h?, trong ?ó t?p trung nh?t là quy?n và l?i ích c?a các bên trong QHL?. Yêu c?u t?i thi?u c?a tính hài hòa là các bên ph?i nh?n th?c ??y ?? và t? giác th?c hi?n t?i ?u, tri?t ?? các quy?n và ngh?a v? c?a mình trong QHL?. Ch? ??ng gi?i quy?t các mâu thu?n, xung ??t thông qua th??ng l??ng và hòa gi?i, c? g?ng tránh m?i nguy c? d?n ??n s? ?? v? có th? làm c?ng th?ng thêm QHL?.

Rõ ràng, QHL? trong DN là s? cam k?t c?a các bên v? vi?c làm, ti?n l??ng, ti?n th??ng, ??m b?o an toàn v? sinh lao ??ng, th?c hi?n ??y ?? m?i ch? ?? b?o hi?m xã h?i, phúc l?i t?p th?, ?ào t?o và b?i d??ng, nâng cao tay ngh?, s? hi?u bi?t và th?c hành theo lu?t, gi?i quy?t t?t nh?ng b?c xúc, các mâu thu?n , tránh các cu?c ?ình công, nh?t là các cu?c ?ình công trái lu?t c?a NL?…

Trong các quan h? trên, công ?oàn c? s? ??i di?n t?p th? NL? có trách nhi?m ?àm phán th??ng l??ng v?i ??i di?n NSDL? v? t?t c? nh?ng y?u t? c?a QHL? ?ã nêu trên, ràng bu?c quy?n v?i trách nhi?m ph?i th?c thi c?a các ??i tác. Trong 2 ??i tác (NL? và NSDL?), không th? ?ánh giá vai trò c?a NSDL? h?n, hay vai trò c?a NL? h?n. Mà th?c s?, QHL? quy ??nh các trách nhi?m ngang nhau, và vì v?y l?i ích c?a m?i ??i tác c?ng t??ng x?ng khi bi?t ch?m lo xây d?ng quan h? hài hòa, ?n ??nh ti?n b?.

??i tho?i ??nh k? và ??i tho?i th??ng xuyên gi?a NL? và NSDL? là 1 kênh ??c bi?t quan tr?ng và hi?u qu? nh?m gi?i quy?t các m?u thu?n, nh?ng b?t ??ng gi?a các bên trong QHL?. ?? ??m b?o QHL? hài hòa, tr??c h?t NL? (Thông qua vai trò t? ch?c ??i di?n cho h? là công ?oàn c? s?) ph?i nâng cao nh?n th?c và nh?n th?c ??y ??, toàn di?n v? quy?n và ngh?a v? c?a mình. ?i?u này ?ã ???c quy ??nh rõ trong b? Lu?t lao ??ng, Lu?t Công ?oàn và n?i quy, quy ch? c?a DN. Mu?n làm ???c ?i?u này công ?oàn c?n tuyên truy?n, ph? bi?n các v?n b?n lu?t v?a nói trên, ??n t?ng ng??i lao ??ng b?ng các hình th?c linh ho?t và hi?u qu? nh?t, b?ng các bi?n pháp ??n gi?n nh?t, tránh c?u k?, chú ý thi?t th?c, làm cho công nhân, ng??i lao ??ng ??t ???c m?c tiêu mà công ?oàn ??t ra. ??ng th?i công ?oàn c?n t?ng c??ng, sâu sát, giám sát vi?c th?c thi các quy ??nh nh?m c?ng c?, t?ng c??ng tính hài hòa, ?n ??nh, ti?n b? c?a QHL?, ng?n ng?a, h?n ch? nh?ng mâu thu?n trong quan h? gi?a NSDL? v?i NL?, gi?m thi?u m?i nguy c? có th? d?n ??n ?ình công thông qua ?àm phán, th??ng l??ng, tuyên truy?n, v?n ??ng v?i c? gi?i làm công và gi?i qu?n lý DN. Trong ?i?u ki?n hi?n t?i, b?ng các kh?o sát th?c t?, n?u DN nào, KCN nào làm t?t, có hi?u qu? và th??ng xuyên, ho?t ??ng ??i tho?i, th??ng l??ng gi?a NSDL? v?i NL?, s? có nhi?u kh? n?ng h?n ch?, ?i ??n ch?m d?t nh?ng tranh ch?p lao ??ng gay g?t và các cu?c ?ình công, nh?t là ?ình công không theo trình t? lu?t pháp.

Trong khi ?ó, NSDL? ph?i coi vi?c xây d?ng QHL? hài hòa v?i NL? là m?c tiêu quan tr?ng c?a qu?n lý. NSDL? ch?m lo m?i m?t cho NL?, không ch? là trách nhi?m mà còn là ??o lý. N?u ng??i bán hàng coi khách hàng là th??ng ??, thì ch? DN c?n coi NL? là m?i c? h?i s?n sinh các giá tr? gia t?ng, s? giàu có c?a DN. Và vì v?y, NL? c?n ???c ch?m chút, lo toan ?? h? toàn tâm, toàn ý g?n bó v?i DN, làm vi?c h?t s?c mình vì s? phát tri?n th?nh v??ng và b?n v?ng c?a DN. ?ây chính là bí quyêt thành công c?a QHL? hài hòa, ?n ??nh ti?n b?, mà nhi?u DN ? Nh?t B?n ?ã th?c hi?n, và nó ???ng nhiên là bài h?c kinh nghi?m t?t cho Vi?t Nam.