81 năm Quốc khánh: 81 năm kiên định dưới ngọn cờ của Đảng

Cách mạng tháng Tám năm 1945 và sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ngày 2/9/1945 là bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Từ thân phận một nước thuộc địa, nhân dân Việt Nam đã đứng lên giành chính quyền về tay mình, mở ra kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

81 năm qua, trải qua những thử thách khốc liệt của chiến tranh, chia cắt, bao vây, cấm vận, khủng hoảng và những biến động sâu sắc của tình hình thế giới, dưới sự lãnh đạo của Đảng, dân tộc ta đã giành được những thắng lợi có ý nghĩa lịch sử và thời đại. Những thành tựu ấy không chỉ khẳng định sức sống của dân tộc Việt Nam mà còn làm sáng tỏ một vấn đề có ý nghĩa nền tảng: sự lãnh đạo của Đảng là nhân tố hàng đầu quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam.

Từ mùa Thu năm 1945 đến bước ngoặt làm thay đổi vận mệnh dân tộc

Cách mạng tháng Tám không phải là sự “may mắn lịch sử”, càng không phải kết quả tự phát của quần chúng trước sự sụp đổ của phát xít Nhật. Đó là kết quả của cả một quá trình chuẩn bị lâu dài, công phu, chủ động và sáng tạo về đường lối chính trị, lực lượng cách mạng, căn cứ địa, tổ chức và phương pháp đấu tranh dưới sự lãnh đạo của Đảng và lãnh tụ Hồ Chí Minh.

Khi thời cơ lịch sử xuất hiện vào tháng 8/1945, Đảng đã kịp thời phát động toàn dân Tổng khởi nghĩa. Chỉ trong thời gian ngắn, chính quyền đã về tay nhân dân trên phạm vi cả nước. Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, trịnh trọng tuyên bố trước quốc dân đồng bào và thế giới sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Đó là một sự kiện có tầm vóc đặc biệt trong lịch sử dân tộc. Lần đầu tiên sau hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, nhân dân Việt Nam thực sự trở thành người làm chủ vận mệnh quốc gia; Nhà nước của nhân dân Việt Nam được xác lập; quyền độc lập, tự do của dân tộc được tuyên bố trước cộng đồng quốc tế.

Tầm vóc thời đại của Cách mạng Tháng Tám còn thể hiện ở chỗ thắng lợi ấy đã góp phần vào cuộc đấu tranh chung của các dân tộc thuộc địa chống chủ nghĩa thực dân, phát xít, cổ vũ mạnh mẽ phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới. Việt Nam trở thành một trong những biểu tượng tiêu biểu của khát vọng độc lập, tự do và quyền tự quyết của các dân tộc.

Vì thế, Quốc khánh 2/9 không chỉ là ngày khai sinh Nhà nước Việt Nam mới. Đó còn là mốc mở đầu một thời đại mới của dân tộc: thời đại nhân dân Việt Nam làm chủ đất nước, dưới sự lãnh đạo của Đảng, kiên định con đường độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

81 năm - một hành trình của bản lĩnh, ý chí và những thắng lợi vĩ đại

Nếu Cách mạng tháng Tám mở ra kỷ nguyên mới thì 81 năm sau, đó là quá trình hiện thực hóa những giá trị của độc lập, tự do bằng những cuộc đấu tranh và những bước phát triển không ngừng của đất nước.

Ngay sau ngày độc lập, chính quyền cách mạng đứng trước tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”: thù trong, giặc ngoài; nạn đói, nạn dốt; nền kinh tế kiệt quệ; chính quyền non trẻ đứng trước vô vàn khó khăn. Nhưng với đường lối đúng đắn, nghệ thuật lãnh đạo linh hoạt và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân, Đảng đã lãnh đạo nhân dân giữ vững chính quyền, bảo vệ thành quả cách mạng.

Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1954) mà đỉnh cao là Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 đã làm nên một mốc son chói lọi. Hiệp định Genève được ký kết (21/7/1954), miền Bắc được hoàn toàn giải phóng, tạo cơ sở để tiếp tục cuộc đấu tranh thống nhất nước nhà.

Tiếp đó, cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954-1975) là cuộc đọ sức quyết liệt, lâu dài và vô cùng gian khổ. Với đường lối chiến tranh nhân dân đúng đắn, phát huy cao độ sức mạnh toàn dân tộc kết hợp với sức mạnh thời đại, quân và dân ta đã lần lượt đánh bại các chiến lược chiến tranh của đối phương, tiến tới Đại thắng mùa Xuân năm 1975. Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng, miền Nam hoàn toàn giải phóng, đất nước thống nhất.

Đây là thắng lợi có ý nghĩa lịch sử đặc biệt: chấm dứt hơn một thế kỷ đất nước bị xâm lược, chia cắt; hoàn thành sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, đưa cả nước bước vào thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.

Sau năm 1975, đất nước tiếp tục đối diện với những thử thách nghiêm trọng. Chiến tranh bảo vệ biên giới, hậu quả chiến tranh, khó khăn kinh tế - xã hội, cơ chế quản lý chưa phù hợp và những biến động sâu sắc của tình hình quốc tế đặt cách mạng Việt Nam trước yêu cầu phải đổi mới tư duy.

Đại hội 6 của Đảng năm 1986 đã khởi xướng công cuộc đổi mới toàn diện. Đây là bước ngoặt có ý nghĩa lịch sử, thể hiện bản lĩnh nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật, nói rõ sự thật; xuất phát từ thực tiễn để đổi mới tư duy, trước hết là tư duy kinh tế, đồng thời từng bước hoàn thiện đường lối phát triển đất nước.

Qua bốn thập niên đổi mới, Việt Nam đã đạt những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Từ một nền kinh tế nghèo nàn, kém phát triển, Việt Nam trở thành nền kinh tế có quy mô ngày càng lớn, hội nhập ngày càng sâu rộng vào nền kinh tế thế giới. Đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân được cải thiện; tỷ lệ nghèo giảm mạnh; hệ thống kết cấu hạ tầng được đầu tư; giáo dục, y tế, khoa học - công nghệ, văn hóa có bước phát triển; vị thế, uy tín quốc tế của Việt Nam ngày càng được nâng cao.

Đặc biệt, từ một nước bị bao vây, cấm vận, Việt Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao với hầu hết các quốc gia trên thế giới, tham gia ngày càng chủ động, tích cực và có trách nhiệm vào các cơ chế đa phương. Đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa đã góp phần tạo dựng môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước.

Những thành tựu ấy là kết quả tổng hợp của nhiều nhân tố: sức mạnh của dân tộc, công sức của nhân dân, sự năng động của cộng đồng doanh nghiệp, đóng góp của trí thức, đồng bào trong và ngoài nước, sự hợp tác quốc tế. Nhưng nhân tố có ý nghĩa quyết định hàng đầu vẫn là sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng, sự quản lý hiệu lực của Nhà nước và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

Đảng - nhân tố quyết định hàng đầu của mọi thắng lợi

Nhìn lại chặng đường 81 năm có thể nhận thấy một logic xuyên suốt: ở mỗi bước ngoặt của cách mạng, khi đất nước đứng trước những thử thách sinh tử hoặc những thời cơ lịch sử, năng lực lãnh đạo của Đảng luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Đảng đã lãnh đạo nhân dân giành chính quyền khi thời cơ cách mạng xuất hiện; lãnh đạo bảo vệ chính quyền cách mạng trong hoàn cảnh hiểm nghèo; lãnh đạo các cuộc kháng chiến giành độc lập, thống nhất; lãnh đạo công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế.

Điều đó không có nghĩa thành công của cách mạng chỉ do một chủ thể tạo nên. Trái lại, bài học lớn nhất chính là sự kết hợp giữa sự lãnh đạo của Đảng với sức mạnh của nhân dân, giữa đường lối đúng đắn với năng lực tổ chức thực tiễn, giữa sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại.

Sự lãnh đạo của Đảng trước hết thể hiện ở khả năng xác định đúng mục tiêu chiến lược, nắm bắt quy luật, nhận diện thời cơ, dự báo nguy cơ và đề ra đường lối phù hợp với điều kiện cụ thể của Việt Nam. Trong Cách mạng tháng Tám, đó là nghệ thuật tạo thời cơ và chớp thời cơ. Trong các cuộc kháng chiến, đó là nghệ thuật phát huy sức mạnh chiến tranh nhân dân. Trong đổi mới, đó là năng lực tự đổi mới tư duy, vượt qua những hạn chế của cơ chế cũ để giải phóng lực lượng sản xuất, huy động nguồn lực xã hội và mở rộng hội nhập.

Đặc biệt, một đảng lãnh đạo đất nước muốn giữ vững vai trò lịch sử không thể chỉ dựa vào truyền thống. Vai trò lãnh đạo phải được khẳng định bằng năng lực hoạch định đường lối, năng lực tổ chức thực hiện, khả năng tự chỉnh đốn, năng lực kiểm soát quyền lực và khả năng đáp ứng lợi ích chính đáng của nhân dân. Đây chính là yêu cầu có tính sống còn trong điều kiện mới.

Đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới

Kỷ niệm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9 không chỉ để ôn lại quá khứ, mà quan trọng hơn là để nhận thức sâu sắc hơn trách nhiệm đối với hiện tại và tương lai.

Thế giới đang chuyển động nhanh chóng. Cạnh tranh chiến lược, cách mạng khoa học - công nghệ, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, biến đổi khí hậu, an ninh phi truyền thống và những biến động địa chính trị đang tạo ra cả thời cơ lẫn thách thức chưa từng có.

Trong bối cảnh đó, bài học từ mùa Thu năm 1945 vẫn còn nguyên giá trị: phải có bản lĩnh độc lập, tự chủ; phải biết dựa vào dân; phải chủ động tạo dựng và nắm bắt thời cơ; phải có đường lối đúng và tổ chức thực hiện quyết liệt. Tinh thần ấy cần được chuyển hóa thành động lực phát triển trong kỷ nguyên mới.

Độc lập dân tộc ngày nay không chỉ được bảo vệ bằng sức mạnh quân sự mà còn bằng sức mạnh kinh tế, khoa học - công nghệ, văn hóa, giáo dục, quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Chủ quyền quốc gia không chỉ được bảo vệ trên lãnh thổ, lãnh hải mà còn trên không gian mạng, trong không gian công nghệ và trong năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Bởi vậy, xây dựng Đảng thật sự “là đạo đức, là văn minh”, mọi tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh; nâng cao năng lực lãnh đạo và cầm quyền; xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiệu lực, hiệu quả; phát huy quyền làm chủ của nhân dân; củng cố, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc là những yêu cầu có ý nghĩa chiến lược.

Cùng với đó là phải kiên quyết phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; kiểm soát quyền lực; xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực và uy tín; khơi dậy khát vọng cống hiến, tinh thần sáng tạo và trách nhiệm quốc gia của mỗi người Việt Nam.

Trách nhiệm với tương lai

81 năm kể từ mùa Thu năm 1945, lịch sử đã chứng minh một chân lý: một dân tộc có ý chí độc lập, có sức mạnh đoàn kết và có một lực lượng chính trị đủ bản lĩnh lãnh đạo thì có thể biến những điều tưởng như không thể thành hiện thực. Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9 là biểu tượng của ý chí tự quyết, khát vọng độc lập, tự do và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

Những thắng lợi vĩ đại của đất nước trong 81 năm qua là sự tiếp nối, phát triển và hiện thực hóa những giá trị ấy trong những hoàn cảnh lịch sử khác nhau. Từ mùa Thu năm 1945 đến mùa Xuân năm 1975, từ công cuộc thống nhất, bảo vệ Tổ quốc đến sự nghiệp đổi mới, hội nhập và phát triển, mỗi bước tiến của dân tộc đều đặt ra một yêu cầu mới đối với năng lực lãnh đạo của Đảng.

Trong kỷ nguyên phát triển mới, yêu cầu ấy càng cao hơn. Đảng phải thực sự là đội tiên phong về trí tuệ, bản lĩnh, đạo đức và hành động; phải gắn bó mật thiết với nhân dân, lấy hạnh phúc và sự ấm no của nhân dân làm mục tiêu; phải dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; đồng thời không ngừng tự đổi mới, tự chỉnh đốn để đáp ứng yêu cầu của thời đại.

Kỷ niệm 81 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9 vì thế không chỉ là dịp khơi dậy niềm tự hào. Đó còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm lịch sử. Giữ vững thành quả cách mạng là trách nhiệm của hôm nay, làm cho đất nước giàu mạnh, hùng cường, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc là sứ mệnh của cả dân tộc trong tương lai.

Từ Quảng trường Ba Đình mùa Thu năm 1945 đến Việt Nam của thế kỷ 21 là một hành trình 81 năm đầy gian lao nhưng rất đỗi vẻ vang. Thành quả ấy càng khẳng định giá trị của độc lập, sức mạnh của nhân dân và vai trò lãnh đạo của Đảng.

Và chính từ nền tảng lịch sử ấy, dân tộc Việt Nam có đủ cơ sở, niềm tin và bản lĩnh để bước vào chặng đường mới với một khát vọng lớn hơn: phát triển nhanh và bền vững, nâng cao đời sống nhân dân, bảo vệ vững chắc Tổ quốc, nâng cao vị thế quốc gia và hiện thực hóa mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, giàu mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, hạnh phúc.

Đó chính là cách thiết thực nhất để tiếp nối tinh thần bất diệt của mùa Thu năm 1945 và làm cho giá trị của Quốc khánh 2/9 sống mãi trong sự nghiệp dựng xây và bảo vệ Tổ quốc hôm nay và mai sau.