3 bài toán lớn ngành Công Thương từ góc nhìn Công nghệ chiến lược
- Thứ năm - 18/06/2026 00:35
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Ngày 06 tháng 5 năm 2026, tại Quyết định số 808/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc giao nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược, Bộ Công Thương được giao chủ trì ba bài toán lớn cùng các công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược liên quan.
Bài toán thứ nhất là bảo đảm an ninh năng lượng cho tăng trưởng cao, hiện đại hóa hệ thống điện - nhiên liệu xanh, thông minh và tự chủ (gồm: 4 nhóm công nghệ chiến lược và 7 nhóm sản phẩm chiến lược). Bài toán này xuất phát từ thực tế hiện Việt Nam vẫn phải nhập khẩu một tỷ lệ đáng kể năng lượng sơ cấp để đáp ứng nhu cầu phát triển. Mục tiêu không chỉ là bảo đảm đủ năng lượng cho tăng trưởng mà còn phải nâng cao tính tự chủ của hệ thống năng lượng quốc gia, phát triển mạnh năng lượng tái tạo, hydrogen xanh, nhiên liệu sinh học, các hệ thống lưu trữ năng lượng và các giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả.
Bài toán thứ hai là tự chủ công nghiệp, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và nâng cấp chuỗi giá trị sản xuất xanh, thông minh, giá trị gia tăng cao (gồm 6 nhóm công nghệ chiến lược và 10 nhóm sản phẩm chiến lược). Đây là yêu cầu cấp thiết khi nhiều ngành công nghiệp vẫn phụ thuộc lớn vào nguyên liệu, linh kiện và công nghệ nhập khẩu, trong khi tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo trong GDP và giá trị gia tăng nội địa còn thấp. Giải quyết bài toán này sẽ góp phần hình thành năng lực làm chủ vật liệu, thiết kế, chế tạo, tự động hóa, sản xuất thông minh và chế biến sâu; đồng thời nâng cao vị thế doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Bài toán thứ ba là hiện đại hóa thương mại trong nước và ngoài nước bằng dữ liệu, logistics thông minh và chuỗi cung ứng tin cậy (gồm 2 nhóm công nghệ chiến lược và 5 nhóm sản phẩm chiến lược). Trong bối cảnh thương mại số phát triển nhanh và các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, minh bạch hóa chuỗi cung ứng ngày càng khắt khe, việc ứng dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, blockchain và tự động hóa vào hoạt động thương mại trở thành yêu cầu tất yếu. Mục tiêu cuối cùng là giảm chi phí logistics, mở rộng thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam và xây dựng hệ thống điều hành thương mại theo thời gian thực.
Từ ba bài toán lớn này, một hệ sinh thái các công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược đã được xác định, làm cơ sở để lựa chọn các doanh nghiệp hạt nhân, xây dựng các nhiệm vụ trọng điểm và huy động nguồn lực triển khai trong giai đoạn tới. Đây không chỉ là những mục tiêu phát triển của riêng ngành Công Thương mà còn là những vấn đề có ý nghĩa nền tảng đối với tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Hành trình đi tìm 3 bài toán lớn và danh mục công nghệ, sản phẩm công nghệ chiến lược của ngành Công Thương
Ba bài toán lớn được xác định dựa trên 3 trụ cột của ngành Công Thương là năng lượng, công nghiệp và thương mại, việc xác định đã được thực hiện thông qua một hành trình. Hành trình đó được Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Cục ĐCK) chủ trì, phối hợp với các dơn vị tham mưu và trình phê duyệt trước khi gửi Bộ Khoa học và Công nghệ để trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
Xuất phát từ mục tiêu tăng trưởng kinh tế bình quân từ 10% trở lên trong giai đoạn 2026-2030, câu hỏi lớn được đặt ra đối với ngành Công Thương: làm thế nào để ngành tiếp tục giữ vai trò động lực tăng trưởng của nền kinh tế trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, yêu cầu chuyển đổi xanh, chuyển đổi số ngày càng sâu rộng và áp lực tự chủ nền kinh tế ngày càng lớn?
Để trả lời câu hỏi đó, Bộ Công Thương đã lựa chọn cách tiếp cận từ thực tiễn phát triển của ngành và từ các mục tiêu tăng trưởng cụ thể mà Đảng, Nhà nước và Chính phủ giao. Hàng chục chỉ tiêu quan trọng liên quan trực tiếp đến ngành Công Thương được rà soát, phân tích kỹ lưỡng, từ tăng trưởng công nghiệp chế biến, chế tạo bình quân; tăng trưởng xuất khẩu; tăng trưởng thương mại điện tử; tăng trưởng điện thương phẩm; đến mục tiêu nâng tỷ lệ nội địa hóa của các ngành công nghiệp chủ lực…
Từ những yêu cầu phát triển đó, Bộ Công Thương xác định phải tìm ra những "nút thắt" có tính nền tảng nhất, những vấn đề nếu được giải quyết sẽ tạo ra tác động lan tỏa tới toàn bộ hệ sinh thái năng lượng, công nghiệp và thương mại. Đây cũng chính là cơ sở để hình thành phương pháp tiếp cận xuyên suốt: xuất phát từ mục tiêu tăng trưởng của từng phân ngành, xác định các bài toán lớn cần giải quyết; từ đó lựa chọn công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược và các doanh nghiệp hạt nhân có khả năng dẫn dắt quá trình triển khai.
Đằng sau kết quả đó là quá trình chuẩn bị công phu, kéo dài hàng tháng trời với khối lượng công việc lớn. Với vai trò cơ quan đầu mối, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Cục ĐCK) đã chủ trì nghiên cứu, tổng hợp, điều phối và kết nối các đơn vị trong toàn ngành để xây dựng hệ thống bài toán lớn của Bộ Công Thương. Nhiều cuộc họp chuyên đề, phiên làm việc kỹ thuật và các vòng lấy ý kiến đã được tổ chức với sự tham gia của các cục, vụ, viện nghiên cứu, tập đoàn, tổng công ty và doanh nghiệp đầu ngành nhằm bảo đảm các đề xuất vừa bám sát thực tiễn phát triển, vừa phù hợp với định hướng chiến lược quốc gia.
Quá trình xây dựng cũng được thực hiện trên cơ sở quán triệt đầy đủ các chỉ đạo của Trung ương, Chính phủ và lãnh đạo Bộ Công Thương. Đặc biệt, kết luận của Bộ trưởng Bộ Công Thương tại Hội nghị xây dựng Chiến lược ngành Công Thương ngày 19/3 đã xác định rõ ngành Công Thương được cấu thành bởi ba trụ cột cốt lõi gồm năng lượng, công nghiệp và thương mại. Đây chính là nền tảng để hình thành ba bài toán lớn mang tính chiến lược của toàn ngành.
Vai trò đầu mối của Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công trong quá trình định hình các bài toán lớn
Thực hiện nhiệm vụ được giao tại Thông báo số 22-TB/CQTTBCĐ ngày 20/3/2026 của Cơ quan Thường trực BCĐTW, Cục ĐCK đã phối hợp với các tập đoàn, tổng công ty, doanh nghiệp, viện, trường, hiệp hội; phối Bộ đã phối hợp Bộ Khoa học và Công nghệ tham mưu trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg và Quyết định số 808/QĐ-TTg.
Đằng sau việc hình thành 3 bài toán lớn của ngành Công Thương như ngày hôm nay là cả một quá trình nghiên cứu, rà soát, phân tích và xây dựng chính sách kéo dài nhiều tháng với khối lượng công việc rất lớn. Đây không đơn thuần là việc tổng hợp các đề xuất từ các đơn vị chuyên môn, mà là quá trình đi tìm lời giải cho những vấn đề có tính chiến lược, có khả năng quyết định năng lực cạnh tranh, mức độ tự chủ và dư địa tăng trưởng của ngành Công Thương trong nhiều năm tới.
Một trong những đóng góp quan trọng của Cục ĐCK là đề xuất phương pháp tiếp cận mới trong xây dựng bài toán lớn của ngành. Thay vì xuất phát từ công nghệ sẵn có hoặc nhu cầu đầu tư riêng lẻ của từng lĩnh vực, nhóm xây dựng lựa chọn cách tiếp cận ngược: đi từ các mục tiêu tăng trưởng được giao, xác định những điểm nghẽn có tính hệ thống của từng phân ngành, từ đó lựa chọn công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược và doanh nghiệp hạt nhân có khả năng tham gia giải quyết bài toán. Cách làm này giúp gắn kết chặt chẽ giữa mục tiêu phát triển kinh tế với nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Với vai trò là cơ quan đầu mối được giao nhiệm vụ tham mưu, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công đã chủ động phối hợp với các đơn vị trong toàn ngành triển khai một quá trình làm việc bài bản, khoa học và liên tục. Từ việc nghiên cứu các chủ trương lớn của Đảng, các chiến lược phát triển quốc gia, mục tiêu tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2026-2030, đến việc rà soát hàng chục chỉ tiêu phát triển của từng lĩnh vực năng lượng, công nghiệp và thương mại, tất cả đều được phân tích, đối chiếu và lượng hóa nhằm xác định chính xác đâu là những điểm nghẽn cốt lõi cần tập trung giải quyết.
Khó khăn lớn nhất không phải là tìm ra những vấn đề đang tồn tại, mà là xác định được những bài toán thực sự mang tính nền tảng, có khả năng tạo ra tác động lan tỏa tới toàn ngành. Mỗi lĩnh vực đều có những thách thức riêng, mỗi đơn vị đều có những góc nhìn và ưu tiên khác nhau. Vì vậy, quá trình xây dựng các bài toán lớn đòi hỏi phải liên tục trao đổi, tranh luận, phản biện và sàng lọc để đi đến sự thống nhất cao về tư duy và cách tiếp cận. Nhiều cuộc họp chuyên đề, các phiên làm việc kỹ thuật chuyên sâu và nhiều vòng lấy ý kiến đã được tổ chức với sự tham gia của các cục, vụ, viện nghiên cứu, tập đoàn, tổng công ty và doanh nghiệp đầu ngành. Không ít nội dung đã phải chỉnh sửa, bổ sung nhiều lần để bảo đảm mỗi bài toán được lựa chọn đều phản ánh đúng yêu cầu phát triển thực tiễn của ngành, đồng thời có cơ sở khoa học và tính khả thi trong triển khai.
Điểm đặc biệt trong quá trình tham mưu của Cục ĐCK là cách tiếp cận từ mục tiêu đến giải pháp. Thay vì bắt đầu từ công nghệ, nhóm xây dựng đã xuất phát từ các chỉ tiêu tăng trưởng được giao cho ngành Công Thương, xác định những mục tiêu cần đạt được của từng phân ngành, từ đó truy ngược để nhận diện các nút thắt lớn nhất, lựa chọn công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược và các doanh nghiệp hạt nhân có khả năng tham gia giải quyết bài toán. Cách tiếp cận này giúp các đề xuất không dừng lại ở tầm nhìn hay khẩu hiệu mà gắn trực tiếp với các chỉ tiêu phát triển cụ thể và nhu cầu thực tiễn của nền kinh tế.
Toàn bộ quá trình xây dựng cũng được thực hiện trên cơ sở quán triệt đầy đủ các chủ trương, định hướng và chỉ đạo của Trung ương, Chính phủ và lãnh đạo Bộ Công Thương. Đặc biệt, tại Hội nghị xây dựng Chiến lược ngành Công Thương ngày 19/3, Bộ trưởng Bộ Công Thương đã chỉ rõ rằng ngành Công Thương được cấu thành bởi ba trụ cột cốt lõi gồm năng lượng, công nghiệp và thương mại. Đây không chỉ là định hướng chiến lược mà còn là cơ sở lý luận quan trọng để Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công cùng các đơn vị liên quan tiếp tục hoàn thiện hệ thống bài toán lớn của toàn ngành.
Từ những phân tích, đánh giá và quá trình tham vấn rộng rãi đó, ba bài toán lớn của ngành Công Thương đã dần được định hình. Mỗi bài toán đều gắn với những thách thức mang tính sống còn của ngành, đồng thời mở ra không gian mới cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tham gia giải quyết các vấn đề phát triển. Kết quả cuối cùng không chỉ là ba bài toán được Chính phủ giao Bộ Công Thương chủ trì triển khai, mà còn là sự kết tinh của trí tuệ tập thể, tinh thần trách nhiệm và quyết tâm đổi mới của nhiều đơn vị trong toàn ngành, trong đó Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công đã đóng vai trò hạt nhân tham mưu, điều phối và kết nối xuyên suốt từ những ý tưởng ban đầu đến khi các đề xuất được hoàn thiện, trình cấp có thẩm quyền xem xét và phê duyệt.
Việc Chính phủ giao Bộ Công Thương chủ trì triển khai ba bài toán lớn cho thấy sự tin tưởng vào vai trò dẫn dắt của ngành đối với tăng trưởng kinh tế quốc gia. Đồng thời, đây cũng là kết quả của một quá trình nghiên cứu bài bản, khoa học, được chuẩn bị kỹ lưỡng từ thực tiễn phát triển của từng lĩnh vực, với sự tham gia của toàn ngành mà đầu mối tham mưu, điều phối là Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công. Những nền móng được đặt ra hôm nay sẽ là cơ sở để ngành Công Thương bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng lớn hơn: tự chủ hơn về năng lượng, mạnh hơn về công nghiệp và hiện đại hơn về thương mại.
Ba bài toán lớn được Chính phủ giao Bộ Công Thương chủ trì không chỉ nhằm giải quyết những thách thức trước mắt của ngành mà còn hướng tới mục tiêu dài hạn là xây dựng một nền kinh tế có năng lực tự chủ cao hơn, sức chống chịu tốt hơn và khả năng cạnh tranh mạnh mẽ hơn trong kỷ nguyên phát triển dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Bài toán thứ hai là tự chủ công nghiệp, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và nâng cấp chuỗi giá trị sản xuất xanh, thông minh, giá trị gia tăng cao (gồm 6 nhóm công nghệ chiến lược và 10 nhóm sản phẩm chiến lược). Đây là yêu cầu cấp thiết khi nhiều ngành công nghiệp vẫn phụ thuộc lớn vào nguyên liệu, linh kiện và công nghệ nhập khẩu, trong khi tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo trong GDP và giá trị gia tăng nội địa còn thấp. Giải quyết bài toán này sẽ góp phần hình thành năng lực làm chủ vật liệu, thiết kế, chế tạo, tự động hóa, sản xuất thông minh và chế biến sâu; đồng thời nâng cao vị thế doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Bài toán thứ ba là hiện đại hóa thương mại trong nước và ngoài nước bằng dữ liệu, logistics thông minh và chuỗi cung ứng tin cậy (gồm 2 nhóm công nghệ chiến lược và 5 nhóm sản phẩm chiến lược). Trong bối cảnh thương mại số phát triển nhanh và các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, minh bạch hóa chuỗi cung ứng ngày càng khắt khe, việc ứng dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, blockchain và tự động hóa vào hoạt động thương mại trở thành yêu cầu tất yếu. Mục tiêu cuối cùng là giảm chi phí logistics, mở rộng thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam và xây dựng hệ thống điều hành thương mại theo thời gian thực.
Từ ba bài toán lớn này, một hệ sinh thái các công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược đã được xác định, làm cơ sở để lựa chọn các doanh nghiệp hạt nhân, xây dựng các nhiệm vụ trọng điểm và huy động nguồn lực triển khai trong giai đoạn tới. Đây không chỉ là những mục tiêu phát triển của riêng ngành Công Thương mà còn là những vấn đề có ý nghĩa nền tảng đối với tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Hành trình đi tìm 3 bài toán lớn và danh mục công nghệ, sản phẩm công nghệ chiến lược của ngành Công Thương
Ba bài toán lớn được xác định dựa trên 3 trụ cột của ngành Công Thương là năng lượng, công nghiệp và thương mại, việc xác định đã được thực hiện thông qua một hành trình. Hành trình đó được Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Cục ĐCK) chủ trì, phối hợp với các dơn vị tham mưu và trình phê duyệt trước khi gửi Bộ Khoa học và Công nghệ để trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
Xuất phát từ mục tiêu tăng trưởng kinh tế bình quân từ 10% trở lên trong giai đoạn 2026-2030, câu hỏi lớn được đặt ra đối với ngành Công Thương: làm thế nào để ngành tiếp tục giữ vai trò động lực tăng trưởng của nền kinh tế trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, yêu cầu chuyển đổi xanh, chuyển đổi số ngày càng sâu rộng và áp lực tự chủ nền kinh tế ngày càng lớn?
Để trả lời câu hỏi đó, Bộ Công Thương đã lựa chọn cách tiếp cận từ thực tiễn phát triển của ngành và từ các mục tiêu tăng trưởng cụ thể mà Đảng, Nhà nước và Chính phủ giao. Hàng chục chỉ tiêu quan trọng liên quan trực tiếp đến ngành Công Thương được rà soát, phân tích kỹ lưỡng, từ tăng trưởng công nghiệp chế biến, chế tạo bình quân; tăng trưởng xuất khẩu; tăng trưởng thương mại điện tử; tăng trưởng điện thương phẩm; đến mục tiêu nâng tỷ lệ nội địa hóa của các ngành công nghiệp chủ lực…
Từ những yêu cầu phát triển đó, Bộ Công Thương xác định phải tìm ra những "nút thắt" có tính nền tảng nhất, những vấn đề nếu được giải quyết sẽ tạo ra tác động lan tỏa tới toàn bộ hệ sinh thái năng lượng, công nghiệp và thương mại. Đây cũng chính là cơ sở để hình thành phương pháp tiếp cận xuyên suốt: xuất phát từ mục tiêu tăng trưởng của từng phân ngành, xác định các bài toán lớn cần giải quyết; từ đó lựa chọn công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược và các doanh nghiệp hạt nhân có khả năng dẫn dắt quá trình triển khai.
Đằng sau kết quả đó là quá trình chuẩn bị công phu, kéo dài hàng tháng trời với khối lượng công việc lớn. Với vai trò cơ quan đầu mối, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Cục ĐCK) đã chủ trì nghiên cứu, tổng hợp, điều phối và kết nối các đơn vị trong toàn ngành để xây dựng hệ thống bài toán lớn của Bộ Công Thương. Nhiều cuộc họp chuyên đề, phiên làm việc kỹ thuật và các vòng lấy ý kiến đã được tổ chức với sự tham gia của các cục, vụ, viện nghiên cứu, tập đoàn, tổng công ty và doanh nghiệp đầu ngành nhằm bảo đảm các đề xuất vừa bám sát thực tiễn phát triển, vừa phù hợp với định hướng chiến lược quốc gia.
Quá trình xây dựng cũng được thực hiện trên cơ sở quán triệt đầy đủ các chỉ đạo của Trung ương, Chính phủ và lãnh đạo Bộ Công Thương. Đặc biệt, kết luận của Bộ trưởng Bộ Công Thương tại Hội nghị xây dựng Chiến lược ngành Công Thương ngày 19/3 đã xác định rõ ngành Công Thương được cấu thành bởi ba trụ cột cốt lõi gồm năng lượng, công nghiệp và thương mại. Đây chính là nền tảng để hình thành ba bài toán lớn mang tính chiến lược của toàn ngành.
Vai trò đầu mối của Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công trong quá trình định hình các bài toán lớn
Thực hiện nhiệm vụ được giao tại Thông báo số 22-TB/CQTTBCĐ ngày 20/3/2026 của Cơ quan Thường trực BCĐTW, Cục ĐCK đã phối hợp với các tập đoàn, tổng công ty, doanh nghiệp, viện, trường, hiệp hội; phối Bộ đã phối hợp Bộ Khoa học và Công nghệ tham mưu trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg và Quyết định số 808/QĐ-TTg.
Đằng sau việc hình thành 3 bài toán lớn của ngành Công Thương như ngày hôm nay là cả một quá trình nghiên cứu, rà soát, phân tích và xây dựng chính sách kéo dài nhiều tháng với khối lượng công việc rất lớn. Đây không đơn thuần là việc tổng hợp các đề xuất từ các đơn vị chuyên môn, mà là quá trình đi tìm lời giải cho những vấn đề có tính chiến lược, có khả năng quyết định năng lực cạnh tranh, mức độ tự chủ và dư địa tăng trưởng của ngành Công Thương trong nhiều năm tới.
Một trong những đóng góp quan trọng của Cục ĐCK là đề xuất phương pháp tiếp cận mới trong xây dựng bài toán lớn của ngành. Thay vì xuất phát từ công nghệ sẵn có hoặc nhu cầu đầu tư riêng lẻ của từng lĩnh vực, nhóm xây dựng lựa chọn cách tiếp cận ngược: đi từ các mục tiêu tăng trưởng được giao, xác định những điểm nghẽn có tính hệ thống của từng phân ngành, từ đó lựa chọn công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược và doanh nghiệp hạt nhân có khả năng tham gia giải quyết bài toán. Cách làm này giúp gắn kết chặt chẽ giữa mục tiêu phát triển kinh tế với nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Với vai trò là cơ quan đầu mối được giao nhiệm vụ tham mưu, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công đã chủ động phối hợp với các đơn vị trong toàn ngành triển khai một quá trình làm việc bài bản, khoa học và liên tục. Từ việc nghiên cứu các chủ trương lớn của Đảng, các chiến lược phát triển quốc gia, mục tiêu tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2026-2030, đến việc rà soát hàng chục chỉ tiêu phát triển của từng lĩnh vực năng lượng, công nghiệp và thương mại, tất cả đều được phân tích, đối chiếu và lượng hóa nhằm xác định chính xác đâu là những điểm nghẽn cốt lõi cần tập trung giải quyết.
Khó khăn lớn nhất không phải là tìm ra những vấn đề đang tồn tại, mà là xác định được những bài toán thực sự mang tính nền tảng, có khả năng tạo ra tác động lan tỏa tới toàn ngành. Mỗi lĩnh vực đều có những thách thức riêng, mỗi đơn vị đều có những góc nhìn và ưu tiên khác nhau. Vì vậy, quá trình xây dựng các bài toán lớn đòi hỏi phải liên tục trao đổi, tranh luận, phản biện và sàng lọc để đi đến sự thống nhất cao về tư duy và cách tiếp cận. Nhiều cuộc họp chuyên đề, các phiên làm việc kỹ thuật chuyên sâu và nhiều vòng lấy ý kiến đã được tổ chức với sự tham gia của các cục, vụ, viện nghiên cứu, tập đoàn, tổng công ty và doanh nghiệp đầu ngành. Không ít nội dung đã phải chỉnh sửa, bổ sung nhiều lần để bảo đảm mỗi bài toán được lựa chọn đều phản ánh đúng yêu cầu phát triển thực tiễn của ngành, đồng thời có cơ sở khoa học và tính khả thi trong triển khai.
Điểm đặc biệt trong quá trình tham mưu của Cục ĐCK là cách tiếp cận từ mục tiêu đến giải pháp. Thay vì bắt đầu từ công nghệ, nhóm xây dựng đã xuất phát từ các chỉ tiêu tăng trưởng được giao cho ngành Công Thương, xác định những mục tiêu cần đạt được của từng phân ngành, từ đó truy ngược để nhận diện các nút thắt lớn nhất, lựa chọn công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược và các doanh nghiệp hạt nhân có khả năng tham gia giải quyết bài toán. Cách tiếp cận này giúp các đề xuất không dừng lại ở tầm nhìn hay khẩu hiệu mà gắn trực tiếp với các chỉ tiêu phát triển cụ thể và nhu cầu thực tiễn của nền kinh tế.
Toàn bộ quá trình xây dựng cũng được thực hiện trên cơ sở quán triệt đầy đủ các chủ trương, định hướng và chỉ đạo của Trung ương, Chính phủ và lãnh đạo Bộ Công Thương. Đặc biệt, tại Hội nghị xây dựng Chiến lược ngành Công Thương ngày 19/3, Bộ trưởng Bộ Công Thương đã chỉ rõ rằng ngành Công Thương được cấu thành bởi ba trụ cột cốt lõi gồm năng lượng, công nghiệp và thương mại. Đây không chỉ là định hướng chiến lược mà còn là cơ sở lý luận quan trọng để Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công cùng các đơn vị liên quan tiếp tục hoàn thiện hệ thống bài toán lớn của toàn ngành.
Từ những phân tích, đánh giá và quá trình tham vấn rộng rãi đó, ba bài toán lớn của ngành Công Thương đã dần được định hình. Mỗi bài toán đều gắn với những thách thức mang tính sống còn của ngành, đồng thời mở ra không gian mới cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tham gia giải quyết các vấn đề phát triển. Kết quả cuối cùng không chỉ là ba bài toán được Chính phủ giao Bộ Công Thương chủ trì triển khai, mà còn là sự kết tinh của trí tuệ tập thể, tinh thần trách nhiệm và quyết tâm đổi mới của nhiều đơn vị trong toàn ngành, trong đó Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công đã đóng vai trò hạt nhân tham mưu, điều phối và kết nối xuyên suốt từ những ý tưởng ban đầu đến khi các đề xuất được hoàn thiện, trình cấp có thẩm quyền xem xét và phê duyệt.
Việc Chính phủ giao Bộ Công Thương chủ trì triển khai ba bài toán lớn cho thấy sự tin tưởng vào vai trò dẫn dắt của ngành đối với tăng trưởng kinh tế quốc gia. Đồng thời, đây cũng là kết quả của một quá trình nghiên cứu bài bản, khoa học, được chuẩn bị kỹ lưỡng từ thực tiễn phát triển của từng lĩnh vực, với sự tham gia của toàn ngành mà đầu mối tham mưu, điều phối là Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công. Những nền móng được đặt ra hôm nay sẽ là cơ sở để ngành Công Thương bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng lớn hơn: tự chủ hơn về năng lượng, mạnh hơn về công nghiệp và hiện đại hơn về thương mại.
Ba bài toán lớn được Chính phủ giao Bộ Công Thương chủ trì không chỉ nhằm giải quyết những thách thức trước mắt của ngành mà còn hướng tới mục tiêu dài hạn là xây dựng một nền kinh tế có năng lực tự chủ cao hơn, sức chống chịu tốt hơn và khả năng cạnh tranh mạnh mẽ hơn trong kỷ nguyên phát triển dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
| BA BÀI TOÁN LỚN CỦA NGÀNH CÔNG THƯƠNG Tại Quyết định số 808/QĐ-TTg ngày 06 tháng 5 năm 2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc giao nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược, Thủ tướng giao cho Bộ Công Thương chủ trì ba bài toán lớn, gồm: 1. Bảo đảm an ninh năng lượng cho tăng trưởng cao; hiện đại hóa hệ thống điện - nhiên liệu xanh, thông minh và tự chủ - Thời gian thực hiện: 2026-2030. - Mục tiêu: Bảo đảm đủ, ổn định và an toàn năng lượng cho tăng trưởng cao; nâng cao năng lực tự chủ, dự trữ và điều hành hệ thống năng lượng quốc gia; hiện đại hóa hệ thống điện - nhiên liệu theo hướng linh hoạt, thông minh, phát thải thấp, tích hợp hiệu quả năng lượng tái tạo và từng bước làm chủ các công nghệ then chốt. - Công nghệ chiến lược: Công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến; Công nghệ số; Công nghệ robot và tự động hóa; Công nghệ biển, đại dương và lòng đất. - Sản phẩm công nghệ chiến lược: Nền tảng bản sao số; AI chuyên ngành; Pin, ắc quy tiên tiến và hệ thống tích trữ năng lượng tích hợp (BESS); Hệ thống sản xuất, lưu trữ, vận chuyển và phân phối hydrogen xanh, nhiên liệu sinh học; Thiết bị điện cao áp, siêu cao áp; máy điện, động cơ điện và hệ thống truyền tải - truyền động điện hiện đại, hiệu suất cao; Hệ thống thu giữ, sử dụng và lưu trữ carbon; Thiết bị, dịch vụ và hệ thống cho biển sâu, công trình biển và năng lượng ngoài khơi; Hệ thống khai thác, chế biến sâu và sản phẩm chế biến sâu từ dầu khí. 2. Tự chủ công nghiệp, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và nâng cấp chuỗi giá trị sản xuất xanh, thông minh, giá trị gia tăng cao - Thời gian thực hiện: 2026-2030. - Mục tiêu: Hình thành năng lực tự chủ trong các ngành công nghiệp nền tảng, công nghiệp trọng điểm, công nghiệp hỗ trợ và sản xuất - xuất khẩu chủ lực; làm chủ các khâu cốt lõi về vật liệu, thiết kế, chế tạo, tích hợp hệ thống, sản xuất thông minh và chế biến sâu; nâng tỷ lệ nội địa hóa, giá trị gia tăng, năng lực đáp ứng tiêu chuẩn xanh - số và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. - Công nghệ chiến lược: Công nghệ số; Công nghệ robot và tự động hóa; Công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến; Công nghệ sinh học và y sinh tiên tiến; Công nghệ biển, đại dương và lòng đất; Công nghệ đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị. - Sản phẩm công nghệ chiến lược: AI chuyên ngành; AI camera xử lý tại biên; Nền tảng bản sao số; Hạ tầng mạng Blockchain và hệ thống truy xuất nguồn gốc; Robot di động tự hành và robot công nghiệp; Hệ thống, nền tảng, giải pháp phục vụ sản xuất thông minh; Vật liệu tiên tiến và vật liệu chức năng hiệu năng cao cho công nghiệp chế biến, chế tạo; Hệ thống sản xuất, thu hoạch, chế biến sâu sản phẩm, phụ phẩm nông nghiệp và sinh khối; Hệ thống khai thác, chế biến sâu và sản phẩm chế biến sâu từ khoáng sản, dầu khí và đất hiếm; Nền tảng công nghiệp, phương tiện, thiết bị và các hệ thống tích hợp đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị. 3. Hiện đại hóa thương mại trong nước và ngoài nước bằng dữ liệu, logistics thông minh và chuỗi cung ứng tin cậy - Thời gian thực hiện: 2026-2030. - Mục tiêu: Hình thành năng lực điều hành thương mại quốc gia dựa trên dữ liệu thời gian thực; bảo đảm lưu thông hàng hóa thông suốt, minh bạch, an toàn và tin cậy; giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực tuân thủ, truy xuất nguồn gốc, mở rộng thị trường và tăng sức cạnh tranh của hàng hóa, doanh nghiệp Việt Nam. - Công nghệ chiến lược: Công nghệ số; Công nghệ robot và tự động hóa. - Sản phẩm công nghệ chiến lược: AI chuyên ngành; AI camera xử lý tại biên; Nền tảng bản sao số; Hạ tầng mạng Blockchain và hệ thống truy xuất nguồn gốc; Robot di động tự hành và robot công nghiệp. |