10 sự kiện khoa học trong nước tiêu biểu năm 2016

L?n ??u tiên t? ch?c L? trao gi?i Tr?n ??i Ngh?a

?ây là n?m th? 11 ??n v? trên t? ch?c s? ki?n bình ch?n này. Cùng v?i h? th?ng các gi?i th??ng, cu?c bình ch?n là m?t cách ?ánh giá khách quan, th? hi?n s? ghi nh?n và tôn vinh c?a xã h?i thông qua góc nhìn c?a các nhà báo chuyên theo dõi l?nh v?c khoa h?c công ngh?.

1. Ban hành 2 ngh? quy?t liên quan ho?t ??ng khoa h?c và công ngh?

Ngh? quy?t s? 05-NQ/TW v? m?t s? ch? tr??ng, chính sách l?n nh?m ti?p t?c ??i m?i mô hình t?ng tr??ng, nâng cao ch?t l??ng t?ng tr??ng, n?ng su?t lao ??ng, s?c c?nh tranh c?a n?n kinh t?. Ngh? quy?t kh?ng ??nh: ?u tiên phát tri?n và chuy?n giao khoa h?c-công ngh?, nh?t là khoa h?c-công ngh? hi?n ??i, coi ?ây là y?u t? tr?ng y?u nâng cao n?ng su?t, ch?t l??ng và s?c c?nh tranh c?a n?n kinh t?.

Ngh? quy?t s? 297/NQ-UBTVQH14 v? nâng cao hi?u qu? th?c hi?n chính sách, pháp lu?t v? phát tri?n khoa h?c, công ngh? nh?m thúc ??y công nghi?p hóa, hi?n ??i hóa giai ?o?n 2015-2020, trong ?ó chú tr?ng ??y m?nh công nghi?p h? tr? và c? khí ch? t?o.

2. Phê duy?t ?? án “H? tr? h? sinh thái kh?i nghi?p ??i m?i sáng t?o qu?c gia ??n n?m 2025”

Ngày 18/5, Th? t??ng Chính ph? ?ã ban hành Quy?t ??nh s? 844/Q?-TTg v? vi?c Phê duy?t ?? án “H? tr? h? sinh thái kh?i nghi?p ??i m?i sáng t?o qu?c gia”. M?c tiêu c?a ?? án là t?o l?p môi tr??ng thu?n l?i ?? thúc ??y, h? tr? quá trình hình thành và phát tri?n lo?i hình doanh nghi?p có kh? n?ng t?ng tr??ng nhanh d?a trên khai thác tài s?n trí tu?, công ngh?, mô hình kinh doanh m?i; kh?n tr??ng hoàn thi?n h? th?ng pháp lý h? tr? kh?i nghi?p ??i m?i sáng t?o; thi?t l?p ???c C?ng thông tin kh?i nghi?p ??i m?i sáng t?o qu?c gia; h? tr? ???c 800 d? án, 200 doanh nghi?p kh?i nghi?p, trong ?ó 50 doanh nghi?p g?i ???c v?n thành công t? các nhà ??u t? m?o hi?m, th?c hi?n mua bán và sáp nh?p, v?i t?ng giá tr? ??c tính kho?ng 1.000 t? ??ng.

3. L?n ??u tiên trao t?ng Gi?i th??ng Tr?n ??i Ngh?a

Sáng 11/9, t?i Hà N?i, Vi?n Hàn lâm Khoa h?c và Công ngh? Vi?t Nam t? ch?c l? trao Gi?i th??ng Tr?n ??i Ngh?a l?n th? nh?t. Gi?i th??ng nh?m tôn vinh tác gi? c?a các công trình nghiên c?u có giá tr? khoa h?c xu?t s?c và ?ã tri?n khai ?ng d?ng, ?óng góp vào s? phát tri?n kinh t?-xã h?i, b?o ??m an ninh, qu?c phòng c?a ??t n??c. Gi?i th??ng Tr?n ??i Ngh?a ???c Vi?n Hàn lâm Khoa h?c và Công ngh? Vi?t Nam trao t?ng m?i n?m m?t l?n. N?m nay, Ban T? ch?c nh?n ???c 15 công trình tham gia Gi?i th??ng thu?c 3 l?nh v?c: Khoa h?c thông tin và khoa h?c máy tính; hóa h?c; khoa h?c s? s?ng.

4. T? ch?c thành công H?i th?o qu?c t? Vi?t Nam h?c l?n th? 5

T? ngày 15-16/12 ?ã di?n ra H?i th?o khoa h?c qu?c t? Vi?t Nam h?c l?n th? 5 v?i ch? ?? “Phát tri?n b?n v?ng trong b?i c?nh bi?n ??i toàn c?u”, do ??i h?c Qu?c gia Hà N?i ph?i h?p các b?, ngành và các trung tâm nghiên c?u l?n t?i Vi?t Nam t? ch?c. Các k?t qu? v? chuyên môn chuyên sâu ???c báo cáo t?i H?i th?o l?n này, giúp Vi?t Nam hi?u rõ h?n v? chính mình, qua ?ó s? có nh?ng ?óng góp tr?c ti?p ??n vi?c ho?ch ??nh ra các ch? tr??ng, chính sách cho các c?p lãnh ??o, qu?n lý c?a Vi?t Nam.

M?t ?i?m m?i là t?i H?i th?o l?n này ?? c?p n?i dung nghiên c?u Vi?t Nam r?ng h?n, quan tâm c? ??n v?n ?? giáo d?c-?ào t?o, chuy?n giao công ngh? và bi?n ??i khí h?u. Cùng v?i vi?c nh?n rõ vai trò c?a công ngh? và khoa h?c hi?n ??i t?i s? phát tri?n c?a Vi?t Nam và ?? phát tri?n b?n v?ng thì không th? tách kh?i y?u t? môi tr??ng và bi?n ??i khí h?u.

Các di tích kh?o c? ???c phát hi?n ? An Khê

5. Phát hi?n di tích th?i ??i ?á c? ? An Khê-Gia Lai

Cu?i n?m 2014, 5 di tích th?i ??i ?á c? ? th? xã An Khê, t?nh Gia Lai l?n ??u ???c phát hi?n khi các nhà kh?o c? h?c c?a Vi?n Kh?o c? h?c (Vi?n Hàn lâm Khoa h?c và Xã h?i Vi?t Nam) ti?n hành nghiên c?u h? th?ng di tích kh?o c? h?c th?i ??i ?á vùng th??ng du sông Ba ? t?nh Gia Lai. 

N?m 2016, các nhà kh?o c? h?c ?ã kh?o sát m?t s? di tích nh? R?c H??ng (ph??ng An Tân), R?c Giáo (ph??ng Ngô Mây), R?c L?n (ph??ng An Ph??c), phát hi?n thêm di tích R?c N?p (xã C?u An). ?i?u ?áng chú ý là ??t kh?o sát này còn phát hi?n hai rìu tay ? di tích R?c Giáo và R?c L?n. Vi?n Hàn lâm Khoa h?c và Xã h?i Vi?t Nam s? ki?n ngh? H?i ??ng Di s?n v?n hóa qu?c gia, B? V?n hóa, Th? thao và Du l?ch xem xét ki?n ngh? Th? t??ng Chính ph? ??c cách công nh?n nhóm di tích s? k? ?? ?á c? ? An Khê là di tích qu?c gia ??c bi?t.

6. Các ch??ng trình khoa h?c và công ngh? tr?ng ?i?m c?p Nhà n??c trong giai ?o?n 2011-2015 ?ang góp ph?n tích c?c cho s? nghi?p phát tri?n kinh t?-xã h?i c?a ??t n??c

H? th?ng 15 ch??ng trình khoa h?c và công ngh? tr?ng ?i?m c?p Nhà n??c ???c tri?n khai trong giai ?o?n 2011-2015 bao g?m 10 ch??ng trình thu?c l?nh v?c khoa h?c công ngh? (ch??ng trình KC) và 5 ch??ng trình thu?c l?nh v?c khoa h?c xã h?i và nhân v?n (ch??ng trình KX). Sau 5 n?m tri?n khai, các ch??ng trình ?ã ??t ???c nh?ng thành t?u ?áng k?, không ch? góp ph?n nâng cao ti?m l?c khoa h?c và công ngh? qu?c gia, mà còn ?óng góp thi?t th?c cho quá trình phát tri?n kinh t?-xã h?i ??t n??c.

Vaccine s?i-rubella do Vi?t Nam s?n xu?t

7. Vi?t Nam s?n xu?t thành công vaccine s?i-rubella

Tháng 11/2016, B? Y t? công b? k?t qu? th? nghi?m lâm sàng cho vaccine ph?i h?p s?i-rubella (MR) do Trung tâm Nghiên c?u, s?n xu?t vaccine và sinh ph?m y t? (POLYVAC), ??n v? tr?c thu?c B? Y t?, s?n xu?t. ?ây là vaccine MR ??u tiên ???c chuy?n giao công ngh? s?n xu?t thành công t?i Vi?t Nam. Trong th?i gian t?i, POLYVAC s? hoàn thành các th? t?c liên quan ??n c?p phép l?u hành s?n ph?m, ?? có th? cung c?p vaccine MR cho Ch??ng trình tiêm ch?ng m? r?ng, ph?c v? tiêm mi?n phí cho tr? em Vi?t Nam d? ki?n t? n?m 2017.

8. B?n ?? công ngh?, l? trình công ngh? và ??i m?i công ngh? áp d?ng cho ngành ch?n t?o gi?ng lúa, s?n xu?t lúa g?o t?i Vi?t Nam

Ch??ng trình ??i m?i công ngh? qu?c gia ??n n?m 2020 ?ã ch? ??ng l?a ch?n và giao cho các ??n v? ti?n hành xây d?ng m?t chu?i các nhi?m v? liên quan t? vi?c hoàn thi?n quy trình, ph??ng pháp xây d?ng b?n ?? công ngh?, l? trình ??i m?i công ngh?; t? ch?c tri?n khai xây d?ng cho m?t s? ngành, l?nh v?c s?n xu?t quan tr?ng, trong ?ó có l?nh v?c ch?n t?o gi?ng lúa và s?n xu?t lúa g?o; nghiên c?u ch?n t?o gi?ng lúa thu?n ch?ng ch?u m?n-h?n thích nghi v?i ?i?u ki?n canh tác lúa vùng nhi?m m?n thu?c ??ng b?ng sông C?u Long.

TS. ?? Hoàng Tùng và TS. Nguy?n Th? Anh bên chi?c máy PlasmaMed

9. S?n xu?t thành công máy Plasma l?nh

Sau 4 n?m nghiên c?u và th? nghi?m, TS. ?? Hoàng Tùng cùng các c?ng s? ?ã sáng ch? thành công máy phát tia plasma l?nh có tên PlasmaMed, ?ng d?ng công ngh? h? quang tr??t (Gliding arc plasma - GAP). 

Sau khi ?ã ???c ki?m nghi?m và th? nghi?m lâm sàng t?i nhi?u b?nh vi?n l?n, máy PlasmaMed c?a nhóm nghiên c?u ?ã ???c B? Y t? c?p gi?y ch?ng nh?n ??ng ký l?u hành s?n ph?m trang thi?t b? y t?. B? Khoa h?c và Công ngh? ?ã c?p b?ng sáng ch? cho TS. ?? Hoàng Tùng và các c?ng s?. Hi?n nay, có kho?ng 11 máy PlasmaMed ?ang ???c ??t ? nhi?u b?nh vi?n l?n.

10. N?m ng??i Vi?t Nam thu?c nhóm các nhà khoa h?c ?nh h??ng nh?t th? gi?i

Theo công b? c?a Thomson Reuters (t? ch?c hàng ??u th? gi?i v? thông tin tri th?c), n?m 2016, có 5 ng??i Vi?t l?t vào Top 3.000 nhà khoa h?c có ?nh h??ng nh?t th? gi?i, ?ó là: PGS.TS Nguy?n Xuân Hùng; GS.TS Nguy?n S?n Bình; GS.TS Nguy?n Th?c Quyên; GS.TS Võ V?n Ánh; TS. Tr?n Phan Lam S?n.