Bộ Công Thương: Lấy doanh nghiệp làm trung tâm, thúc đẩy thương mại hóa và thị trường công nghệ theo tinh thần Nghị quyết 57

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia yêu cầu, thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong doanh nghiệp.

Hoạt động nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ tại doanh nghiệp

Theo đó, có các chính sách ưu đãi, khuyến khích doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ đầu tư cho chuyển đổi số, nghiên cứu, ứng dụng khoa học, đổi mới công nghệ để nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, quản trị doanh nghiệp; đẩy mạnh chuyển giao tri thức, đào tạo nhân lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo thông qua doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI); hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ trong nước đầu tư ra nước ngoài.

Đồng thời, có chính sách đủ mạnh khuyến khích tinh thần khởi nghiệp về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cùng với chính sách hỗ trợ khởi nghiệp và thu hút các doanh nghiệp trong và ngoài nước khởi nghiệp tại Việt Nam; có cơ chế, chính sách hỗ trợ hình thành và phát triển một số doanh nghiệp công nghệ số chiến lược trong nước quy mô lớn để phát triển hạ tầng số, dẫn dắt chuyển đổi số quốc gia và đủ năng lực cạnh tranh quốc tế; cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ cho các doanh nghiệp công nghệ số thực hiện các nhiệm vụ trọng điểm về chuyển đổi số.

Nghị quyết số 57-NQ/TW cũng nêu: Có cơ chế khuyến khích mua sắm công đối với các sản phẩm, hàng hoá là kết quả nghiên cứu khoa học do doanh nghiệp trong nước tạo ra. Có cơ chế đặc biệt trong nghiên cứu, tiếp cận, mua các bí mật công nghệ, học hỏi, sao chép các công nghệ tiên tiến của nước ngoài.

Thực tế, thời gian qua, ngành Công Thương đã và đang triển khai nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới công nghệ, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào hoạt động sản xuất, kinh doanh. Trong đó, chú trọng hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực, nâng cao năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ và phát triển sản phẩm mới. Qua đó, từng bước nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả sản xuất, gia tăng giá trị sản phẩm và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, đồng thời tạo nền tảng để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị trong nước và toàn cầu.

Mới đây nhất, tại Quyết định số 2841/QĐ-BCT của Bộ Công Thương về Kế hoạch phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngành Công Thương giai đoạn 2026-2030, Bộ Công Thương nêu rõ định hướng nhiệm vụ: Lấy doanh nghiệp làm trung tâm, thúc đẩy thương mại hóa và thị trường công nghệ.

Cụ thể, tổ chức khảo sát nhu cầu công nghệ, đánh giá trình độ và năng lực công nghệ, xây dựng bản đồ và lộ trình đổi mới công nghệ theo ngành, chuỗi giá trị và doanh nghiệp; ưu tiên doanh nghiệp dẫn dắt, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp nhỏ và vừa có cam kết đầu tư.

Mở rộng mô hình hợp tác ba nhà và đồng tài trợ; doanh nghiệp tham gia từ khâu xác định bài toán, thiết kế nhiệm vụ, thử nghiệm, đánh giá đến tiếp nhận kết quả; thỏa thuận trước về quyền sở hữu, quyền sử dụng, chia sẻ lợi ích và nghĩa vụ khai thác, bao gồm quyền đối với dữ liệu, mô hình và trọng số AI, mã nguồn, thiết kế, tài liệu kỹ thuật, giấy phép của bên thứ ba; quyền bảo trì, sửa đổi, nâng cấp sau khi kết thúc nhiệm vụ. Hỗ trợ giai đoạn hình thành nhiệm vụ, khảo sát hiện trường, phát triển nguyên mẫu và thử nghiệm ban đầu; khuyến khích hình thành liên danh viện - trường - doanh nghiệp đối với nhiệm vụ quy mô lớn, liên ngành.

Phát triển tổ chức trung gian, dịch vụ định giá, môi giới, sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn, thử nghiệm và tư vấn chuyển giao; hỗ trợ hình thành spin-off/spin-out, liên danh công nghệ và đơn hàng đầu tiên. Tổ chức thực hiện các nhiệm vụ được giao tại Nghị quyết số 86/NQ-CP ngày 5/4/2026 của Chính phủ ban hành Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo: Xây dựng, triển khai Chương trình khởi nghiệp sáng tạo ngành Công Thương; nghiên cứu, hình thành trung tâm đổi mới sáng tạo, hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo của ngành gắn với cơ chế khai thác, sử dụng hạ tầng, cơ sở vật chất dùng chung. 

Các nhiệm vụ nêu trên thực hiện thống nhất theo Kế hoạch của Bộ Công Thương thực hiện Nghị quyết số 86/NQ-CP; trong đó, Chương trình khởi nghiệp sáng tạo trong ngành Công Thương được trình cấp có thẩm quyền trong năm 2027; hằng năm duy trì tối thiểu 1 chương trình hoặc chuỗi hoạt động xúc tiến thương mại, đầu tư, kết nối thị trường cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; tổng hợp, công bố danh mục bài toán, nhu cầu đổi mới sáng tạo của ngành để doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo đề xuất giải pháp, cùng thử nghiệm và sử dụng sản phẩm.

Đặc biệt, tạo cầu thị trường thông qua trình diễn, đặt hàng, mua sắm hoặc thuê dịch vụ công nghệ phù hợp quy định; ưu tiên sản phẩm do doanh nghiệp Việt Nam chủ trì thiết kế, có sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn, mức nội địa hóa và năng lực cung ứng, bảo hành rõ ràng.

Trước đó, tại Quyết định số 2795/QĐ-BCT ban hành Chiến lược khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phục vụ phát triển ngành Công Thương đến năm 2030, Bộ Công Thương cũng xác định: Thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp phát triển năng lực nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ (R&D) của các viện nghiên cứu, trường đại học cùng với việc nâng cao năng lực hấp thụ công nghệ của doanh nghiệp trong ngành.

Thúc đẩy mối quan hệ gắn kết giữa trường đại học, viện nghiên cứu với doanh nghiệp trong hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngành Công Thương. Trong đó, doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm; viện nghiên cứu và trường đại học là các chủ thể nghiên cứu mạnh; cơ quan quản lý nhà nước thực hiện vai trò định hướng, điều phối, kiến tạo môi trường thuận lợi, thông thoáng, hiệu quả cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. 

Nâng cao chất lượng xây dựng, triển khai các nhiệm vụ khoa học và công nghệ trên cơ sở bám sát nhu cầu của thị trường, lấy doanh nghiệp làm trung tâm, gắn với các định hướng, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển ngành. Lồng ghép hoạt động nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ với các hoạt động đổi mới sáng tạo, tiêu chuẩn hóa và sở hữu trí tuệ.