Cụ thể hóa những định hướng lớn tại Đại hội XIV

Là một nhà khoa học, tôi hoàn toàn tán thành rất cao khi Đại hội XIV đã đưa ra thông điệp: “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số: Động lực trung tâm của phát triển".

Điều này thể hiện rằng, trước yêu cầu, khát vọng của dân tộc, của đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới, đặt trong bối cảnh mới, với tầm nhìn dài hạn, Đảng ta đã nhìn nhận rất thấu đáo, đánh giá và xác định chính xác con đường để Việt Nam bứt phá phải là dựa trên nền tảng của tri thức, của công nghệ và năng suất cao - những yếu tố cốt lõi của nền kinh tế hiện đại. Đây là con đường để phát triển nhanh, bền vững, với mục tiêu đến năm 2045, Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.

Khoa học và công nghệ không chỉ là một lĩnh vực chuyên môn, mà là nền tảng của năng lực cạnh tranh quốc gia. Một quốc gia không làm chủ được công nghệ sẽ luôn ở vị thế phụ thuộc, dễ bị tổn thương trước những biến động toàn cầu.

Việc Đại hội nhấn mạnh đổi mới sáng tạo cho thấy kỳ vọng hình thành một nền kinh tế trong đó doanh nghiệp Việt Nam không chỉ “theo sau”, mà từng bước tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu với tư cách là chủ thể sáng tạo, làm chủ sản phẩm và công nghệ nền, công nghệ lõi.

Chuyển đổi số, trong cách tiếp cận tại Đại hội XIV lần này cho thấy, mục tiêu hướng tới cao hơn là xây dựng một phương thức quản trị quốc gia mới, dựa trên dữ liệu, minh bạch và hiệu quả hơn. Chính phủ số, Quốc hội số, kinh tế số và xã hội số… ngày càng được triển khai đồng bộ, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, qua đó giảm chi phí giao dịch xã hội, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và giải phóng tối đa các nguồn lực phát triển.

Với những xác định rõ ràng hơn về vai trò và vị trí của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, chuyển từ tư duy “quản lý chặt để an toàn” sang tư duy “kiến tạo để phát triển”; từ sợ sai, né trách nhiệm sang khuyến khích thử nghiệm, chấp nhận rủi ro có kiểm soát, tôi tin tưởng, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ là động lực trung tâm đưa Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên của trí tuệ, sáng tạo và tự chủ.

Khát vọng đưa đất nước vươn mình được kết tinh từ trí tuệ của toàn Đảng, toàn dân. Để biến khát vọng thành hiện thực, chúng ta đã hình thành nên những "trụ cột" chính sách rất rõ ràng.

Trước hết phải kể đến hệ thống các nghị quyết mang tính đột phá: Nghị quyết số 68 NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân; Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới...

Đặc biệt, Nghị quyết số 57 - NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là một bước ngoặt về tư duy lãnh đạo. Tổng Bí thư Tô Lâm trực tiếp làm Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã khẳng định quyết tâm cao nhất của Đảng, Nhà nước ta trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Chưa đầy 2 tháng sau khi Nghị quyết số 57 - NQ/TW được ban hành, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 193/2025/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Với các chính sách được cho là “đánh trúng” vào những điểm nghẽn kéo dài, Nghị quyết là cơ sở pháp lý để khơi thông nguồn lực cho lĩnh vực khoa học và công nghệ phát triển và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế.

Sau Đại hội XIV của Đảng, tôi mong muốn, trong lĩnh vực này sẽ có những bước chuyển biến lớn, thực chất trong hành động, từ Trung ương đến địa phương, từ khu vực công đến khu vực tư, từ tư duy quản lý đến văn hóa đổi mới trong toàn xã hội.

Khi những định hướng lớn của Đại hội XIV của Đảng được hiện thực hóa bằng quyết tâm chính trị cao, cơ chế phù hợp và hành động nhất quán, Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để bứt phá, vượt qua giới hạn của chính mình và vững bước trên con đường trở thành quốc gia phát triển, thịnh vượng và hùng cường trong những thập niên tới.

Trong không khí phấn khởi về thành công rực rỡ của Đại hội XIV của Đảng, với một Ban Chấp hành Trung ương Đảng mới, Bộ Chính trị và Ban Bí thư mới được Đại hội lựa chọn và công bố, tôi nhận thấy một luồng sinh khí rất mới, tin tưởng vào vai trò lãnh đạo của Đảng ta trong cộng đồng các nhà khoa học và đội ngũ trí thức nước nhà.

Với sự chỉ đạo quyết liệt của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư khóa mới, đặc biệt là của Tổng Bí thư Tô Lâm, tôi tin tưởng chắc chắn rằng, đội ngũ trí thức sẽ có một "sân chơi" đủ lớn, một hành lang đủ thoáng để thu hút, trọng dụng và gìn giữ nhân tài, tránh tình trạng “chảy máu chất xám”, trong đó có cả lực lượng trí thức người Việt Nam ở nước ngoài.

Đã đến lúc trí thức Việt Nam phải khẳng định bản lĩnh, đưa trí tuệ Việt thành giá trị toàn cầu, góp phần đưa đất nước bứt phá tăng tốc, đạt được những mục tiêu chiến lược mà Đại hội XIV của Đảng đề ra.

Chúng ta có quyền tin tưởng vào một kỷ nguyên mới - nơi tri thức và sự đổi mới sáng tạo, đặc biệt là vai trò của đội ngũ trí thức, sẽ là động lực chủ yếu giúp dân tộc khẳng định vị thế trên trường quốc tế, hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, sánh vai với các cường quốc.