CẨM NANG HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH ỦY BAN KIỂM TOÁN

 
Đặc biệt, Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 06 tháng 01 năm 2026 của Bộ Chính trị đã đặt ra mục tiêu rõ ràng: Đến năm 2030, tất cả các tập đoàn kinh tế nhà nước và tổng công ty nhà nước áp dụng các Nguyên tắc QTCT của OECD. Đây không chỉ là một định hướng cải cách đối với khu vực doanh nghiệp nhà nước, mà còn góp phần hình thành một chuẩn mực QTCT cao và đồng nhất cho toàn bộ nền kinh tế Việt Nam, bắt đầu từ các công ty đại chúng, từ khu vực nhà nước đến khu vực tư nhân.

Trong xu thế mới, niềm tin của nhà đầu tư, đặc biệt là các nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư quốc tế, đang được xem là một tài sản vô hình chiến lược, tạo nên lợi thế cạnh tranh trong thu hút vốn của doanh nghiệp. Theo các Nguyên tắc QTCT của OECD, việc thành lập Ủy ban Kiểm toán (UBKT) là một trong những trách nhiệm quan trọng của Hội đồng quản trị (HĐQT) nhằm giám sát tính trung thực của thông tin công bố, hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ, công tác quản trị rủi ro và các vấn đề liên quan đến kiểm toán.

Trong cấu trúc QTCT hiện đại, UBKT được xem là “người gác cổng của niềm tin” và là một trong những cơ chế bảo vệ hiệu quả nhất đối với cổ đông và nhà đầu tư. Nếu HĐQT chịu trách nhiệm định hướng chiến lược và giám sát tổng thể doanh nghiệp, thì UBKT chính là cánh tay chuyên môn giúp HĐQT bảo đảm tính trung thực của thông tin, tính hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ, sự minh bạch trong quản trị rủi ro và tính liêm chính trong hoạt động kinh doanh.

Khi các chuẩn mực OECD được thúc đẩy áp dụng rộng rãi trong nền kinh tế, vai trò của UBKT càng trở nên rõ nét và mang tính hệ thống hơn bao giờ hết. Một UBKT hoạt động hiệu quả không còn là một lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu để nâng cao chất lượng quản trị công ty và phát triển doanh nghiệp bền vững.

Kinh nghiệm từ các thị trường phát triển trong khu vực như Singapore và Malaysia cho thấy, một UBKT hoạt động hiệu quả không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ tốt hơn các quy định pháp luật, mà còn góp phần nâng cao chất lượng QTCT, gia tăng mức độ minh bạch, củng cố niềm tin của nhà đầu tư, cải thiện định giá doanh nghiệp trên thị trường vốn và nâng cao uy tín của thị trường chứng khoán quốc gia.

Thực tế hiện nay tại Việt Nam, nhiều lãnh đạo doanh nghiệp, tử cấp HĐQT đến Ban Điều hành, đang đặt ra những câu hỏi quan trọng:
* Để có một HĐQT hiệu quả, cơ cấu HĐQT nên được thiết kế như thế nào? Vì sao cần thành lập UBKT?
* Làm thế nào để UBKT thực sự hoạt động hiệu quả thay vì chỉ mang tỉnh hình thức?
* UBKT cần tập trung vào những vẫn đề gì trong bối cảnh thị trường, công nghệ và các rủi ro mới đang thay đổi nhanh chóng?
* Làm thế nào để chuyển đổi hiệu quả từ mô hình quản trị có Ban Kiểm soát sang mô hình UBKT?
* Làm thế nào để thiết lập mối quan hệ cân bằng giữa UBKT với vai trò giám sát của HĐQT và Ban Điều hành với vai trò điều hành doanh nghiệp?

Cẩm nang Hướng dẫn Thực hành Ủy ban Kiểm toán được Viện Thành viên Hội đồng quản trị Việt Nam (VIOD) xây dựng với mục tiêu không chỉ trả lời những câu hỏi trên, mà còn hỗ trợ doanh nghiệp chuyển hóa các yêu cầu quản trị thành năng lực cạnh tranh thực chất trong một thị trường vốn ngày càng hội nhập.

Với mong muốn giúp các thành viên HĐQT, thành viên UBKT, Ban Điều hành và đội ngũ quản lý nhanh chóng tiếp cận và áp dụng các thông lệ tốt vào thực tiễn doanh nghiệp Việt Nam, VIOD xây dựng cuốn cẩm nang này như một tài liệu tham khảo thực tiễn, dễ áp dụng và phù hợp với bối cảnh phát triển của thị trường vốn Việt Nam hiện nay.