Nhà Xuất Bản Công Thương
Thứ bảy, 26/09/2026, 05:49
Nhà Xuất Bản Công Thương
Cách TP.HCM đưa sách đến gần người dân
▸Đường sách Tết: Đưa sách vào sinh hoạt văn hóa quen thuộc, đồng thời bản địa hóa nội dung theo từng địa bàn.
▸Ngày hội Sách và Văn hóa đọc: Đưa hội sách về khu dân cư, mở rộng không gian tiếp cận tri thức.
▸Hội sách Thiếu nhi: Kết hợp sách với trải nghiệm, công nghệ và các không gian trẻ em thường lui tới.
▸Hội sách Côn Đảo: Gắn hoạt động đọc với lịch sử, di sản và điều kiện địa lý của địa phương.
▸Định hướng của TP.HCM: Mở rộng điểm đọc, duy trì hoạt động tại cơ sở và phát triển mô hình phù hợp từng địa bàn.
Thu hẹp khoảng cách tiếp cận tri thức giữa đô thị và nông thôn, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo là một trong những vấn đề được đặt ra trong định hướng phát triển văn hóa đọc của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Bài toán này đặt ra yêu cầu đưa sách đến gần người dân theo những cách phù hợp điều kiện từng địa bàn.
Sau khi mở rộng địa giới, TP.HCM trở thành trường hợp đặc biệt khi trong cùng một thành phố có khu vực đô thị lớn, vùng nông thôn, địa bàn ven biển và Côn Đảo. Lễ hội Đường sách Tết, Ngày hội Sách và Văn hóa đọc, Hội sách Thiếu nhi hay các chương trình tại Côn Đảo đang được triển khai theo những cách khác nhau. Các hoạt động này cho thấy một hướng tiếp cận đáng chú ý là mở rộng không gian đọc, đồng thời điều chỉnh nội dung và hình thức theo từng cộng đồng.
Về lâu dài, ngành văn hóa TP.HCM định hướng xây dựng không gian văn hóa đọc rộng hơn, duy trì những điểm đọc tại cơ sở và khuyến khích mỗi địa bàn khai thác đặc trưng văn hóa, lịch sử, địa lý riêng để hình thành những hoạt động phù hợp.
Trong 8 ngày diễn ra Lễ hội Đường sách Tết Bính Ngọ 2026, ba điểm tổ chức tại phường Sài Gòn, Bình Dương và Vũng Tàu có tổng diện tích hơn 13.600 m2. Doanh thu sách tại lễ hội đạt hơn 8,2 tỷ đồng.
Quy mô là một phần tạo nên sức hút của sự kiện. Đáng chú ý hơn là cách nội dung được điều chỉnh theo từng địa điểm. Ở khu vực trung tâm, chương trình tập trung vào lịch sử, văn hóa TP.HCM và những thành tựu sau 50 năm. Tại Bình Dương, không gian sách được kết hợp với các nội dung về làng nghề. Ở Vũng Tàu, kinh tế biển và chủ quyền biển đảo được đưa vào chương trình.
Lễ hội Đường sách Tết 2026 được tổ chức ở 3 khu vực của TP.HCM sau khi sáp nhập và có nội dung được điều chỉnh theo đặc trưng văn hóa của từng địa phương. Ảnh: Phương Lâm.
Lễ hội diễn ra trong dịp Tết Nguyên đán, thời điểm người Việt thường du xuân, gặp gỡ và tham gia các hoạt động văn hóa cộng đồng. Sách được đặt trong không gian sinh hoạt này cùng ATM Sách Nghĩa Tình, hoạt động “lì xì sách”, sách nói, ebook và các chương trình dành cho trẻ em.
Với những địa bàn có khác biệt về văn hóa, kinh tế và địa lý, cách tổ chức này cho phép hoạt động đọc sách gắn với những sinh hoạt vốn quen thuộc với người dân. Nội dung và hình thức cũng có thể thay đổi theo đặc trưng từng nơi, thay vì sử dụng một công thức giống nhau cho toàn thành phố.
Ngày hội Sách và Văn hóa đọc năm 2026 mở rộng hoạt động đến những không gian gần với đời sống thường ngày hơn. Chuỗi hoạt động này diễn ra từ ngày 18 đến 25/4, với 27 hoạt động chung tại 168 xã, phường. Bên cạnh Đường sách TP.HCM, thành phố lần đầu thí điểm Hội sách chung cư tại một chung cư ở phường Cát Lái.
Tại đây, không gian sinh hoạt chung được sử dụng để giới thiệu sách, giao lưu, tổ chức hoạt động cho trẻ em và hướng dẫn phụ huynh đọc sách cùng con. Sau chương trình, mô hình tiếp tục được mở rộng cùng các tủ sách cộng đồng tại một số khu dân cư.
Tháng 4, mô hình Hội sách chung cư lần đầu được thí điểm ở TP.HCM và thu về nhiều kết quả tích cực. Ảnh: Khương Nguyễn.
Ngay tại Đường sách Nguyễn Văn Bình (phường Sài Gòn), chương trình cũng được thiết kế theo nhiều cách tiếp nhận tri thức. Bảy khu vực trải nghiệm kết hợp làm giấy Dó, tìm hiểu Gia Định báo và sử liệu triều Nguyễn qua mã QR với robotics, mô hình nhà thông minh và tập huấn ứng dụng AI hỗ trợ người khiếm thị đọc sách.
Một hoạt động khác là “Thư viện Người” để độc giả đối thoại trực tiếp với những nhân vật có câu chuyện và trải nghiệm riêng. Cách tổ chức này mở rộng khái niệm không gian văn hóa đọc lẫn việc đọc khi tạo điều kiện cho bạn đọc tiếp cận tri thức qua con người, trải nghiệm và công nghệ.
Sau Ngày hội Sách và Văn hóa đọc, Hội sách Thiếu nhi TP.HCM lần thứ VI tiếp tục mở rộng cách tiếp cận độc giả nhỏ tuổi. Sự kiện năm nay có hơn 150 hoạt động giao lưu, đọc sách và trải nghiệm tại khu vực TP.HCM, Bình Dương và Vũng Tàu.
Sách được đặt cùng các hoạt động phù hợp với sở thích của trẻ như robot, khám phá vũ trụ và các sân chơi sáng tạo. Cách thiết kế này tạo thêm điểm tiếp xúc giữa trẻ em và sách, thay vì chỉ dựa vào hoạt động trưng bày hoặc bán sách.
Hội sách cũng tiếp tục đưa hoạt động về các khu dân cư. Tại một chung cư ở phường Bình Dương, chương trình được tổ chức cùng hoạt động ra mắt tủ sách cộng đồng cho khu nhà ở xã hội.
Ở phường An Lạc, “Tuần đọc sách cộng đồng” được triển khai cùng tủ sách khuyến đọc. Một số khu chung cư khác tại phường Diên Hồng và Cát Lái cũng tổ chức trao tặng sách, giao lưu và workshop dành cho trẻ em.
Ở Hội sách Thiếu nhi, các em nhỏ được tạo điều kiện để tiếp cận với nhiều sân chơi tri thức chứ không chỉ giới hạn ở việc đọc sách. Ảnh: Duy Hiệu.
Một hướng khác là đưa sách đến những nhóm khó tiếp cận các không gian đọc tập trung. Hội sách triển khai 7 chuyến xe thư viện số lưu động tới các xã ngoại thành, dành không gian riêng cho trẻ khiếm thị và trao 700 đầu sách để tạo góc đọc tại Bệnh viện Nhi đồng 1.
Những hoạt động này đặt vấn đề tiếp cận sách ở nhiều khía cạnh khác nhau. Với trẻ em, khoảng cách không chỉ nằm ở khoảng cách địa lý. Không gian sinh hoạt, khả năng tiếp cận thiết bị và cách tổ chức hoạt động cũng ảnh hưởng đến việc các em có cơ hội tiếp xúc với sách.
Hội sách Côn Đảo cho thấy một hướng tiếp cận khác khi hoạt động đọc được xây dựng từ đặc điểm lịch sử và địa lý của địa phương. Thay vì đưa nguyên vẹn mô hình hội sách đô thị ra đảo, các chương trình tập trung vào lịch sử Côn Đảo, ký ức của các cựu tù chính trị và những tư liệu gắn với vùng đất.
Hội sách “Huyền thoại Côn Đảo” tổ chức tháng 10/2025 đã trao hơn 2.500 đầu sách giấy, sách điện tử và 60 tài khoản sách nói cho học sinh, người dân và lực lượng vũ trang. Các buổi giao lưu với cựu tù chính trị đặt nội dung lịch sử trong sách bên cạnh ký ức của những người từng trải qua các sự kiện.
Hội sách "Huyền thoại Côn Đảo" năm 2025 được tổ chức với những buổi giao lưu với cựu tù chính trị Côn Đảo và các nội dung ứng với lịch sử - văn hóa của địa phương. Ảnh: Quỳnh Danh.
Hoạt động này tiếp tục được duy trì bằng những không gian đọc tại chỗ. Tháng 4 năm nay, Tủ sách cộng đồng “Huyền thoại Côn Đảo” được ra mắt, hướng tới xây dựng kho tư liệu khoảng 500 tựa sách phục vụ tại Bảo tàng Côn Đảo. Không gian đọc “Dưới bóng bàng xưa - Khơi nguồn tri thức” rộng 125 m2 cũng được thiết kế để kết hợp sách in với dữ liệu số và mã QR.
Với một địa bàn cách xa đất liền, việc đưa sách ra đảo phải đi cùng bài toán duy trì nguồn tài liệu. Kho sách tại chỗ giúp tạo nguồn tài liệu ổn định, trong khi thư viện số có thể hỗ trợ cập nhật nội dung mà không phụ thuộc hoàn toàn vào việc vận chuyển sách. Việc lựa chọn nội dung gắn với lịch sử Côn Đảo cũng tạo ra một cách tiếp cận khác với các hội sách tổ chức ở khu vực đô thị.
Trao đổi với Tri Thức - Znews, ông Nguyễn Ngọc Hồi, Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, cho biết ngành văn hóa xác định việc phát triển văn hóa đọc phải tính đến đặc trưng của từng địa phương.
Theo ông, khu vực trung tâm có điều kiện phát triển các không gian đọc quy mô lớn, trong khi Bình Dương, Côn Đảo hay những địa bàn khác có thể khai thác đặc điểm riêng về làng nghề, lịch sử, văn hóa biển đảo để xây dựng hoạt động phù hợp.
Cùng việc mở rộng không gian đọc, thành phố cũng đặt vấn đề duy trì hoạt động sau mỗi sự kiện. Các hội sách tại khu dân cư, chung cư có thể được tổ chức định kỳ, kết hợp tủ sách cộng đồng, hoạt động dành cho trẻ em và chương trình hướng dẫn phụ huynh. Khi đó, một sự kiện ngắn ngày có thể trở thành điểm khởi đầu cho những hoạt động đọc diễn ra thường xuyên hơn.
Ông Nguyễn Ngọc Hồi tham gia cùng các em thiếu nhi tại Hội sách Thiếu nhi 2026. Ảnh: Duy Hiệu.
Định hướng này được đặt trong Chỉ thị 16-CT/TU của Ban Thường vụ Thành ủy TP.HCM ban hành ngày 9/6, với yêu cầu phát triển hoạt động xuất bản theo hướng hiện đại, gắn với chuyển đổi số và lấy người đọc làm trung tâm. Thành phố đang xây dựng đề án phát triển không gian văn hóa đọc, hướng tới các mục tiêu đến năm 2030 và tầm nhìn 2045.
Ông Nguyễn Ngọc Hồi cho biết: “Chỉ thị 16 của Thành ủy ra đời là nền tảng rất quan trọng, cùng với Chỉ thị 04 của Ban Bí thư để chúng tôi xây dựng đề án phát triển không gian văn hóa đọc. Đây là cơ sở để thành phố tham mưu cụ thể hóa các lộ trình hướng đến năm 2030 và tầm nhìn 2045 nhằm xây dựng TP.HCM thành một 'thành phố đọc', một 'thủ đô sách' của khu vực”.
Ông khẳng định mục tiêu lớn nhất không phải là những danh hiệu đó, mà là tạo nên những thế hệ biết tiếp thu kho tàng tri thức vô tận từ sách để góp phần giữ gìn văn hóa và quan trọng nhất là nâng cao tri thức từ sách.
Nguồn tin: znews.vn
Ý kiến bạn đọc
Những tin cũ hơn
