Sách kinh doanh đi đầu trong làn sóng thích ứng AI

Ảnh: FT.

Khi tác giả sách kinh doanh ăn khách kiêm chuyên gia tiếp thị Seth Godin bắt đầu viết cuốn sách mới nhất The Knot về quá trình nhận ra và giải quyết các vấn đề trong kinh doanh, ông đã tìm kiếm nhiều cách mới để thu hút độc giả tiềm năng.

Ông đã thử nghiệm nhân bản giọng nói của mình bằng AI, ghi âm quá trình viết, bán bản sách nói ban đầu cho khoảng 500 người, mời họ đặt câu hỏi và sử dụng phản hồi của họ để hoàn thiện phiên bản tiếp theo.

Giới tác giả kinh doanh muốn thay đổi

Godin tự so sánh mình với một diễn viên hài độc thoại khi liên tục thử nghiệm và hoàn thiện nội dung trong quá trình làm việc. “Với nhiều dự án tôi đã thực hiện gần đây, tôi sẽ đăng tải tác phẩm lên và sau đó tôi đợi xem phản hồi của độc giả. Tôi không hỏi họ nghĩ gì về cuốn sách mà tôi đợi xem họ có hành động gì với nó”, ông nói.

Cách tiếp cận của Godin chỉ là một ví dụ về cách nhiều tác giả, đặc biệt là các nhà văn viết sách kinh doanh, đang thử nghiệm nhiều hình thức và định dạng mới.

Khi Financial Times và đối tác Standard Chartered ra mắt Giải thưởng sách kinh doanh năm 2026, thể loại này đang thoát khỏi định dạng bìa cứng truyền thống để đón nhận công nghệ mới, các nền tảng mới và mô hình mua sách mới.

Trong cuộc phỏng vấn sau khi giành giải thưởng năm ngoái với cuốn sách The Thinking Machine, một nghiên cứu chuyên sâu về nhà sản xuất chip AI Nvidia, Stephen Witt đã suy đoán rằng trong tương lai, cuốn sách của ông có thể “phản hồi lại người đọc… và sau đó sử dụng AI để tạo nên một văn bản mới tùy chỉnh, giải đáp trực tiếp những mối quan tâm của họ”.

Trước sự hoài nghi của các nhà xuất bản, Witt cho rằng ông coi việc phát triển “khả năng thích ứng của sách” là một “dự án công nghệ dài hạn”.

Trên thực tế, việc sách kinh doanh đang đi đầu trong định hình lại mô hình phát triển không phải là điều đáng ngạc nhiên. Đối với nhiều cây viết, đặc biệt là những huấn luyện viên (coaching), nhà tư vấn chính sách, lãnh đạo doanh nghiệp, doanh nhân và học giả, bản thân cuốn sách chỉ là một trong nhiều cách có thể khơi gợi thảo luận.

Tác giả Andrew Grill của cuốn Digitally Curious, một cẩm nang hướng dẫn sử dụng AI ra mắt năm 2024, chia sẻ rằng các tác giả “luôn muốn thấy ngành công nghiệp của mình thay đổi”. Ông nghĩ rằng cuốn sách tiếp theo của bản thân có thể có bản sách nói và người nghe được tùy chỉnh để chọn phần tác phẩm mà họ quan tâm nhất.

Giới xuất bản đồng hành cùng tác giả mảng kinh doanh

Một người tiên phong đồng hành cùng các tác giả kinh doanh trong hành trình này là cựu CEO của Penguin Random House tại Mỹ, Madeline McIntosh.

Bà chính là người đồng sáng lập Authors Equity, nhà xuất bản cuốn The Knot. “Các tác giả sách kinh doanh luôn muốn sách vượt ra ngoài khuôn khổ của hình chữ nhật nhỏ bé quen thuộc. Họ đang hướng tới đưa sách trở thành một tập hợp các ý tưởng và định dạng, đôi khi là một cuốn sách, đôi khi là một bài giảng hay đôi khi là một podcast”.

Quá trình này đang ngày càng phổ biến. Rimjhim Dey, người điều hành công ty tiếp thị Dey Ideas + Influence có trụ sở tại Mỹ, cho biết bà chứng kiến ​​“toàn bộ hệ sinh thái sách đang thay đổi cách thức truyền tải thông điệp”.

Bà chỉ ra rằng Sheryl Sandberg, khi còn là Giám đốc điều hành (COO) của Facebook, viết cuốn Lean In vào năm 2013, bà ấy đã lập nên một cộng đồng phụ nữ để thảo luận về những khó khăn họ gặp phải trong công việc. “Cuốn sách là một công cụ để tạo ra những cộng đồng như vậy”, bà nói.

Tại Hội sách London tháng trước, các nhà xuất bản truyền thống cũng đã cùng thảo luận về những dự án AI trong giới xuất bản, bao gồm ElevenLabs, công ty âm thanh AI đã tạo ra phiên bản giọng nói AI của Godin, và Write Business Results, công ty đang phát triển một “người bạn đồng hành” AI giúp các tác giả lập kế hoạch và soạn thảo sách.

Trong khi nhiều nhà xuất bản đã và đang sử dụng AI để cải thiện hiệu quả xuất bản, tăng tốc độ sản xuất và thậm chí là lên ý tưởng cho tiêu đề và bìa sách, nhiều người vẫn cho rằng AI khó có khả năng thay thế được cảm xúc con người.

Talia Krohn, cựu Phó chủ tịch kiêm Giám đốc biên tập tại nhà xuất bản Little, Brown Spark, còn lo ngại hơn về việc các thuật toán AI sẽ làm mất đi yếu tố con người trong sách kinh doanh.

Krohn nói: “Mọi người muốn nghe điều các nhân vật cụ thể đang nói. Họ không chỉ muốn lời khuyên vô cảm của thuật toán, điều họ cần là một người đáng tin cậy”.