Các 'tác giả ký sinh AI' đang âm thầm bành trướng

Nhiều tác giả chân chính đang bị các sản phẩm AI "ký sinh" âm thầm. Minh họa nguồn: The Atlantic.

Vào đầu mùa hè năm nay, nhà văn Tamra Westberry nhận được một thông báo gây bàng hoàng trên Facebook. Một tác giả khác đã đăng bài ủng hộ cuốn sách mới nhất của Westberry, Project Erebus, sau khi đọc thông tin về cuốn sách này trong một bản tin tổng hợp sách ra mắt hàng tuần.

Theo The Atlantic, trong giới văn chương, việc các tác giả động viên và hỗ trợ quảng bá chéo là điều bình thường. Tuy nhiên, Westberry rất ngạc nhiên vì mình chưa từng viết cuốn sách nào có tên Project Erebus.

AI âm thầm "bành trướng thế lực"

Khi kiểm tra hồ sơ tác giả của mình trên Amazon, Westberry thấy ngay cuốn sách đó: Project Erebus sử dụng tên nhân vật bà từng dùng trước đây và bìa sách gợi nhớ đến tác phẩm gần đây của bà. Sau khi đọc thử vài trang, bà nghi ngờ sách do công cụ AI tạo nên.

Westberry đã gửi email cho Amazon, yêu cầu gỡ bỏ các cuốn sách không phải của bà khỏi hồ sơ tác giả. Amazon đã gỡ bỏ chúng khỏi nền tảng trong vòng khoảng một tuần, nhưng sự việc đã đi xa hơn.

Dường như Amazon đang trở thành một ma trận với độc giả khi xuất hiện một lượng lớn sách "ký sinh". Ảnh minh họa: The Verge.

Một số độc giả đã mua và đánh giá sách rất tệ. "Không có chi tiết cụ thể, nhân vật thiếu chiều sâu. Tôi có cảm giác như đang đọc bài văn của một học sinh tiểu học vậy", một độc giả thất vọng viết trong bài đánh giá hai sao dành cho Project Erebus trên Goodreads.

Trên thực tế, trường hợp của Westberry không phải là hiếm. Rất nhiều nhà văn cho biết họ đang bị "ký sinh". Amazon đang hiển thị nhiều đầu sách AI trong hồ sơ tác giả của họ. Một số tác phẩm thậm chí còn thuộc thể loại hoàn toàn khác biệt so với phong cách thường thấy của họ, ví dụ như một bộ truyện thiếu nhi bị gán nhầm cho tác giả chuyên viết truyện lãng mạn nóng bỏng.

Trang Fortune dẫn một báo cáo của Originality.AI công bố tháng trước cho thấy, trong số hơn 2.000 cuốn sách về tôn giáo được xuất bản trên Amazon trong 12 tháng qua, có 1.272 đầu sách (chiếm 63%) bị nghi ngờ có khả năng do AI viết.

Một nghiên cứu khác do Đại học Stony Brook thực hiện, phân tích 14.419 cuốn tiểu thuyết do tác giả tự xuất bản trên Amazon trong giai đoạn 2023-2026 bằng phần mềm phát hiện AI Pangram, cho thấy 2.880 cuốn (khoảng 20%) chứa lượng văn bản do AI tạo ra ở mức "đáng kể" (hơn 25%).

Gây thiệt hại về doanh thu của tác giả

Những cuốn sách AI được sản xuất chỉ trong vài phút giờ đang len lỏi, nằm kề bên những tác phẩm là kết tinh của nhiều năm lao động miệt mài. Trên Amazon, độc giả thường nhận được email thông báo khi các tác giả họ theo dõi có các đầu sách mới. Do đó, những cuốn sách AI "ký sinh" này có thể lợi dụng lượng người hâm mộ của tác giả thực thụ để kiếm lợi bất chính và gây nhầm lẫn cho độc giả.

Sự thất vọng của độc giả với sách của Westberry đã phần nào cho thấy hệ lụy đó. Sự tràn lan của sách AI trên thị trường cũng khiến khách hàng Amazon khó hơn khi tìm ra các tác phẩm thực sự của con người, và họ dần mất niềm tin. Kết quả là doanh số của từng đầu sách giảm đi và thu nhập của các tác giả là con người cũng bị ảnh hưởng, giới nghiên cứu nhận định.

Trong khoảng thời gian 3 năm qua, số lượng sách ghi nhận doanh số bán ra hàng quý đã tăng gấp 19,2 lần, nhưng doanh thu hàng quý chỉ tăng gấp 8,9 lần. Con số này cho thấy doanh thu trên mỗi cuốn sách bán ra đã giảm. Theo các nhà nghiên cứu, sự tràn ngập sách trên thị trường đã làm giảm khả năng khách hàng Amazon lựa chọn một cuốn sách cụ thể do con người viết, dẫn đến doanh số của từng tựa sách bị sụt giảm và thu nhập của các tác giả là con người cũng bị ảnh hưởng theo chiều hướng tiêu cực.

Trang Futurism dẫn đánh giá của một báo cáo thị trường cho rằng: "Chỉ nhìn vào số lượng nội dung được tải lên thì tưởng như AI đang chiếm lĩnh thị trường. Tuy nhiên, doanh thu lại cho thấy điều ngược lại. Việc người mua từ chối trả tiền cho các sản phẩm AI không chỉ đơn thuần là lời từ chối. Đó còn là tín hiệu phản ánh mức độ tin tưởng thực sự của họ đối với công nghệ tạo nội dung bằng AI".

Nan giải vấn nạn “ký sinh” trong ngành xuất bản

Ởmột mức độ nào đó, vấn đề "tác giả ký sinh" trên Amazon đã tồn tại từ trước khi AI phổ biến. Một thập kỷ trước, Stephen King từng công khai yêu cầu trang web này ngừng liên kết các tác phẩm của ông với những cuốn sách của Stephen R. King, một tác giả truyện kinh dị khác có tên gây nhầm lẫn cho người hâm mộ.

Tuy nhiên, vào thời đó, những trường hợp như vậy rất hiếm gặp do quy trình xuất bản một cuốn sách đòi hỏi nhiều thời gian và công sức. Giờ đây, khi bất kỳ ai cũng có thể sử dụng AI để sản xuất tiểu thuyết hàng loạt, vấn đề "tác giả ký sinh" không chỉ gia tăng về quy mô mà còn biến tướng theo những cách mới.

Trong khi Amazon thường nhanh chóng gỡ bỏ liên kết giữa các cuốn sách "ký sinh" và trang hồ sơ tác giả thật ngay khi nhận được báo cáo vi phạm, việc loại bỏ hoàn toàn những cuốn sách này khỏi nền tảng lại phức tạp hơn, đặc biệt khi tác giả chưa đăng ký bảo hộ thương hiệu cho tên tuổi của mình.

Đối với nhiều nhà văn viết dòng tiểu thuyết, vốn phụ thuộc vào năng suất cao và các mô-típ quen thuộc, việc duy trì sự nghiệp đồng nghĩa với cuộc đua về số lượng: Họ phải xuất bản rất nhiều cuốn sách mỗi năm để kiếm sống.

Điều này khiến một số thể loại nhất định dễ trở thành mục tiêu của các chiêu trò mạo danh và ký sinh bằng AI, khi những cuốn sách giả có thể dễ dàng trà trộn vào hàng nghìn đầu sách thật được phát hành hàng năm.

Dù danh tính của những cá nhân đứng sau các cuốn sách này vẫn là một ẩn số và thường rất khó để truy tìm, các tác giả không coi những cuốn sách này là mối đe dọa lớn về doanh số, bởi chúng thường kém hấp dẫn hơn so với các tác phẩm chính thống, với thiết kế bìa cẩu thả và nội dung sơ sài, thiếu chiều sâu. Điều thực sự khiến các tác giả lo ngại là nguy cơ tổn hại danh tiếng lâu dài trong mắt độc giả, những người thường tin rằng một cuốn sách xuất hiện trên trang tác giả của Amazon chắc chắn là do chính tác giả đó viết.

Hai Giáo sư Paramveer Dhillon và Tuhin Chakrabarty thậm chí còn hình dung ra một thị trường xuất bản phân hóa trong tương lai: một bên phục vụ nhóm độc giả không ngại đọc các tác phẩm do AI tạo ra, và bên kia đáp ứng nhu cầu đọc thể loại văn học có chất lượng viết lách mà AI chưa thể đạt tới.