Tiếp nối mạch nguồn, phát triển văn hóa Việt Nam:

Thứ bảy - 21/11/2026 23:51
Năm nay, lần đầu tiên Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) được tổ chức trên phạm vi cả nước. Cùng với tôn vinh giá trị truyền thống, đây là lời nhắc về vị trí của văn hóa trong phát triển đất nước, về trách nhiệm gìn giữ bản sắc và khát vọng xây dựng nền văn hóa Việt Nam giàu chiều sâu, sáng tạo và hội nhập.

Bài 1:
Đi trước soi đường, thấm vào từng quyết sách

Từ Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất năm 1946 đến Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị ngày 7/1/2026, văn hóa được đặt trong mối quan hệ mật thiết với vận mệnh dân tộc. Việc lựa chọn ngày 24/11 hàng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam khẳng định rõ hơn vị trí, vai trò của văn hóa.

Các đại biểu dự Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, tháng 11/1946. Ảnh tư liệu
Các đại biểu dự Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, tháng 11/1946. Ảnh tư liệu

Từ nền tảng tinh thần đến động lực phát triển

Cách đây 80 năm, ngày 24/11/1946, Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất được tổ chức, có sự tham dự của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Trưởng Ban Thường trực Quốc hội Bùi Bằng Đoàn cùng hơn 200 đại biểu đại diện giới hoạt động văn hóa trên cả nước. Diễn ra trong bối cảnh nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa mới thành lập, đang phải đối diện với muôn vàn khó khăn, Hội nghị đã khẳng định tầm quan trọng của nhiệm vụ xây dựng nền văn hóa mới trong sự nghiệp kiến thiết quốc gia.

Tám thập niên đã trôi qua, yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới đòi hỏi văn hóa phải đi trước soi đường, thấm vào từng quyết sách phát triển đất nước, đề cao giá trị nhân văn, chuẩn mực đạo đức xã hội. Như phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW: Văn hóa không chỉ đồng hành với phát triển, mà văn hóa phải đứng ở "vị trí dẫn đường", là nền tảng định hình chất lượng con người và chất lượng quốc gia. Nếu kinh tế quyết định năng lực đi nhanh, thì "văn hóa quyết định khả năng đi xa". Nếu kinh tế tạo ra của cải vật chất, thì văn hóa tạo ra bản lĩnh, kỷ luật, niềm tin và sức mạnh tinh thần để đất nước vượt qua thử thách và vươn lên.

Tinh thần ấy được thể hiện rõ trong Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam. Nghị quyết xác định phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững đất nước. Đồng thời nhấn mạnh yêu cầu các giá trị văn hóa phải được gắn kết chặt chẽ, hài hòa, thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội. Trong đó, thống nhất chọn ngày 24/11 hàng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam, người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương. Đây là dịp để Nhân dân được nâng cao khả năng thụ hưởng văn hóa, đội ngũ văn nghệ sĩ được động viên sáng tạo, toàn xã hội đề cao, thực hành lối sống văn hóa, văn minh.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã về dự, chung vui Ngày hội đại đoàn kết với bà con khu dân cư ấp 15, xã Bình Lợi, Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh Hoa Lê
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh. Ảnh: Hoa Lê

Chủ trương ấy đưa tinh thần tôn vinh văn hóa đến gần hơn với mỗi gia đình, mỗi cá nhân. Theo Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, PGS. TS. Đỗ Hồng Quân, Ngày Văn hóa Việt Nam là món quà tinh thần vô giá đối với những người làm công tác văn hóa nói riêng và giới trí thức, văn nghệ sĩ nói chung. Đây cũng là món quà vô giá dành cho Nhân dân, bởi suy cho cùng, mọi hoạt động và đời sống văn hóa đều vì Nhân dân. Bên cạnh việc nâng cao đời sống vật chất, mỗi công dân đều cần được bồi dưỡng về mặt giá trị tinh thần, những giá trị được truyền tải qua đội ngũ làm công tác văn hóa và văn học nghệ thuật.

Nhắc lại lời khẳng định sâu sắc: “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi” của Chủ tịch Hồ Chí Minh cách đây 80 năm, NSND Trần Bình, Nhà hát Nghệ thuật Đương đại Việt Nam cho rằng, tư tưởng ấy đến nay vẫn vẹn nguyên giá trị. Việc có một ngày dành riêng cho văn hóa là niềm vui, niềm tự hào của đông đảo Nhân dân, đặc biệt là những người hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, đồng thời thể hiện sự trân trọng đối với vai trò của văn hóa trong sự nghiệp phát triển đất nước.

Tạo điều kiện và cơ hội tiếp cận văn hóa

Ngày Văn hóa Việt Nam chỉ thực sự có ý nghĩa khi mở ra những cơ hội thụ hưởng văn hóa thiết thực, phong phú và phù hợp với nhu cầu của cộng đồng. Đó có thể là một triển lãm giúp khám phá lịch sử, phong tục; một chương trình nghệ thuật khơi gợi cảm xúc; chuyến tham quan di tích gắn với trải nghiệm tìm hiểu di sản; hay hoạt động sáng tạo để các thành viên trong gia đình cùng tham gia. Với trẻ em và thanh thiếu niên, đây còn là dịp tiếp cận văn hóa bằng những hình thức sinh động, từ đó hình thành sự gắn bó với di sản và nuôi dưỡng năng lực cảm thụ nghệ thuật từ sớm.

Ngày Văn hóa Việt Nam được tổ chức nhằm khẳng định, tôn vinh vai trò của văn hóa trong phát triển đất nước
Ngày Văn hóa Việt Nam được tổ chức nhằm khẳng định, tôn vinh vai trò của văn hóa trong phát triển đất nước. Ảnh: Phạm Thắng

Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam quy định miễn hoặc giảm phí, lệ phí dịch vụ tham quan tại các cơ sở văn hóa, thể thao công lập vào Ngày Văn hóa Việt Nam theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Cùng với chính sách nghỉ hưởng nguyên lương, đây là những điều kiện cụ thể nhằm mở rộng khả năng tiếp cận các hoạt động văn hóa, nghệ thuật.

Từ góc độ ấy, Ngày Văn hóa Việt Nam vì thế vượt qua ý nghĩa thêm một ngày nghỉ. Thêm thời gian và cơ hội tiếp cận văn hóa, người dân có điều kiện chăm lo đời sống tinh thần; hoạt động sáng tạo được khuyến khích, các giá trị văn hóa có thêm cơ hội được tiếp nối và làm giàu; và lối sống văn hóa được coi trọng để những giá trị tốt đẹp có thể chuyển hóa thành nền nếp trong gia đình và cộng đồng.

Ngày Văn hóa Việt Nam được tổ chức gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026, tạo nên chuỗi hoạt động từ ngày 18 - 24/11 từ trung ương đến địa phương. Theo Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, việc gắn Ngày Văn hóa Việt Nam với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc có ý nghĩa sâu sắc. Văn hóa bồi đắp bản sắc, nuôi dưỡng con người, gắn kết cộng đồng; trong khi đại đoàn kết tạo nên sức mạnh để các giá trị văn hóa được gìn giữ và lan tỏa. Việc kết nối thành một tuần văn hóa đại đoàn kết toàn dân tộc tạo thành một chuỗi hoạt động liên tục, rộng khắp, nhằm đưa văn hóa thực sự đi vào đời sống nhân dân.

Chương trình văn nghệ tại Ngày hội đại đoàn kết
Chương trình văn nghệ tại Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2016 tại thôn Bến Huyện, xã Nam Dương, TP. Bắc Ninh. Ảnh: Phạm Thắng

Từ Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất năm 1946 đến Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 là hành trình tiếp nối nhận thức về vai trò của văn hóa đối với sự phát triển đất nước. Nếu Hội nghị năm 1946 đặt nền móng cho sự nghiệp xây dựng nền văn hóa mới thì Ngày Văn hóa Việt Nam giờ đây mở rộng không gian để các giá trị ấy hiện diện thường xuyên hơn trong đời sống. Khi mỗi người tham gia, sáng tạo, thụ hưởng và cùng gìn giữ giá trị chung, văn hóa sẽ trở thành nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh và sức mạnh gắn kết xã hội.

Nguồn tin: daibieunhandan.vn

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

 
BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG

Gian hàng

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây
Gửi phản hồi