Thủ tướng Lê Minh Hưng: ASEAN không chỉ thích ứng mà phải định hình tương lai của chính mình

Sáng 9-6, Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) lần thứ ba chính thức khai mạc tại Hà Nội với sự tham dự của Thủ tướng Lê Minh Hưng; các Thủ tướng Lào, Campuchia, Thái Lan và Timor-Leste cùng đông đảo bộ trưởng, quan chức cấp cao, học giả trong và ngoài khu vực ASEAN.

ASEAN cần chủ động định hình các xu thế toàn cầu

Phát biểu định hướng tại phiên khai mạc, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhiệt liệt chào mừng quan khách, khẳng định sự hiện diện đông đảo này là minh chứng sống động cho tình hữu nghị, sự tin cậy và tinh thần đoàn kết, vì một khu vực hòa bình, ổn định và phát triển bền vững.

Nhấn mạnh AFF 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, Thủ tướng khẳng định chủ đề của diễn đàn năm nay phản ánh những giá trị cốt lõi mà ASEAN đang theo đuổi và định hướng cho tương lai của hiệp hội trong giai đoạn tới đây.

"Vì thế tôi muốn bắt đầu bằng một câu hỏi không mới về tương lai trong một thế giới đang thay đổi sâu sắc: Vấn đề đặt ra cho chúng ta ngày hôm nay không chỉ là ASEAN sẽ thích ứng ra sao mà là ASEAN sẽ định hình như thế nào cho tương lai của chính mình trong thế kỷ 21?", người đứng đầu Chính phủ Việt Nam nêu vấn đề.

Sau 59 năm hình thành và phát triển, dấu ấn lớn nhất của ASEAN không chỉ nằm ở quy mô dân số gần 700 triệu người dân hay ở vị thế của một trong những trung tâm tăng trưởng năng động nhất thế giới, mà là ở chính những nỗ lực vượt lên trên khác biệt, vun đắp lòng tin và mở rộng hợp tác để trở thành một cộng đồng đoàn kết, tự cường và thống nhất trong đa dạng.

Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, nếu gần 6 thập kỷ qua là hành trình xây dựng bản sắc của ASEAN, những thập kỷ tới đây sẽ là hành trình định hình tương lai của ASEAN trong một thế giới mà những quy tắc nền tảng của kinh tế, công nghệ và quyền lực toàn cầu đang được viết lại.

Công nghệ đang tái định nghĩa năng lực cạnh tranh, trí tuệ nhân tạo đang tái định nghĩa năng suất và dữ liệu đang tái định nghĩa quyền lực, chuyển đổi xanh đang tái định nghĩa mô hình phát triển.

"Trong thời khắc mang tính bước ngoặt như vậy, lợi thế không chỉ thuộc về các quốc gia có nguồn lực lớn mà còn thuộc về các quốc gia và khu vực có khả năng tham gia định hình các quy tắc và chuẩn mực mới của thời đại.

Việt Nam tin rằng ASEAN cần và phải trở thành một chủ thể tích cực trong tiến trình đó, nơi không chỉ tiếp nhận các xu thế toàn cầu mà là một động lực để góp phần định hình chính các xu thế đó", Thủ tướng Việt Nam nhấn manh.

Để hiện thực hóa khát vọng đó, ASEAN cần tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, tự cường và thống nhất trong đa dạng - những giá trị làm nên thành công của mình, nhưng với cách thức tiếp cận sáng tạo hơn: đồng thuận về giá trị nhưng năng động trong hành động, kiên định về nguyên tắc nhưng đổi mới về phương thức, giữ vững về bản sắc nhưng chủ động tạo thời cơ trước những thay đổi của thời đại mới.

Ba đề xuất của Việt Nam

Trên hành trình thực hiện tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất ASEAN cần hướng tới "ba tầm vóc chiến lược".

Thứ nhất, không chỉ tham gia các xu thế toàn cầu mà ASEAN còn phải góp phần định hình các xu thế đó.

Trong nhiều thập kỷ qua, ASEAN là một trong những khu vực được thừa hưởng hòa bình, hội nhập và thương mại mở. Nhưng trong một thế giới ngày càng phân mảnh và cạnh tranh rất gay gắt, ASEAN cần có tiếng nói mạnh mẽ hơn trong việc tham gia xây dựng các chuẩn mực, luật lệ và cấu trúc hợp tác mới, giải quyết các khác biệt trên cơ sở luật pháp quốc tế.

Thủ tướng Việt Nam nhấn mạnh: "ASEAN cần trở thành một trung tâm của đối thoại, tâm điểm của hợp tác và điểm tựa của lòng tin. Đó chính là đóng góp đặc biệt của ASEAN đối với hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực cũng như trên thế giới".

Thứ hai, không chỉ là một trung tâm sản xuất mà còn là một trung tâm đổi mới sáng tạo.

Lợi thế lao động và vị trí địa lý đã đưa ASEAN trở thành một mắt xích quan trọng của chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhưng trong kỷ nguyên số, tương lai không thuộc về những nền kinh tế chỉ biết sản xuất mà còn thuộc về những nền kinh tế biết sáng tạo.

ASEAN không chỉ là nơi công nghệ được tiêu thụ mà phải trở thành nơi công nghệ được tạo ra; không chỉ là nơi các chuỗi cung ứng đi qua mà phải trở thành nơi các chuỗi giá trị được định hình.

Điều đó đòi hỏi ASEAN phải đầu tư mạnh mẽ hơn cho khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số và nguồn nhân lực chất lượng cao, tiến tới hình thành một hệ sinh thái công nghệ và số hóa mang bản sắc ASEAN, phản ánh giá trị của chính hiệp hội, đồng thời đóng góp tích cực vào quá trình hình thành các chuẩn mực chung của thế giới.

Thứ ba, ASEAN không chỉ là một cộng đồng các quốc gia mà còn là một cộng đồng thực sự của người dân.

Mục tiêu cuối cùng của mọi chiến lược phát triển không phải là những con số tăng trưởng mà là chất lượng cuộc sống của người dân. Thủ tướng đưa ra nhận định sâu sắc: đổi mới mà làm gia tăng khoảng cách thì không phải là tiến bộ, và tăng trưởng mà thiếu bao trùm thì không thể bền vững.

Vì thế, một ASEAN thành công không chỉ được đo bằng GDP mà bằng các cơ hội tạo ra cho thế hệ trẻ, vai trò cho phụ nữ, sự bảo vệ dành cho những nhóm dễ bị tổn thương và mức độ để mỗi người dân đều cảm nhận đây chính là cộng đồng mình thực sự thuộc về.

Khẳng định giá trị lớn nhất của ASEAN trong gần 60 năm qua là chứng minh cho thế giới rằng khác biệt không dẫn đến chia rẽ, thống nhất không triệt tiêu đa dạng và hội nhập không mất đi bản sắc, người đứng đầu Chính phủ Việt Nam tin tưởng giá trị lớn nhất của ASEAN trong những thập niên tới sẽ chứng minh rằng một cộng đồng đoàn kết và tự cường hoàn toàn có thể tham gia định hình tích cực cho hòa bình, hợp tác và phát triển của khu vực và thế giới.

"Trên hành trình đó, Việt Nam cam kết mạnh mẽ tiếp tục đồng hành cùng ASEAN bằng khát vọng kiến tạo tương lai với tất cả con tim và khối óc, bởi tương lai của Việt Nam gắn liền với tương lai của ASEAN cũng như gắn liền với hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung của cả khu vực", Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh.