Tấm gương của Cố Tổng Thanh tra Hồ Tùng Mậu là kim chỉ nam cho hoạt động thanh tra

Nguyên Phó Tổng Thanh tra Lê Tiến Hào tại nhà riêng. Ảnh: Đình Tuệ

 Nguyên Phó Tổng Thanh tra Lê Tiến Hào nhớ lại, cách đây hơn chục năm khi còn đang công tác, tôi đã nhiều lần thay mặt Thanh tra Chính phủ đến thắp hương tưởng nhớ liệt sỹ, cố Tổng Thanh tra Hồ Tùng Mậu nhân ngày Thương binh Liệt sỹ 27/7.

Nhìn lại lịch sử Thanh tra Việt Nam, ngay sau Cách mạng Tháng Tám thành công, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, ngày 23/11/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh 64/SL thành lập Ban Thanh tra Đặc biệt do cụ Bùi Bằng Đoàn và sau đó là cụ Tôn Đức Thắng làm Trưởng ban, đánh dấu sự ra đời của Thanh tra Việt Nam.

Từ cuối năm 1945 đến giữa năm 1949, trong điều kiện rất khó khăn, số lượng cán bộ hạn chế, nhưng Ban Thanh tra Đặc biệt đã tích cực triển khai nhiều cuộc thanh tra, giải quyết khiếu nại tố cáo của Nhân dân.

Đến giữa năm 1949, Hội đồng Chính phủ nhận định, Ban Thanh tra đặc biệt đã làm tròn vai trò lịch sử, có những đóng góp to lớn, kịp thời vào công cuộc xây dựng, củng cố và bảo vệ chính quyền Cách mạng non trẻ.

Khi cuộc kháng chiến chống Pháp bùng nổ, tình hình mới đòi hỏi phải đẩy mạnh hơn nữa hoạt động thanh tra thường xuyên và đúng chức trách của cơ quan Thanh tra Nhà nước. Hội đồng Chính phủ thấy cần thành lập Ban Thanh tra Chính phủ thay cho Ban Thanh tra đặc biệt và đặt ra yêu cầu lựa chọn một người có tên tuổi, uy tín và danh tiếng để giữ chức Tổng Thanh tra.

Ngày 18/12/1949, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh 138b-SL và 138c-SL thành lập Ban Thanh tra Chính phủ và bổ nhiệm cụ Hồ Tùng Mậu, một vị tiền bối của Cách mạng Việt Nam, người đồng chí, người anh em thân thiết của Chủ tịch Hồ Chí Minh làm Tổng Thanh tra; ông Trần Đăng Ninh, Trưởng ban Kiểm tra Trung ương làm Phó Tổng Thanh tra.

Ngay sau khi được bổ nhiệm, Tổng Thanh tra Hồ Tùng Mậu và Phó Tổng Thanh tra Trần Đăng Ninh đã tập trung củng cố cơ quan thanh tra và chỉ đạo công tác thanh tra của các bộ, các địa phương. Phối hợp chặt chẽ mật thiết với Ban Kiểm tra Trung ương làm cho công tác thanh tra, kiểm tra đi vào nề nếp, thường xuyên và có tác dụng to lớn trong xã hội.

Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của Tổng Thanh tra Hồ Tùng Mậu, Ban Thanh tra Chính phủ phối hợp với Ban Kiểm tra Trung ương và Thanh tra Quân đội, thanh tra các bộ, địa phương tập trung thanh tra, kiểm tra việc thực thi chính sách của Đảng và Chính phủ, thanh tra, kiểm tra sự khiếu nại của Nhân dân và thanh tra sự liêm khiết của cán bộ, viên chức, các cơ quan hành chính của Chính phủ, của các địa phương và quân đội.

Từ năm 1949 đến 1951, đã tổ chức nhiều cuộc thanh tra có tiếng vang lớn như cuộc thanh tra, kiểm tra ở Khu căn cứ địa Việt Bắc; Liên khu 3; Liên khu 4; thanh tra giải quyết tố cáo vụ tham ô trong quân đội của Trần Dụ Châu và đồng bọn; thanh tra giải oan cho hơn 100 cán bộ, đảng viên trong vụ án H122…

Nguyên Phó Tổng Thanh tra chia sẻ, các cuộc thanh tra, kiểm tra nói trên đã biết dựa vào quần chúng, được sự ủng hộ của quần chúng, đã mang lại kết quả tích cực góp phần quan trọng giúp Trung ương Đảng, Chính phủ, lãnh đạo các địa phương nắm bắt được tình hình thực hiện chủ trương chính sách của Đảng và Chính phủ, lãnh đạo các địa phương để chỉ đạo, ngăn ngừa, uốn nắn các lệch lạc xảy ra, giúp các nơi được thanh tra, kiểm tra phát huy ưu điểm, khắc phục khuyết điểm, thúc đẩy cải tiến công tác, củng cố mối quan hệ mật thiết giữa Nhân dân với Đảng, Chính phủ, sự đoàn kết trong Nhân dân. Đấu tranh chống tệ quan liêu, quân phiệt, lãng phí, tham ô, nhất là một số vụ tham ô lớn trong và ngoài quân đội, xử lý nghiêm minh những hành vi sai phạm, không có ngoại lệ.

Dừng lại bên ấm trà nóng, nguyên Phó Tổng Thanh tra xúc động nói: “Tháng 7/1951, trong chuyến đi công tác ở Liên khu 4, Tổng Thanh tra Hồ Tùng Mậu đã hy sinh ở tuổi 55, để lại bao thương tiếc cho Đảng, Chính phủ, Nhân dân và ngành Thanh tra. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã rất đau lòng, tự tay viết lời điếu viếng cụ Hồ Tùng Mậu, trong đó có đoạn: “Mất chú, đồng bào mất một người lãnh đạo tận tụy. Chính phủ mất một người lãnh đạo lão luyện, đoàn thể mất một người đồng chí trung thành và tôi mất một người anh em chí thiết”.

Là người có nhiều năm công tác gắn bó và cống hiến cho ngành Thanh tra, nguyên Phó Tổng Thanh tra Lê Tiến Hào luôn ghi nhớ và biết ơn các vị tiền bối của ngành Thanh tra như cụ Bùi Bằng Đoàn, cụ Tôn Đức Thắng, cụ Hồ Tùng Mậu… và nhiều thế hệ cán bộ thanh tra trong suốt 80 năm qua. “Họ là những tấm gương sáng, làm nên bản lĩnh truyền thống Thanh tra Việt Nam, là kim chỉ nam cho hoạt động thanh tra hôm nay, nhất là trong thời kỳ phát triển mới của đất nước, hướng tới xây dựng nước Việt Nam hùng cường, phồn vinh, hạnh phúc, đang đặt ra yêu câu cầu cao hơn, toàn diện hơn với công tác thanh tra”, nguyên Phó Tổng Thanh tra nói.

Dù đã nghỉ hưu, nhưng Phó Tổng Thanh tra vẫn luôn dõi theo các hoạt động của ngành và có nhiều đóng góp cho công tác nghiên cứu khoa học, truyền thụ kiến thức cho cán bộ, công chức, viên chức trong ngành Thanh tra.

Nguyên Phó Tổng Thanh vẫn miệt mài biên tập các bản thảo của nghiên cứu sinh. Ảnh: ĐT

Nguyên Phó Tổng Thanh tra luôn tâm đắc với chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: “Thanh tra hôm nay không chỉ là công cụ phát hiện sai phạm, mà còn là thiết chế kiến tạo, sự minh bạch, thúc đẩy đổi mới, bảo vệ sự ổn định và niềm tin xã hội. Một nền quản trị tốt phải có cơ chế giám sát mạnh và ngành Thanh tra là trụ cột trong cơ chế này”.

Theo ông, để đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới, ngành Thanh tra cần phát huy truyền thống 80 năm qua, giữ vững bản lĩnh, tận tụy, vượt qua khó khăn, thử thách, sáng tạo, kỷ cương luôn trung thành với Đảng với Tổ quốc với Nhân dân. Trước hết, cần đổi mới tư duy và phương thức hoạt động thanh tra, cần chuyển trọng tâm từ “xử lý vi phạm” sang “phòng ngừa từ sớm, từ xa”. Thanh tra phải đi trước một bước, dự báo, cảnh báo sớm những nguy cơ, không để vi phạm nhỏ tích tụ thành sai phạm lớn; phát hiện vấn đề kiến nghị, hoàn thiện cơ chế quản lý, chính sách pháp luật tạo môi trường thuận lợi cho đổi mới, phát triển; đẩy mạnh hiện đại hoá, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số, hướng tới hoạt động thanh tra minh bạch, nhanh chóng, hiệu quả tiết kiệm.

"Đặc biệt, phải xây dựng đội ngũ cán bộ công chức thanh tra thật sự liêm chính, bản lĩnh, trí tuệ, tinh thông nghiệp vụ, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì sự nghiệp Thanh tra, biết dựa vào Nhân dân, lắng nghe Nhân dân, tranh thủ sự giúp đỡ của Nhân dân để có những kết luận khách quan, chính xác", nguyên Phó Tổng Thanh tra Lê Tiến Hào nhấn mạnh.

Tiễn chúng tôi ra về, nguyên Phó Tổng Thanh tra lại tiếp tục đọc sách, nghiên cứu. Trên bàn làm việc của ông còn rất nhiều cuốn sách, bản thảo… của các thế hệ đồng nghiệp nhờ biên tập, chỉnh sửa. Với ông, đó cũng là học cách làm việc tận tụy, khoa học, trách nhiệm… của các vị tiền bối.