Nghị định số 243: Mở rộng cơ chế DPPA, tạo động lực cho điện mặt trời mái nhà

Lực đẩy mới cho DPPA

Ngày 26/6/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Nghị định số 243/2026/NĐ-CP, thay thế Nghị định 57/2025 với nhiều điều chỉnh liên quan đến cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) và định hướng phát triển năng lượng tái tạo. Đây được xem là bước hoàn thiện khung pháp lý quan trọng, mở rộng đáng kể phạm vi áp dụng cũng như tăng tính linh hoạt cho các bên tham gia thị trường điện cạnh tranh.

Tại hội nghị phổ biến, quán triệt những nội dung của Nghị định số 243/2026/NĐ-CP ngày 26/6/2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 57/2025/NĐ-CP và Nghị định số 58/2025/NĐ-CP ngày 3/3/2025 của Chính phủ do Bộ Công Thương tổ chức ngày 3/7, ông Phạm Lê Phú - Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đánh giá, Nghị định số 243 đã tháo gỡ nhiều vướng mắc phát sinh từ thực tiễn, đồng thời tạo hành lang pháp lý rõ ràng, thuận lợi hơn để người dân, doanh nghiệp, nhà đầu tư và khách hàng sử dụng điện tiếp cận nguồn điện xanh một cách minh bạch, hiệu quả.

Nghị định tiếp tục hoàn thiện cơ chế mua bán điện trực tiếp, mở rộng sự tham gia của chủ đầu tư nguồn điện năng lượng tái tạo, khách hàng sử dụng điện lớn và các đơn vị bán lẻ điện tại mô hình khu, cụm. Các bên có thêm điều kiện để chủ động thỏa thuận giá điện theo cơ chế thị trường. Đây là điểm rất quan trọng trong bối cảnh các doanh nghiệp sản xuất, trung tâm dữ liệu, trạm sạc điện, tủ đổi pin và các mô hình tiêu thụ điện mới ngày càng có nhu cầu sử dụng điện xanh để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Đối với điện mặt trời mái nhà, Nghị định số 243 tạo thêm động lực rõ ràng cho phát triển tự sản xuất, tự tiêu thụ. Trình tự thông báo, đăng ký được quy định minh bạch hơn; hồ sơ được tiếp nhận, xử lý trên môi trường điện tử; thời hạn phản hồi của các cơ quan, đơn vị liên quan được xác định cụ thể. Đặc biệt, cơ chế mua bán sản lượng điện dư được thiết kế linh hoạt: đến hết năm 2030, các bên có thể thỏa thuận mua bán trên 50% sản lượng điện dư nếu lưới điện khu vực đáp ứng và bảo đảm vận hành an toàn; sau thời điểm này thực hiện theo mức không quá 50%.

"Chính sách này góp phần đưa tiềm năng điện mặt trời mái nhà trở thành nguồn lực bổ sung quan trọng cho phát triển điện xanh tại chỗ. Người dân, doanh nghiệp có thêm cơ hội đầu tư; nhà đầu tư có thêm dư địa tính toán hiệu quả dự án; khách hàng sử dụng điện lớn có thêm lựa chọn tiếp cận điện xanh", ông Phạm Lê Phú nhấn mạnh và cho rằng về lâu dài, việc phát triển điện mặt trời mái nhà và DPPA sẽ góp phần bổ sung nguồn điện sạch, bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy xanh hóa sản xuất, thực hiện mục tiêu Net Zero và nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Ông Phạm Lê Phú cho biết, EVN cam kết đồng hành cùng Bộ Công Thương, các địa phương, doanh nghiệp và nhà đầu tư trong triển khai Nghị định số 243 với tinh thần hướng dẫn rõ, phối hợp kịp thời, thực hiện đúng quy định, tạo điều kiện phát triển điện xanh và bảo đảm vận hành an toàn hệ thống điện.

Kỳ vọng bùng nổ điện mặt trời

Theo bà Nguyễn Minh Anh - Chánh Văn phòng Liên minh Năng lượng sạch châu Á, Nghị định số 243 có rất nhiều điểm mới với định hướng mở rộng và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tham gia cơ chế DPPA cũng như phát triển điện mặt trời theo cả mô hình DPPA và tự sản, tự tiêu.

Có thể kể đến việc quy định trần cho phí chênh lệch, qua đó giúp doanh nghiệp dự báo chi phí rõ ràng và ổn định hơn. Nghị định cũng mở rộng sự tham gia trực tiếp cho mô hình khu, cụm công nghiệp, tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia, đặc biệt là các nhà máy có quy mô đa dạng trong chuỗi cung ứng, có thể mua điện sạch thông qua các đối tác tại khu công nghiệp. Bên cạnh đó, nhiều thay đổi trong nghị định cũng góp phần thúc đẩy tiềm năng điện mặt trời mái nhà trong cơ chế DPPA và mô hình tự sản, tự tiêu.

"Liên minh Năng lượng sạch châu Á và các doanh nghiệp thành viên rất trân trọng nỗ lực của Bộ Công Thương cùng các cơ quan liên quan trong quá trình thúc đẩy cơ chế DPPA cũng như phát triển điện mặt trời mái nhà. Chúng tôi cam kết sẽ tiếp tục đồng hành, đóng góp các góc nhìn thực tiễn để hỗ trợ triển khai DPPA hiệu quả, khả thi và phù hợp với mục tiêu phát triển năng lượng sạch của Việt Nam", bà Nguyễn Minh Anh nhấn mạnh.

Theo lãnh đạo Sở Công Thương tỉnh Bắc Ninh, tỉnh xác định phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ là một trong những giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm an ninh năng lượng, giảm áp lực cung cấp điện, hỗ trợ doanh nghiệp chủ động nguồn điện, giảm phát thải khí nhà kính và thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh.

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, Bắc Ninh được phân bổ công suất điện mặt trời mái nhà đến năm 2035 khoảng 3.392 MW. Đến nay, toàn tỉnh đã đăng ký phát triển khoảng 314 MW, trong đó khoảng 285 MW đã đưa vào vận hành. Kết quả này cho thấy dư địa phát triển điện mặt trời mái nhà tại các khu, cụm công nghiệp, cơ sở sản xuất, công sở và khu dân cư còn rất lớn.

Nghị định số 243 đã kịp thời tháo gỡ nhiều vướng mắc trong thực tiễn, nhất là về cơ chế mua bán điện trực tiếp, vai trò của đơn vị bán lẻ điện tại khu, cụm công nghiệp và mua bán sản lượng điện dư. Đây là động lực pháp lý quan trọng để Bắc Ninh khai thác hiệu quả tiềm năng mái nhà, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận năng lượng xanh và góp phần bảo đảm cung ứng điện bền vững.

Cũng tại hội nghị, ông Nguyễn Quốc Trung - Phó Tổng giám đốc Công ty Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO) nhận định, Nghị định số 243 là bước đột phá trong phát triển điện mặt trời và năng lượng tái tạo nói chung tại Việt Nam.

Theo ông Nguyễn Quốc Trung, trên cơ sở các nội dung mới của nghị định, NSMO đã chủ động chuẩn bị các công việc cần thiết để triển khai. Trước hết, khẩn trương cập nhật hướng dẫn đăng ký tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp qua lưới điện quốc gia để phù hợp với Điều 26, Điều 27 và các điều khoản sửa đổi, bổ sung trong nghị định.

Thứ hai, rà soát, nâng cấp cổng dịch vụ trực tuyến để các đơn vị có thể đăng ký thông qua cổng này, qua đó rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ giấy tờ, đồng thời bảo đảm lưu vết hồ sơ và an toàn thông tin.

Thứ ba, phối hợp với EVN trong việc tiếp nhận và công bố các thông số phục vụ thanh toán DPPA như chênh lệch, các loại phí của DPPA và giá điện năng thị trường bình quân để bảo đảm đúng thời hạn.

Cùng với việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế mua bán điện trực tiếp, Nghị định số 243 góp phần tạo lập môi trường đầu tư thuận lợi hơn cho các dự án năng lượng tái tạo, mở rộng quyền lựa chọn của khách hàng sử dụng điện và thúc đẩy sự tham gia của khu vực tư nhân vào thị trường điện. Đây cũng là những điều kiện cần thiết để từng bước hiện thực hóa các mục tiêu của Quy hoạch điện VIII điều chỉnh về phát triển năng lượng tái tạo, xây dựng hệ thống điện linh hoạt, nâng cao hiệu quả vận hành và phát triển thị trường điện cạnh tranh.