Ngày hội non sông và trách nhiệm với lá phiếu

Góp phần giúp mọi cử tri nắm vững quyền lợi, nghĩa vụ, trách nhiệm của mình, tự giác, tích cực và chủ động tham gia để ngày bầu cử thực sự là ngày hội của toàn dân, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội mở chuyên mục “Tiến tới cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031” trên ấn phẩm Hànộimới hằng ngày. Trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

Chỉ còn ít ngày nữa, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 sẽ diễn ra. Được tổ chức sau khi Đại hội lần thứ XIV của Đảng thành công rất tốt đẹp, mở ra tầm nhìn, xác lập những định hướng lớn và khát vọng phát triển mới của đất nước; cuộc bầu cử sắp tới chính là bước đi cụ thể để hiện thực hóa tầm nhìn ấy bằng sự lựa chọn của nhân dân. Ý Đảng hòa quyện với lòng dân, chủ trương được chuyển hóa thành hành động thông qua những đại biểu do cử tri trực tiếp bầu ra. Ngày hội non sông cũng vì thế quy tụ trách nhiệm lớn lao sau mỗi lá phiếu bầu.

Bảo đảm dân chủ bằng quy trình chặt chẽ

Nói đến bầu cử không chỉ là nói đến một quy trình pháp lý, mà trước hết là nói đến quyền dân chủ trực tiếp - quyền lựa chọn người đại diện cho mình tham gia vào cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất ở Trung ương và địa phương.

Từ Hiến pháp năm 1946 - bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam) - đến Hiến pháp năm 2013 hiện hành, quyền bầu cử và ứng cử luôn được ghi nhận là quyền cơ bản của công dân. Công dân đủ 18 tuổi có quyền bầu cử; đủ 21 tuổi có quyền ứng cử theo quy định của pháp luật. Đó không chỉ là quy định pháp lý, mà còn là biểu hiện sinh động của tư tưởng “Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân”.

Cuộc bầu cử lần này càng có ý nghĩa sâu sắc khi được tổ chức sớm, ngay sau Đại hội lần thứ XIV của Đảng, nhằm nhanh chóng kiện toàn bộ máy nhà nước, đưa Nghị quyết Đại hội vào cuộc sống. Trong tiến trình ấy, nhân dân không đứng ngoài cuộc, mà trực tiếp tham gia quyết định.

Dân chủ không dừng lại ở quyền “được đi bầu”, mà còn thể hiện ở việc tham gia vào toàn bộ quá trình như giám sát quy trình, phản ánh thông tin, theo dõi danh sách cử tri, tìm hiểu và đánh giá ứng cử viên. Danh sách cử tri được niêm yết công khai; hội nghị cử tri nơi cư trú được tổ chức dân chủ; các kênh tiếp nhận phản ánh được mở rộng. Việc ứng dụng dữ liệu dân cư, đẩy mạnh chuyển đổi số trong lập danh sách cử tri và công khai thông tin ứng cử viên trong lần bầu cử này góp phần nâng cao tính minh bạch, hạn chế sai sót, bảo đảm không bỏ sót quyền của bất kỳ công dân nào.

Đáng chú ý, ở cuộc bầu cử lần này, công nghệ không chỉ mang tính quản lý, mà còn trở thành công cụ trao quyền - giúp cử tri tiếp cận thông tin đầy đủ hơn, giám sát chặt chẽ hơn và thực thi quyền làm chủ một cách thực chất.

Trong toàn bộ tiến trình ấy, vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam được khẳng định rất rõ nét. Từ hiệp thương giới thiệu người ứng cử, tổ chức hội nghị cử tri đến giám sát quá trình bầu cử..., Mặt trận là cầu nối giữa nhân dân với Nhà nước, là thiết chế bảo đảm để tiếng nói của cử tri được lắng nghe và phản ánh đầy đủ.

Ba vòng hiệp thương không đơn thuần là những mốc thời gian hành chính, mà là quá trình rà soát, thẩm định, trao đổi dân chủ nhằm bảo đảm mỗi ứng cử viên được giới thiệu đều đáp ứng tiêu chuẩn, có đủ phẩm chất, năng lực và uy tín. Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh tinh gọn bộ máy, sắp xếp lại đơn vị hành chính và tổ chức mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, yêu cầu về minh bạch và trách nhiệm càng được đặt ra cao hơn.

Ở đây có một nguyên tắc đã được khẳng định: Quy trình càng công khai, minh bạch, niềm tin của nhân dân càng được bồi đắp. Và sau ngày bầu cử, chính hiệu quả hoạt động, sự gắn bó với cử tri, tinh thần “nói đi đôi với làm” của mỗi đại biểu là thước đo cuối cùng của niềm tin ấy.

Lá phiếu - khởi đầu của trách nhiệm

Ngày 15-3-2026 sẽ thực sự là “ngày hội của toàn dân”. Nhưng “ngày hội” không chỉ mang ý nghĩa phấn khởi, mà còn hàm chứa trách nhiệm công dân. Mỗi lá phiếu không đơn thuần là sự lựa chọn của cử tri, mà sâu xa hơn là sự ủy thác quyền lực nhà nước của cử tri cho đại biểu đại diện.

Ở góc độ đó, cử tri không chỉ thực hiện quyền, mà còn thực hiện nghĩa vụ công dân - nghĩa vụ cân nhắc, tìm hiểu, đánh giá kỹ lưỡng trước khi quyết định. Sự chủ động quan tâm của cử tri ở mọi lứa tuổi, mọi giai tầng về tiêu chuẩn đại biểu; sự theo dõi sát sao của dư luận xã hội... cho thấy ý thức chính trị và tinh thần trách nhiệm của nhân dân ngày càng được nâng cao.

Và trách nhiệm ấy không chỉ thuộc về cử tri. Những người được tín nhiệm lựa chọn phải ý thức rằng, phía sau mỗi lá phiếu là niềm tin và kỳ vọng lớn của nhân dân. Đại biểu dân cử không chỉ là người phát biểu tại nghị trường, mà phải sâu sát đời sống nhân dân, chuyển tải trung thực tâm tư, nguyện vọng của cử tri, tham gia quyết định và chịu trách nhiệm trước những vấn đề hệ trọng của đất nước, đồng thời chịu sự giám sát thường xuyên của nhân dân.

Bởi vậy, cần nhìn nhận đầy đủ rằng, với các đại biểu dân cử, lá phiếu là khởi đầu của trách nhiệm trước đất nước, trước nhân dân. Sau ngày được nhân dân lựa chọn là cả một nhiệm kỳ hoạt động, là quá trình hiện thực hóa những cam kết trước cử tri, là sự kiểm chứng liên tục của niềm tin mà nhân dân đã trao gửi.

Cuộc bầu cử lần này diễn ra trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội và thách thức đan xen. Việc lựa chọn được những đại biểu đủ đức, đủ tài, có bản lĩnh và khát vọng cống hiến không chỉ quyết định chất lượng hoạt động của Quốc hội và HĐND các cấp, mà còn tác động trực tiếp đến hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia và địa phương trong những năm tới.

Sau bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, bộ máy nhà nước sẽ tiếp tục được kiện toàn, củng cố. Trên nền tảng đó, một giai đoạn phát triển mới được mở ra. Đại hội lần thứ XIV của Đảng đã xác lập mục tiêu, định hướng và khát vọng; để khát vọng ấy đi vào cuộc sống cần một đội ngũ đại biểu đủ tầm nhìn, bản lĩnh và năng lực hành động.

Ở tầng nghĩa cao hơn, đó còn là sự nối dài của nguyên tắc căn bản - quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân. Quyền lực ấy phải được trao, được kiểm soát và được tái khẳng định qua từng kỳ bầu cử.

“Ngày hội của dân” vì thế không chỉ là khẩu hiệu, mà là sự khẳng định vị trí trung tâm của nhân dân trong đời sống chính trị. Khi mỗi cử tri tham gia với tinh thần trách nhiệm cao nhất; khi quy trình được bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch; khi đại biểu được lựa chọn thực sự xứng đáng và hành động vì lợi ích chung - khi ấy, quyền làm chủ của nhân dân không chỉ được ghi trong Hiến pháp, mà được thể hiện bằng thực tiễn sống động, giàu ý nghĩa trong đời sống xã hội.

Và từ những lá phiếu dân chủ, bằng sự chủ động và trách nhiệm của mỗi cử tri, niềm tin tiếp tục được bồi đắp - không phải bằng lời nói, mà bằng hành động cụ thể, bền bỉ trong suốt nhiệm kỳ mới.

Các mốc thời gian chính từ ngày 26-2-2026 đến ngày bầu cử 15-3-2026

Ngày 26-2: Hội đồng bầu cử quốc gia lập và công bố danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu Quốc hội theo từng đơn vị bầu cử trong cả nước.

Ngày 27-2: Tổ bầu cử niêm yết danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu Quốc hội, người ứng cử đại biểu HĐND tại khu vực bỏ phiếu (chậm nhất 16 ngày - Điều 59 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND).

Ngày 2-3: Ban bầu cử nhận và phân phối tài liệu, phiếu bầu cử cho Tổ bầu cử (chậm nhất 13 ngày - Điểm d, Khoản 3, Điều 24 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND).

Ngày 3-3: Thời gian vận động bầu cử được bắt đầu từ ngày công bố danh sách chính thức ứng cử và kết thúc trước thời điểm bắt đầu bỏ phiếu 24 giờ (trong vòng 15 ngày - Điều 64 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND).

Ngày 5-3: Hội đồng bầu cử quốc gia, Ủy ban bầu cử, Ban bầu cử, Tổ bầu cử nhận xét, giải quyết khiếu nại, tố cáo về người ứng cử (chậm nhất 10 ngày - Điều 70 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND).

Ngày 10-3: Cơ quan lập danh sách cử tri giải quyết khiếu nại về bổ sung danh sách cử tri (chậm nhất 5 ngày - Điều 33 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND).

Ngày 15-3: Ngày bầu cử toàn quốc đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031.