Mãi khắc ghi lời Bác Hồ dạy trong ngày tiếp quản Thủ đô

Mùa Thu năm 1954, lịch sử dân tộc bước sang một trang mới. Sau chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, Hiệp định Genève được ký kết, hòa bình lập lại ở miền Bắc. Ngày 10/10/1954, các đơn vị của Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng tiến vào tiếp quản Thủ đô trong sự đón chào nồng nhiệt của người dân Hà Nội.

Đường phố rực rỡ sắc cờ đỏ sao vàng. Sau 9 năm kháng chiến trường kỳ, gian khổ, Hà Nội trong ngày giải phóng không chỉ có niềm vui chiến thắng mà còn tràn ngập khát vọng xây dựng một cuộc sống mới, tự do và tự chủ. Đó là bước ngoặt lớn, mở ra thời kỳ mới cho lịch sử Thủ đô và cả đất nước.

Giữa không khí phấn khởi ấy, người dân Hà Nội và chiến sĩ trên cả nước hướng về Chủ tịch Hồ Chí Minh - lãnh tụ kính yêu, người chèo lái con thuyền cách mạng Việt Nam. Dù đang ở chiến khu, Bác vẫn luôn dành cho Hà Nội một tình cảm đặc biệt và những lời chỉ dẫn sâu sắc, toàn diện.

Ngay trong ngày tiếp quản, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi Lời kêu gọi nhân ngày Thủ đô được giải phóng. Bác viết: “Tám năm qua, Chính phủ phải xa rời Thủ đô để kháng chiến cứu nước. Tuy xa nhau, nhưng lòng Chính phủ luôn luôn gần cạnh đồng bào. Ngày nay do nhân dân ta đoàn kết nhất trí, quân đội ta chiến đấu anh dũng, hòa bình đã thắng lợi, Chính phủ lại trở về Thủ đô với đồng bào. Muôn dặm một nhà, lòng vui mừng khôn xiết kể!”[1].

Không chỉ chia sẻ niềm vui, Bác đã nhìn thấy trước những khó khăn, thách thức của một thành phố vừa bước ra khỏi chiến tranh, một đô thị vốn chịu nhiều ảnh hưởng tiêu cực từ chế độ thực dân. Người căn dặn: “Sau cuộc biến đổi lớn, việc khôi phục lại đời sống bình thường sẽ phức tạp, khó khăn. Nhưng Chính phủ có quyết tâm, toàn thể đồng bào Hà Nội đồng tâm nhất trí góp sức với Chính phủ, thì chúng ta nhất định vượt được mọi khó khăn và đạt được mục đích chung: Làm cho Hà Nội thành một Thủ đô yên ổn, tươi vui và phồn thịnh”[2].

Lời dạy của Người không chỉ là lời động viên, mà còn là định hướng chiến lược về xây dựng và quản lý đô thị đầu tiên của chính quyền cách mạng. Đối với bộ đội, cán bộ tiếp quản, Bác yêu cầu phải “thi hành đúng chính sách và tuân theo kỷ luật”. Bác nhấn mạnh đến việc “giữ gìn trật tự, an ninh”; duy trì và khôi phục các “hoạt động sản xuất, buôn bán, kinh tế và tài chính của Thủ đô”, “mọi hoạt động văn hóa” và đặc biệt là “đoàn kết chặt chẽ, thực hiện tự do dân chủ”, “cùng nhau gây nên một phong trào cần, kiệm, liêm, chính và mỹ tục, thuần phong”[3].

Khắc ghi lời Bác dạy, hơn 7 thập kỷ qua, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Hà Nội đã không ngừng nỗ lực, đoàn kết, chung sức đồng lòng viết nên những trang sử vàng chói lọi. Ngay sau ngày tiếp quản, Hà Nội bắt tay vào khôi phục kinh tế, sửa sang đường phố, nhà máy, phát triển trường học, trạm y tế. Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Hà Nội vừa là hậu phương lớn, vừa là tiền tuyến đối đầu trực tiếp với những pháo đài bay B52 của đế quốc Mỹ. Tinh thần oanh liệt của “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” năm 1972 chính là minh chứng hùng hồn cho lòng quả cảm, quyết tâm bảo vệ vùng trời Thủ đô bình yên theo đúng tâm nguyện của Người. Từ năm 1986, khi đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, Hà Nội tiếp tục đóng vai trò là đầu tàu, đi tiên phong trong phát triển kinh tế - xã hội.

Trong giai đoạn hiện nay, Hà Nội đang đứng trước những thời cơ và thách thức mới. Theo Quyết định số 2512/QĐ-UBND ngày 13/5/2026, Hà Nội phê duyệt quy hoạch tầm nhìn 100 năm với quy mô trên 3.359km². Dự báo dân số đạt 14 - 15 triệu người vào năm 2035 và 17 - 19 triệu người vào năm 2065. Không gian đô thị phát triển theo mô hình “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, với sông Hồng làm trục cảnh quan chủ đạo, hình thành 9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn cùng 9 trục động lực. Mục tiêu tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn giai đoạn 2026 - 2035 bình quân trên 11%/năm. Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 (có hiệu lực từ ngày 1/7/2026) thiết lập hành lang pháp lý vượt trội, giúp thành phố giải quyết các điểm nghẽn về quy hoạch, đất đai, tài chính và hạ tầng giao thông, hướng tới trở thành thành phố toàn cầu “Văn hiến - Thông minh - Sáng tạo - Sinh thái”, thuộc nhóm các thủ đô có chất lượng sống và hạnh phúc cao nhất thế giới.

Kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô là dịp để chúng ta tri ân những cống hiến, hy sinh của các thế hệ cha anh đi trước, đồng thời nhìn lại chặng đường đã qua để vững bước hướng tới tương lai. Lời Bác dặn từ những ngày tiếp quản Thủ đô tháng 10/1954 mãi là ngọn đuốc soi đường, nhắc nhở mỗi người dân Hà Nội tự hào về quá khứ hào hùng, khơi dậy khát vọng vươn lên, phấn đấu hoàn thành các mục tiêu xây dựng Thủ đô ngày càng giàu đẹp, văn minh, hiện đại, xứng đáng với niềm tin yêu của nhân dân cả nước và tình cảm thiêng liêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu.