Khẳng định tính ưu việt so với mô hình cũ, thể hiện tính đúng đắn, là bước phát triển về lý luận và thực tiễn

Tạo chuyển biến lớn về cấu trúc hệ thống chính trị, phương thức lãnh đạo, điều hành và lòng tin của Nhân dân

Báo cáo tại Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền ba cấp, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, Trưởng Ban Chỉ đạo sơ kết Nguyễn Duy Ngọc khẳng định, dưới sự lãnh đạo trực tiếp, quyết liệt của Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đứng đầu là đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, cuộc cách mạng về sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả đã rất thành công, đạt được những kết quả mang tính đột phá, được cán bộ, đảng viên, nhân dân đồng tình, ủng hộ, dư luận quốc tế đánh giá cao, dù là việc khó, phức tạp, nhạy cảm mà chưa từng có tiền lệ.

"Thực tiễn đã chứng minh bản lĩnh chính trị kiên định, vững vàng, tư duy đổi mới, vượt trước, mang tầm vóc thời đại của Đảng. Qua 1 năm vận hành mô hình mới đã khẳng định tính ưu việt so với mô hình cũ, thể hiện tính đúng đắn, là bước phát triển về lý luận và thực tiễn, chuyển mạnh tư duy từ quản lý hành chính sang kiến tạo phát triển. Đây là nền tảng đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, tạo bước chuyển về chất trong quản trị quốc gia theo hướng hiện đại, gắn phân quyền đi đôi với kiểm soát quyền lực", Trưởng Ban Tổ chức Trung ương nhấn mạnh.

Bộ máy được tổ chức tinh gọn, hiệu lực, cắt giảm khâu trung gian, tiết kiệm ngân sách phục vụ phát triển, tối ưu hóa không gian kinh tế xã hội, nâng cao năng lực cạnh tranh và tiềm lực quốc phòng an ninh. Tinh thần chủ động, dám nghĩ, dám làm của cơ sở được phát huy. Các xã, phường, đặc khu từng bước trở thành trung tâm vận hành mới, gần dân, sát dân, giảm thiểu chi phí tuân thủ, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, chuẩn bị tâm thế cả tâm thế khát vọng, hành trang đưa đất nước vững bước phát triển trong giai đoạn mới.

Tuy nhiên, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương cũng nêu rõ, yêu cầu đặt ra hiện nay không dừng ở việc đã sắp xếp xong mà bước vào giai đoạn tiếp tục tinh chỉnh để đạt hiệu quả cao. Do đó phải thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp hiệu quả, khả thi để đảm bảo mang tính tinh gọn, thực chất hơn, vận hành thông suốt hơn, quyền hạn rõ hơn, trách nhiệm cụ thể hơn, phục vụ Nhân dân, doanh nghiệp tốt hơn, hướng mạnh về cơ sở, mở ra không gian, động lực phát triển mới cho đất nước.

Chuyển mạnh trọng tâm từ sắp xếp xong bộ máy sang vận hành tốt, hiệu quả cao

Trưởng Ban Tổ chức Trung ương nêu rõ, để thực hiện hiệu quả các mục tiêu Nghị quyết Đại hội XIV đề ra, yêu cầu đặt ra hiện nay là chuyển mạnh trọng tâm từ sắp xếp xong bộ máy sang vận hành tốt, hiệu quả cao.

Toàn hệ thống cần tiếp tục đồng bộ hóa, thể chế hóa chức năng, nhiệm vụ và mối quan hệ công tác, bảo đảm bộ máy tinh gọn, thông suốt, quyền hạn trách nhiệm rành mạch, hướng mạnh về cơ sở nhằm kiến tạo không gian, động lực phát triển mới, phục vụ nhân dân tốt hơn.

"Trọng tâm là phân định rõ thẩm quyền liên thông theo mô hình ba cấp: Trung ương kiến tạo thể chế, nền tảng số và giám sát; cấp tỉnh điều hành, điều phối nguồn lực, liên kết vùng; cấp xã trực tiếp thực thi, quản trị dữ liệu và phục vụ nhân dân, doanh nghiệp, kiến tạo phát triển".

Tiếp tục hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền

Nhấn mạnh như vậy, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương cũng cho biết, các định hướng trên được cụ thể hóa bằng các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, gồm:

Một là, tiếp tục hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Trong đó, về khối Đảng: đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo của Đảng theo hướng lãnh đạo bằng định hướng, chiến lược, thiết kế thể chế và kiểm soát quyền lực, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đồng bộ gắn với mô hình chuyển đổi số, điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, mối quan hệ công tác của cấp ủy, tổ chức đảng theo mô hình mới.

Đối với Quốc hội và Hội đồng nhân dân: Quốc hội tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy lãnh đạo, chỉ đạo công tác xây dựng thể chế và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, giữ vai trò kiến tạo thể chế và kiểm soát quyền lực trong mô hình mới; rà soát, hoàn thiện, đồng bộ hóa pháp luật, không để khoảng trống pháp lý, chồng chéo thẩm quyền, bảo đảm yêu cầu vận hành thống nhất, rõ chức năng, rõ nhiệm vụ, rõ thẩm quyền của từng cấp chính quyền; đổi mới phương thức kiểm tra, giám sát, thiết lập cơ chế kiểm soát hiệu quả, chia sẻ dữ liệu với thanh tra, kiểm toán để thực hiện triệt để.

Đối với Chính phủ và Ủy ban nhân dân: tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy kiến tạo phát triển đồng bộ với xây dựng và thi hành văn bản quy phạm pháp luật; rà soát, bổ sung, xây dựng, hoàn thiện đồng bộ pháp luật của Nhà nước về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, cơ chế vận hành của hệ thống chính trị, chính quyền ba cấp;

Hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền đồng bộ với bảo đảm nguồn lực, đẩy mạnh cải cách hành chính, tinh giản thủ tục hành chính phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; chuẩn hóa, số hóa quy trình, hồ sơ, cắt giảm khâu trung gian, thủ tục không cần thiết;

Khẩn trương rà soát toàn bộ các nhiệm vụ đã phân cấp, ủy quyền cho chính quyền cấp xã; hoàn thiện hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn và định mức theo hướng hiện đại, đồng bộ và linh hoạt, là công cụ để khoán việc, phân cấp, phân quyền và giao nguồn lực.

Trên cơ sở đó, xây dựng bộ tiêu chí là công cụ để đo lường, nghiệm thu và giám sát, bảo đảm chính quyền cấp xã có đủ căn cứ pháp lý để tự chủ thực thi, đồng thời cấp tỉnh có đủ thước đo để giám sát, điều hành trực tiếp, xuyên suốt đến tận cơ sở, chuyển mạnh từ phương thức quản lý chủ yếu dựa trên kiểm tra hồ sơ, giấy tờ hành chính, quan hệ cấp bậc sang mô hình quản trị hiện đại.

Khối Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội: Sửa đổi, bổ sung hệ thống văn bản bảo đảm hoạt động của Mặt trận, các tổ chức chính trị - xã hội hướng mạnh về cơ sở, gần dân, sát dân, trọng dân, hiểu dân, lắng nghe ý kiến nhân dân, kịp thời phản ánh tâm tư, nguyện vọng, kiến nghị chính đáng của nhân dân với cấp ủy, chính quyền; hoàn thiện cơ chế phối hợp bảo đảm thống nhất, xuyên suốt đến cơ sở.

Nghiên cứu mô hình đơn vị hành chính đô thị đặc biệt mang tính hạt nhân cấp xã

Hai là, sắp xếp tổ chức bộ máy, kiện toàn mô hình tổ chức.

Đối với khối các cơ quan Đảng: Nghiên cứu hoàn thiện mô hình tổ chức Đảng, giữ khung ba cấp từ Trung ương đến cơ sở. Đề xuất định danh lại các tổ chức đảng cấp cơ sở, cho phép điều chỉnh cục bộ cấu trúc bên ngoài, bên trong đối với những nơi có tính đặc thù.

Ở cấp tỉnh, thành lập đảng bộ có đặc điểm riêng về ngành, lĩnh vực. Ở cấp tỉnh gồm các tổ chức đảng trong doanh nghiệp có phạm vi, tác động có quy mô kinh tế, bệnh viện, trường đại học, viện nghiên cứu của tỉnh, thành phố ở Trung ương đóng trên địa bàn.

Ở cấp xã, mô hình tổ chức đảng của các tổ chức cơ quan, đơn vị, đơn vị tự quản ở phạm vi cấp cơ sở được thiết kế gồm: Đảng bộ cơ sở là đảng bộ xã, phường, đặc khu; đảng bộ trực thuộc cơ sở gồm đảng bộ quân sự xã, đảng bộ công an xã và một số đảng bộ có đặc điểm riêng; chi bộ gồm chi bộ các phòng, ban, đơn vị trực thuộc tổ chức, cơ quan, đơn vị cấp xã và các chi bộ thôn, tổ dân phố, đối với các chi bộ đông đảng viên thì thành lập tổ đảng.

Rà soát chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của cơ quan Đảng, cơ quan tham mưu của Đảng, khắc phục tình trạng giao thoa, chồng lấn, bảo đảm nguyên tắc một việc chỉ giao một cơ quan chủ trì, chịu trách nhiệm xuyên suốt, các cơ quan khác phối hợp theo đúng chuyên môn;

Xây dựng mô hình tổ chức theo ngành dọc đối với các cơ quan nội chính, kiểm tra Đảng, thanh tra Nhà nước; nghiên cứu đề xuất về chức năng tham mưu, tổ chức thực hiện công tác dân vận, tập hợp vận động quần chúng phù hợp với thực tiễn.

Đối với khối Quốc hội, Hội đồng nhân dân: Kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu lực giám sát tối cao và giám sát chuyên đề; rà soát, sắp xếp cấu trúc lại các bộ phận bên trong để phù hợp với nhiệm vụ chính trị của từng địa bàn, tiếp tục tinh giản mạnh mẽ các khâu trung gian, hiệu quả thấp.

Đối với khối Chính phủ và Ủy ban nhân dân: Tiếp tục rà soát toàn diện tổ chức bộ máy từ Trung ương đến cấp xã, bảo đảm tinh gọn, hiệu lực hiệu quả, xóa bỏ tổ chức trung gian.

Chính phủ tập trung rà soát, phân định chức năng nhiệm vụ giữa các bộ, cơ quan ngang bộ, trọng tâm là tách bạch quản lý nhà nước với cung ứng dịch vụ công và khắc phục chồng chéo, giao thoa tại các lĩnh vực.

Tiếp tục sắp xếp, tinh gọn mạng lưới đơn vị sự nghiệp công lập, trọng tâm là các trường phổ thông ở xã, phường, cơ sở y tế, doanh nghiệp nhà nước nhằm giảm đầu mối trung gian và phù hợp với mô hình chính quyền ba cấp;

Đẩy mạnh tự chủ đối với các đơn vị đủ điều kiện để nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ, tăng cường xã hội hóa và chuyển giao cho doanh nghiệp, các tổ chức xã hội đảm nhiệm các nhiệm vụ dịch vụ công mà Nhà nước không nhất thiết phải thực hiện, tập trung ngân sách cho các dịch vụ công cơ bản, thiết yếu và địa bàn khó khăn.

Ủy ban nhân dân các tỉnh giữ ổn định 12 sở và tương đương như hiện nay, bảo đảm nguyên tắc đồng bộ với Trung ương, không để phát sinh các sở riêng khác, trừ trường hợp đặc biệt có thể là mô hình Ủy ban; chuyển toàn bộ chức năng, nhiệm vụ của một số sở đặc thù như Sở Du lịch, Sở Quy hoạch - Kiến trúc, Sở An toàn thực phẩm về các cơ quan quản lý đa ngành, đa lĩnh vực; thành lập Sở Dân tộc và Tôn giáo ở những nơi có đủ điều kiện. Trường hợp đặc biệt do cấp có thẩm quyền quyết định.

Kết thúc hoạt động của Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh khi 100% thủ tục hành chính được thực hiện trực tuyến toàn trình. Chuyển văn phòng đăng ký đất đai về thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã để cấp xã thực hiện việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Ủy ban nhân dân cấp xã đề xuất định hướng khung bộ máy đơn vị chuyên môn có từ 4 đến 6 phòng theo lĩnh vực: Kinh tế tổng hợp, kinh tế ngành, hạ tầng và đô thị, phát triển nông thôn, văn hóa xã hội, nội vụ, văn phòng, Trung tâm Phục vụ hành chính công, bảo đảm chuẩn hóa theo phân loại xã, phường và đồng bộ vùng đô thị đặc biệt, vùng đô thị, vùng đồng bằng, vùng miền núi, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Giao các địa phương chủ động bố trí phù hợp với đặc thù địa bàn; tiếp tục rà soát, chuẩn hóa các đơn vị hành chính cấp xã chưa đạt tiêu chí để hình thành không gian phát triển đa trung tâm, có quy mô và vai trò vượt ra ngoài phạm vi địa giới hành chính truyền thống, tối ưu hóa nguồn lực phát triển, tổ chức cung ứng dịch vụ công và thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội ở cơ sở.

Nghiên cứu mô hình đơn vị hành chính đô thị đặc biệt mang tính hạt nhân cấp xã để điều phối phát triển, kết nối hạ tầng dịch vụ công và không gian kinh tế trọng điểm để tiếp tục hoàn thiện chính quyền ba cấp, mở rộng không gian phát triển cấp cơ sở, tạo mô hình đột phá dẫn dắt.

Khối Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội: Sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy, thiết lập cơ chế điều hành tập trung, thống nhất, bảo đảm tính trực thuộc của các tổ chức chính trị - xã hội và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; bảo đảm các tổ chức chính trị - xã hội hoạt động theo luật và điều lệ của từng tổ chức phù hợp với điều kiện mới.

Hoàn thành sắp xếp, tinh gọn các cơ quan báo chí, tạp chí, đơn vị sự nghiệp trực thuộc của cấp Trung ương, cấp tỉnh theo kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư.

Đồng thời với các nhiệm vụ và định hướng nêu trên, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương nhấn mạnh, cần tập trung thực hiện đồng bộ các giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn phát triển mới; hoàn thiện vị trí việc làm, quản lý biên chế hiệu quả; tăng cường hạ tầng liên thông, chuyển đổi số và dữ liệu; xử lý hiệu quả tài sản công, trụ sở làm việc, xây dựng cơ chế kiểm soát quyền lực, đổi mới và nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát đồng bộ với phân cấp, phân quyền.