Hệ thống pháp luật từ “điểm nghẽn của điểm nghẽn” thành “đột phá của đột phá”

Cùng dự có: Phó thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng; các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Cơ quan thuộc Chính phủ; lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan là thành viên Ban Chỉ đạo.

Phát biểu khai mạc phiên họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế là “đột phá của đột phá” trong 3 khâu đột phá chiến lược; vừa là mục tiêu, động lực, nguồn lực của sự phát triển.

Trong năm 2025, xây dựng và hoàn thiện thể chế đã được quyết liệt triển khai, đạt được nhiều kết quả quan trọng, với khối lượng lập pháp lớn nhất từ trước đến nay, tư duy xây dựng pháp luật có sự đổi mới căn bản.

Trong đó, Chính phủ đã trình Quốc hội thông qua 99 Luật, Nghị quyết, riêng tại Kỳ họp thứ mười, Quốc hội khóa XV là 55 Luật, Nghị quyết, trong đó có nhiều cơ chế, chính sách đặc biệt tạo động lực đột phá được ban hành để triển khai các Nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị; ban hành 374 Nghị định.

Thủ tướng cho biết, thời gian qua, Đảng, Quốc hội, Chính phủ quyết tâm tháo gỡ triệt để các rào cản pháp lý, thay đổi trạng thái từ “điểm nghẽn của điểm nghẽn” trở thành “đột phá của đột phá”, là lợi thế cạnh tranh quốc gia, nhằm khơi thông các nguồn lực, tạo hành lang pháp lý và nền tảng cho phát triển.

Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì cuộc họp.

Thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị, trong năm 2025, chúng ta đã cơ bản hoàn thành việc tháo gỡ những “điểm nghẽn” do quy định pháp luật, đạt 98,3%. Trong đó, tập trung chủ yếu trên các lĩnh vực: Xử lý vướng mắc, bất cập trong các văn bản quy phạm pháp luật, đã thể chế hóa kịp thời, hiệu quả các nghị quyết của Đảng, nhất là các Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết 59-NQ/TW, Nghị quyết số 66-NQ/TW, Nghị quyết số 68-NQ/TW, Nghị quyết 71-NQ/TW, Nghị quyết 72-NQ/TW... của Bộ Chính trị.

Cùng với đó, xử lý các vấn đề pháp lý phát sinh do sắp xếp bộ máy liên quan đến chính quyền địa phương 2 cấp gắn với phân cấp, phân quyền; thực hiện tháo gỡ khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật, phục vụ kiến tạo phát triển; quyết liệt đơn giản hóa, cắt giảm thủ tục hành chính.

Qua đó, thực hiện mục tiêu năm 2025 tăng trưởng đạt 8% trở lên, gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế; thực hiện mục tiêu phát triển nhanh và bền vững, phát triển hài hòa giữa kinh tế với xã hội và bảo vệ môi trường, bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Thủ tướng yêu cầu, tại phiên họp, các thành viên Ban Chỉ đạo tập trung thảo luận, cho ý kiến đánh giá khách quan, toàn diện kết quả, lộ trình, phương án xử lý đối với các nội dung, phản ánh, kiến nghị đã được chỉ ra trong nhiệm kỳ mà chưa được xử lý; đã được tổng hợp tại Báo cáo của Bộ Tư pháp về kết quả xử lý, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, “điểm nghẽn” do quy định pháp luật từ năm 2020 đến nay, đặc biệt là năm 2025.

Đồng thời, rà soát, đánh giá tình hình thực hiện kết luận tại Phiên họp thứ 6 của Ban Chỉ đạo về việc xử lý đối với các kiến nghị, phản ánh đã được chỉ ra tại báo cáo Ban Chỉ đạo Trung ương; cho ý kiến về kế hoạch hoạt động năm 2026 của Ban Chỉ đạo đang được Bộ Tư pháp đề xuất về Kế hoạch tổng rà soát, trên tinh thần 6 rõ: Rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ kết quả, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền.

Đặc biệt, Thủ tướng yêu cầu các đại biểu tập trung trí tuệ, phát huy tinh thần đổi mới, sáng tạo, trách nhiệm; trình bày phát biểu ngắn gọn, rõ ý, đi thẳng vào vấn đề; tập trung thảo luận các vấn đề quan trọng, còn ý kiến khác nhau; bảo đảm tiến độ, chất lượng của Phiên họp.

Quang cảnh phiên họp.

Kết luận phiên họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính đánh giá, công tác xây dựng pháp luật, rà soát, tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, “điểm nghẽn” về thể chế, pháp luật, cơ chế, chính sách đạt được kết quả nổi bật, nhất là trong năm 2025. Theo đó, tính công khai, minh bạch trong xây dựng được nâng lên; chế độ chính sách cho cán bộ, công chức, viên chức tham gia xây dựng pháp luật được quan tâm, đầu tư thỏa đáng; sự phối hợp giữa Chính phủ với Quốc hội và các cơ quan trong hệ thống chính trị ngày càng chặt chẽ, hiệu quả; xem xét, xử lý khối lượng lớn các phản ánh, kiến nghị.

Cho rằng, kết quả rà soát, xử lý các khó khăn, vướng mắc, "điểm nghẽn" trong các quy định của pháp luật làm cơ sở, nguồn dữ liệu đáng tin cậy cho công tác hoàn thiện thể chế, kịp thời sửa đổi, bổ sung nhiều văn bản quy phạm pháp luật, Thủ tướng ghi nhận, đánh giá cao và biểu dương sự nỗ lực và những kết quả mà Ban Chỉ đạo, Bộ Tư pháp, các Bộ, cơ quan đã đạt được trong năm 2025 và trong cả nhiệm kỳ vừa qua, góp phần quan trọng tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trên các lĩnh vực, thúc đẩy tăng trưởng, kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, giải phóng nguồn lực phục vụ yêu cầu phát triển của đất nước.

Chỉ rõ một số hạn chế, thách thức như: Số lượng văn bản pháp luật cần tháo gỡ lớn; tiến độ, chất lượng cần rà soát, xử lý có lúc, có nơi chưa đạt yêu cầu; việc tháo gỡ khó khăn, vướng mắc chậm so với thực tiễn; tình trạng ban hành văn bản hướng dẫn thực thi pháp luật còn chậm, Thủ tướng chỉ rõ 5 bài học kinh nghiệm trong xây dựng, hoàn thiện thể chế pháp luật.

Trong đó, việc xử lý khó khăn, vướng mắc trong các quy định pháp luật phải bám sát các chủ trương, đường lối của Đảng và bám sát thực tiễn; đề cao trách nhiệm của người đứng đầu; ưu tiên bố trí nguồn lực về con người, cơ sở vật chất, điều kiện, tài chính cho công tác này; sự phối hợp chặt chẽ giữa Chính phủ với Quốc hội, giữa các bộ, ngành, địa phương; phát huy sự đóng góp của người dân, doanh nghiệp.

Cho biết, thời gian tới, khối lượng công việc xây dựng, hoàn thiện thể chế pháp luật và rà soát, tổ chức thực hiện xử lý vướng mắc trong hệ thống pháp luật còn rất lớn, Thủ tướng yêu cầu các Bộ trưởng, Trưởng ngành, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố, theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, tập trung chỉ đạo thực hiện nghiêm Kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Phiên họp chuyên đề của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật đối với kết quả rà soát, đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật.

Bộ trưởng, Trưởng ngành, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố phải đề cao tinh thần chủ động, chịu trách nhiệm toàn diện việc chỉ đạo xây dựng, hoàn thiện thể chế của ngành mình, lĩnh vực mình phụ trách; bảo đảm thể chế hóa kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng, không để tình trạng "luật chờ nghị định, nghị định chờ thông tư".

Tiếp tục nghiên cứu, sử dụng kết quả tại báo cáo của Bộ Tư pháp về kết quả xử lý, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, "điểm nghẽn" do quy định pháp luật giai đoạn 2020-2025 là nguồn dữ liệu đầu vào phục vụ nhiệm vụ xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật trong thời gian tới theo lộ trình đã đề xuất; kịp thời đề xuất đưa vào chương trình lập pháp, trình Quốc hội xem xét, sửa đổi, bổ sung để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.

Các bộ, ngành tiếp tục hoàn thiện kết quả rà soát, bảo đảm xác định chính xác nội dung, thực hiện phương án xử lý và thời gian xử lý đối với những nội dung được xác định là khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật, nhất là liên quan đến chính quyền địa phương 2 cấp và các vướng mắc, khó khăn trong các văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền ban hành của Chính phủ, Thủ tướng, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ.

Thủ tướng Phạm Minh Chính chỉ đạo tiếp tục nghiên cứu, chủ động trao đổi việc thực hiện xử lý kết quả rà soát đối với những nội dung đề nghị chuyển cơ quan khác xử lý; rà soát kỹ những nội dung giải trình không có vướng mắc, bất cập, trả lời bằng văn bản tới cơ quan, tổ chức, cá nhân đã kiến nghị; trường hợp cần thiết đối thoại chính sách với các tổ chức, cá nhân để tạo sự đồng thuận, không để kiến nghị kéo dài.

Các bộ, ngành lưu ý việc thực hiện rà soát kỹ các quy định của pháp luật để phục vụ việc xây dựng và hoàn thiện các dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết được đưa vào Chương trình lập pháp năm 2026 của Quốc hội; đồng thời, chuẩn bị báo cáo nội dung phục vụ các phiên họp Chính phủ chuyên đề xây dựng pháp luật. Đồng thời, nghiêm túc triển khai hoạt động tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong phạm vi cả nước, theo đúng kế hoạch được giao tại Chương trình công tác năm 2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật.

Người đứng đầu Chính phủ giao Bộ Tư pháp - Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo khẩn trương hoàn thiện, nâng cấp hệ thống thông tin tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị về văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm kết nối, liên thông, kịp thời xử lý, giải quyết các kiến nghị của người dân, doanh nghiệp. Phân công Phó thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng tiếp tục chỉ đạo Bộ Tư pháp, các bộ, ngành liên quan thực hiện các nhiệm vụ thuộc phạm vi trách nhiệm của Ban Chỉ đạo, báo cáo Thủ tướng, Trưởng ban theo quy định.

Thủ tướng nhấn mạnh, phải tiếp tục xác định “thể chế là đột phá của đột phá” để có cách ứng xử phù hợp cả trong lãnh đạo, chỉ đạo; bố trí, huy động nguồn lực con người, cơ sở vật chất và các điều kiện khác cho công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế pháp luật. Phải xác định thể chế, pháp luật là mục tiêu, động lực, nguồn lực cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Thực hiện đột phá về thể chế, để chuyển đổi từ điểm nghẽn của điểm nghẽn thành lợi thế cạnh tranh; xoay chuyển tình thế trong huy động nguồn lực phục vụ tăng trưởng 2 con số trong những năm tới. Cùng với đó, đổi mới tư duy làm luật từ tập trung quản lý sang kiến tạo, phục vụ; từ bỏ tư duy "không quản được thì cấm" và "không biết thì không quản"; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, ai làm tốt nhất thì giao.

Với tinh thần “xây dựng luật pháp phục vụ phát triển là cơ bản, chiến lược, lâu dài; phục vụ cho phòng, chống là thường xuyên, quan trọng”, Thủ tướng Phạm Minh Chính mong các bộ, ngành, cơ quan, thành phố tiếp tục tập trung cho công tác xây dựng pháp luật, rà soát, tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, “điểm nghẽn” về thể chế, pháp luật, cơ chế, chính sách, với kết quả năm sau tốt hơn năm trước, nhiệm kỳ sau tốt hơn nhiệm kỳ trước, để phục vụ nhân dân, doanh nghiệp tốt hơn, hiệu quả hơn; thể chế, pháp luật thực sự là nguồn lực, động lực, mục tiêu của quá trình phát triển đất nước nhanh, bền vững.