Tham luận tại Hội thảo “40 năm đổi mới chính sách văn hóa (1986 - 2026) - Những vấn đề lý luận và thực tiễn” sáng 18/11, Viện trưởng Viện Nghiên cứu văn hóa Thăng Long, GS. TS. Từ Thị Loan khẳng định, qua 40 năm Đổi mới, tư duy lý luận của Đảng ta về văn hóa đã không ngừng được nâng tầm và hoàn thiện sâu sắc.
Từ chỗ xem văn hóa chủ yếu là mặt trận tư tưởng hay hoạt động phúc lợi, chúng ta đã tiến đến định vị văn hóa là nền tảng tinh thần, là mục tiêu, động lực và nguồn lực nội sinh quan trọng hàng đầu cho sự phát triển bền vững của đất nước. Sự thay đổi mang tính bước ngoặt này là cơ sở chính trị - lý luận vững chắc để chuyển đổi mô hình quản lý sang giai đoạn phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Đáng chú ý, chính sách phát triển công nghiệp văn hóa ngày càng được quan tâm, hướng tới khai thác và phát huy các giá trị văn hóa để chuyển hóa thành nguồn lực kinh tế. Theo Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, PGS. TS. Bùi Hoài Sơn, việc xác lập chủ trương phát triển các ngành công nghiệp văn hóa chính là chìa khóa để thực hiện cuộc chuyển dịch lịch sử từ làm văn hóa sang kinh doanh văn hóa và phát triển kinh tế văn hóa.
''Di sản, nghệ thuật, tri thức dân gian... không chỉ để bảo tồn tĩnh, mà được coi là nguồn tài nguyên kinh tế quý giá, 'mỏ vàng' tạo ra giá trị gia tăng cao nếu biết khai thác thông qua hệ sinh thái sáng tạo, công nghệ số và thị trường. Xét cho cùng, phát triển văn hóa cũng không phải để 'làm đẹp' cho bức tranh kinh tế, mà để định hình chất lượng và ý nghĩa của chính sự phát triển ấy'', PGS. TS. Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh.
Sự phát triển của các ngành công nghiệp văn hóa đòi hỏi phải gắn kết chặt chẽ giữa bảo tồn di sản với phát triển các mô hình kinh tế sáng tạo tại cơ sở. Khi cộng đồng cư dân và giới trẻ được trao cơ hội thực hành văn hóa trong một hệ sinh thái mở, di sản sẽ không chỉ sống động trong đời sống tinh thần mà còn trực tiếp đóng góp vào sinh kế và tăng trưởng kinh tế xã hội.
Tuy nhiên, TS. Nguyễn Huy Phòng (Hội đồng Lý luận Trung ương) cũng lưu ý: “Việc khơi thông sức sáng tạo từ cộng đồng đòi hỏi một tầm nhìn đồng bộ, nơi các thiết chế văn hóa từ Trung ương đến cơ sở phải được đổi mới phương thức hoạt động, chuyển từ ‘làm thay, quản lý hành chính’ sang kiến tạo, hỗ trợ người dân và các tổ chức xã hội trực tiếp tham gia chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa”.
"Văn hóa sống trong người nghệ sĩ, trong những doanh nghiệp dám đầu tư cho ý tưởng mới, trong các làng nghề, câu lạc bộ, gia đình, trường học và từng cộng đồng dân cư". Từ quan điểm này, PGS. TS. Bùi Hoài Sơn đề xuất, Nhà nước cần làm tốt hơn vai trò kiến tạo luật chơi, đầu tư hạ tầng, bảo vệ bản quyền, nâng đỡ tài năng, bảo đảm quyền tiếp cận văn hóa; đồng thời tin tưởng, trao cơ hội và tạo điều kiện để xã hội cùng sáng tạo.
"Phải chuyển từ tư duy Nhà nước làm thay sang Nhà nước kiến tạo một hệ sinh thái để mọi sức sáng tạo được đánh thức; sử dụng hiệu quả nguồn ngân sách để chia sẻ rủi ro, qua đó thu hút mạnh mẽ dòng vốn đầu tư từ khu vực tư nhân; đồng thời coi dữ liệu văn hóa và tài sản trí tuệ là hạ tầng chiến lược trong kỷ nguyên số", PGS. TS. Bùi Hoài Sơn nói.
Phân tích thực tiễn phát triển ngành điện ảnh, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam Ngô Phương Lan cho rằng, để điện ảnh thực sự cất cánh và đóng góp vào mục tiêu đưa công nghiệp văn hóa đạt 7% GDP theo tinh thần Nghị quyết 80, cần đổi mới căn bản phương thức sản xuất phim sử dụng ngân sách nhà nước theo hướng đấu thầu, đặt hàng cạnh tranh công khai; đồng thời tháo gỡ dứt điểm các rào cản về thuế, tín dụng ưu đãi và đất đai để thu hút doanh nghiệp lớn đầu tư xây dựng hệ thống phim trường, rạp chiếu và hạ tầng kỹ thuật hậu kỳ hiện đại.
Ở góc độ quản lý di sản, bà Phạm Thị Thanh Hường (Văn phòng Đại diện UNESCO tại Việt Nam) kiến nghị: "Để thu hút các nguồn lực xã hội hóa và hợp tác quốc tế vào công nghiệp văn hóa, bắt buộc phải giải quyết dứt điểm các vướng mắc pháp lý về quyền sở hữu trí tuệ, cơ chế hợp tác công - tư (PPP) và chính sách đất đai tại các khu di sản, thiết chế văn hóa".
Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Phạm Cao Thái cho rằng, cần đẩy mạnh đổi mới tư duy xây dựng pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển. Theo đó, khẩn trương nghiên cứu xây dựng các luật chuyên ngành như nghệ thuật biểu diễn, mỹ thuật, nhiếp ảnh và văn học; đồng thời tách bạch bản quyền tác giả khỏi Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành để tạo khung pháp lý chuyên biệt, linh hoạt và thích ứng tốt hơn với kỷ nguyên số...
Sự chuyển mình của văn hóa từ nhận thức lý luận sang thực tiễn trong 40 năm qua đã mở ra những vận hội mới. Tuy nhiên, chỉ khi các điểm nghẽn được khơi thông bằng một tầm nhìn kiến tạo và hành động quyết liệt, văn hóa mới thực sự trở thành sức mạnh nội sinh đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới.
“Đổi mới chính sách văn hóa phải bắt đầu từ con người và hướng tới con người. Thành công của chính sách phải được thể hiện ở việc mỗi người dân có thêm cơ hội hưởng thụ văn hóa, mỗi người sáng tạo được khích lệ cống hiến, mỗi giá trị văn hóa được gìn giữ và lan tỏa", Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh.
Nguồn tin: daibieunhandan.vn
Ý kiến bạn đọc
Những tin mới hơn
Những tin cũ hơn