Chất lượng quyết sách làm nên vị thế của HĐND

Đây có lẽ là điều cử tri mong mỏi nhất ở cơ quan dân cử! Mỗi nghị quyết được ban hành phải tháo gỡ được khó khăn, giải quyết được khúc mắc của người dân, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và tạo chuyển biến rõ rệt tại địa phương. Khi người dân cảm nhận rõ những chuyển biến tích cực từ các nghị quyết của HĐND, vai trò và quyền lực của cơ quan dân cử sẽ thực sự được khẳng định.

Hơn nữa, trong bối cảnh hiện nay, mục tiêu tăng trưởng cao, áp lực cải cách bộ máy, yêu cầu phân cấp mạnh hơn và cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt… - tất cả đều đòi hỏi HĐND phải nâng cao cả chất lượng lẫn tốc độ phản ứng chính sách.

Để có được các quyết sách "đúng, trúng, kịp thời" và khả thi cao như yêu cầu của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, HĐND buộc phải chủ động hơn trong việc phát hiện vấn đề của thực tiễn.

Nhiều điểm nghẽn của địa phương có thể được nhận biết từ rất sớm thông qua giám sát, tiếp xúc cử tri, khảo sát thực địa hay đối thoại với doanh nghiệp, người dân. Đó có thể là thủ tục đầu tư kéo dài, thiếu quỹ đất sạch, hạ tầng logistics chưa đồng bộ…; hoặc là những vấn đề sát sườn với đời sống dân sinh như quá tải trường học và bệnh viện, thiếu nhà ở xã hội, thiếu việc làm ổn định, chậm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất… Nếu HĐND và đại biểu dân cử không theo sát thực tiễn, không phát hiện sớm những “nút thắt” ấy thì chính sách rất dễ chậm hơn cuộc sống.

Ở góc độ này, hoạt động giám sát của HĐND không chỉ là công cụ đánh giá hiệu quả thực thi chính sách, trách nhiệm công vụ, mà còn là kênh phát hiện vấn đề và nhận diện chính sách rất quan trọng.

Bên cạnh đó, nguồn lực của địa phương luôn có giới hạn, không thể cùng lúc giải quyết mọi vấn đề. Vì vậy, HĐND phải xác định đúng đâu là khâu đột phá, đâu là “điểm nghẽn của điểm nghẽn”. Có địa phương cần ưu tiên cải cách thủ tục để hút đầu tư; có nơi cần tập trung hạ tầng kết nối; nơi khác lại phải tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch, đất đai hay nguồn nhân lực chất lượng cao... Nếu nhận diện không đúng trọng tâm, chính sách rất dễ dàn trải, tốn nguồn lực nhưng hiệu quả thấp.

Ngày nay, nguồn lực phát triển không chỉ nằm ở ngân sách nhà nước, mà nằm rất lớn ở khu vực kinh tế tư nhân, đổi mới sáng tạo, dữ liệu, chuyển đổi số và chất lượng nguồn nhân lực. Do đó, những quyết sách tốt phải hướng tới khơi thông nguồn lực xã hội, giảm chi phí tuân thủ, tạo môi trường đầu tư ổn định, minh bạch và tạo niềm tin cho doanh nghiệp, người dân.

Đặc biệt, chất lượng chính sách phụ thuộc rất lớn vào khâu đánh giá tác động chính sách. Chính sách có nguồn lực thực hiện không? Có phù hợp năng lực tổ chức thực hiện của địa phương không? Có phát sinh chi phí tuân thủ mới cho doanh nghiệp, người dân không? Có tạo ra rủi ro lợi ích cục bộ hay xin - cho không? Đâu là những tác động tiêu cực có thể có, giải pháp khắc phục ra sao...? Đây là những câu hỏi phải được HĐND xem xét rất kỹ trước khi quyết nghị.

Hiện nay, áp lực tiến độ trong xây dựng chính sách là rất lớn. Để tạo được thế chủ động, Thường trực HĐND, các ban HĐND cần tham gia từ sớm vào quá trình xây dựng đề án, dự thảo nghị quyết, thay vì chỉ thẩm tra ở giai đoạn cuối. Như vậy, cơ quan dân cử sẽ có điều kiện phản biện, đánh giá tác động, rà soát tính khả thi và nhận diện những bất cập có thể phát sinh trong thực tế. Đây cũng là cách để hạn chế tình trạng nghị quyết ban hành rồi nhưng khó triển khai hoặc phải điều chỉnh liên tục.

Suy cho cùng, vị thế và uy tín của HĐND được tạo nên bằng chất lượng của mỗi quyết sách và hiệu quả thực tế khi đi vào cuộc sống. Khi nghị quyết thực sự tháo gỡ được điểm nghẽn phát triển, giải quyết được những vấn đề người dân quan tâm và tạo chuyển biến rõ nét tại địa phương, khi đó vai trò, quyền lực của cơ quan dân cử mới thực sự được khẳng định.