Ba nghị quyết, một mục tiêu

Đặt trong tổng thể, ba nghị quyết này không nhìn nhận ba khu vực kinh tế như những chủ thể phát triển riêng rẽ, mà đặt chúng trong một hệ sinh thái phát triển thống nhất, gắn kết và bổ trợ lẫn nhau, cùng hướng tới mục tiêu xây dựng nền kinh tế Việt Nam độc lập, tự chủ và hội nhập sâu rộng.

Nhiều năm qua, mỗi khi bàn về mô hình phát triển, không ít ý kiến thường đặt vấn đề: Khu vực nào giữ vai trò quyết định đối với tăng trưởng? Hay liệu các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài có làm "lu mờ" doanh nghiệp trong nước? Những cách tiếp cận đó phần nào phản ánh tư duy "lựa chọn", coi các thành phần kinh tế là những chủ thể cạnh tranh về vai trò.

Chuỗi ba Nghị quyết 68, 79 và 10 cho thấy, cách tiếp cận đã thay đổi. Kinh tế tư nhân được xác định là "một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia". Kinh tế nhà nước tiếp tục "giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa". Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là "một bộ phận quan trọng của nền kinh tế quốc gia". Các quan điểm này không hề triệt tiêu lẫn nhau. Mỗi khu vực kinh tế có sứ mệnh riêng và chỉ khi từng khu vực vận hành đúng vai trò của mình thì nền kinh tế mới phát triển bền vững.

Cũng cần nhấn mạnh rằng, ba thành phần kinh tế này được đặt trong quan hệ bổ trợ, chứ không phải thay thế hay đối lập. Kinh tế nhà nước giữ vai trò dẫn dắt ở những lĩnh vực nền tảng, bảo đảm các cân đối lớn và ổn định kinh tế vĩ mô. Kinh tế tư nhân là động lực của đổi mới sáng tạo, phát triển sản xuất và nâng cao năng suất. Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài bổ sung nguồn lực, công nghệ, phương thức quản trị hiện đại và kết nối nền kinh tế với chuỗi giá trị toàn cầu. Vấn đề không phải là khu vực nào quan trọng hơn, mà là làm thế nào để phát huy tốt nhất thế mạnh của từng khu vực trong một chỉnh thể thống nhất.

Thực tế hiện nay, giữa ba khu vực kinh tế này vẫn tồn tại "khoảng trống kết nối". Tỷ lệ nội địa hóa trong nhiều ngành còn thấp. Doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia chưa nhiều. Có chuyên gia ví doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp trong nước như "hai nền kinh tế cùng tồn tại trong một nền kinh tế".

Chính vì vậy, thông điệp xuyên suốt của bộ ba nghị quyết là phát huy sức mạnh tổng hợp của các thành phần kinh tế thông qua sự phân định rõ chức năng và vai trò của từng khu vực. Kinh tế nhà nước giữ vai trò kiến tạo nền tảng; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài mang đến nguồn lực, công nghệ và kết nối quốc tế; kinh tế tư nhân là lực lượng tiếp thu, làm chủ công nghệ và lan tỏa giá trị trong nền kinh tế.

Nghị quyết 10 cũng đặt mục tiêu, đến năm 2045, khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài phải gắn kết chặt chẽ với kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, đưa Việt Nam trở thành một trong những trung tâm sản xuất, dịch vụ, đổi mới sáng tạo, điều hành khu vực có sức cạnh tranh cao ở châu Á, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, các nghị quyết đều nhấn mạnh việc thúc đẩy hợp tác công - tư (PPP), phát triển chuỗi cung ứng trong nước và tăng cường chuyển giao công nghệ. Khi mỗi thành phần phát huy đúng thế mạnh và được kết nối hiệu quả sẽ tạo sức mạnh tổng hợp, nâng cao năng lực cạnh tranh và sức mạnh nội sinh của nền kinh tế.

Bộ ba nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài sẽ thực sự phát huy giá trị khi được cụ thể hóa bằng thể chế và tổ chức thực hiện hiệu quả. Điều đó đòi hỏi tiếp tục hoàn thiện môi trường đầu tư kinh doanh, bảo đảm cạnh tranh bình đẳng, thúc đẩy liên kết giữa các thành phần kinh tế và xây dựng các chính sách đủ mạnh để chuyển hóa tinh thần của các nghị quyết thành động lực phát triển mới.