Nhà xuất bản Công Thương tham dự Hội thảo về thực thi bản quyền trên môi trường số

Hội thảo là diễn đàn quan trọng để các cơ quan quản lý, tổ chức thực thi quyền tác giả, nhà xuất bản, doanh nghiệp và chuyên gia hai nước trao đổi kinh nghiệm, cập nhật chính sách và chia sẻ các giải pháp nâng cao hiệu quả bảo hộ quyền tác giả trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh mẽ.

Hội thảo được tổ chức trong khuôn khổ hợp tác giữa Việt Nam và Nhật Bản về quyền tác giả, quyền liên quan theo Bản ghi nhớ hợp tác năm 2015. Tham dự hội thảo có ông Trần Hoàng, Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Việt Nam; ông Kawakami Toshihiro, Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Nhật Bản, cùng đông đảo đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội nghề nghiệp, doanh nghiệp, tổ chức thực thi quyền tác giả và các nhà xuất bản của hai nước. Đại diện Lãnh đạo Nhà xuất bản Công Thương đã tham dự hội thảo quan trọng này.

Chương trình hội thảo gồm nhiều chuyên đề tập trung vào các vấn đề đang được quan tâm như quy định pháp luật về thực thi bản quyền trên môi trường số, kinh nghiệm của Nhật Bản trong đấu tranh chống xâm phạm quyền tác giả, bảo vệ bản quyền trong lĩnh vực âm nhạc, truyện tranh, xuất bản và các mô hình phối hợp xử lý vi phạm bản quyền trên không gian mạng. 

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Trần Hoàng - Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Việt Nam nhấn mạnh, bản quyền là một trong những trụ cột quan trọng của nền kinh tế sáng tạo. Trong bối cảnh công nghệ số và AI làm thay đổi phương thức sáng tạo, phân phối và khai thác tác phẩm, công tác bảo hộ quyền tác giả đang đứng trước nhiều thách thức mới. Theo ông, Internet với đặc tính xuyên biên giới khiến không một quốc gia nào có thể giải quyết hiệu quả vấn đề bản quyền nếu hành động đơn lẻ; vì vậy, tăng cường hợp tác quốc tế là yêu cầu tất yếu để xây dựng môi trường bản quyền số minh bạch, an toàn và bền vững. 

“Các hành vi sao chép, truyền đạt trái phép, phát tán nội dung trên các nền tảng số, livestream, dịch vụ chia sẻ tệp, website xuyên biên giới hay việc sử dụng tác phẩm trong quá trình phát triển các công nghệ mới đang đặt ra yêu cầu phải đổi mới cả về thể chế, công nghệ và cơ chế phối hợp thực thi”, ông Hoàng chỉ rõ. 

Đồng quan điểm, ông Kawakami Toshihiro, Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Nhật Bản cho rằng sự phát triển mạnh mẽ của các ngành công nghiệp sáng tạo của Nhật Bản, đặc biệt là anime và manga, đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác bảo hộ quyền tác giả trên môi trường số. Ông khẳng định việc tăng cường chia sẻ kinh nghiệm giữa Việt Nam và Nhật Bản sẽ góp phần nâng cao hiệu quả thực thi quyền tác giả, đồng thời tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của các ngành công nghiệp sáng tạo tại mỗi quốc gia. 

 “Thông qua Hội thảo, chúng tôi cũng hy vọng sẽ có thêm cơ hội chia sẻ kinh nghiệm, giới thiệu những chính sách, cách làm của Nhật Bản và Việt Nam trong việc bảo hộ bản quyền tác giả, qua đó thúc đẩy hiệu quả thực thi quyền tác giả, bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của các tác giả, đồng thời góp phần phát triển bền vững các ngành công nghiệp sáng tạo của cả hai quốc gia”, ông Kawakami Toshihiro chia sẻ.

Tại hội thảo, bà Phạm Thị Kim Oanh, Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Việt Nam đã trình bày những khó khăn mà các đơn vị sáng tạo nội dung đang đối mặt trên môi trường số: từ tốc độ lan truyền chóng mặt của nội dung vi phạm đến tính ẩn danh xuyên biên giới gây khó khăn cho việc truy vết. Để ứng phó, hệ thống pháp luật Việt Nam đã có những bước tiến quan trọng với Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi năm 2022 và 2025, cùng Nghị định số 341/2025/NĐ-CP. Đáng chú ý, mức phạt đối với hành vi xâm phạm quyền tác giả đã được tăng cường mạnh mẽ nhằm mục đích răn đe: cá nhân có thể bị phạt tới 1 tỷ đồng, trong khi pháp nhân thương mại vi phạm có thể bị phạt từ 1 đến 3 tỷ đồng và bị đình chỉ hoạt động.

Bên cạnh việc giới thiệu các quy định mới của pháp luật Việt Nam về quyền tác giả, bà Phạm Thị Kim Oanh cũng chia sẻ một nội dung được các đơn vị xuất bản đặc biệt quan tâm là vai trò của các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian (ISP). Theo quy định hiện hành, các ISP có trách nhiệm phối hợp xử lý, gỡ bỏ nội dung vi phạm trong vòng 24 giờ khi có yêu cầu từ cơ quan chức năng; hoặc tạm chặn trong 72 giờ khi nhận được yêu cầu từ chủ thể quyền để tiến hành các thủ tục chứng minh vi phạm. Đây là những thông tin rất thiết thực cho Nhà xuất bản Công Thương trong việc phối hợp xử lý các hành vi xâm phạm bản quyền sách điện tử và tài liệu số của đơn vị.

Hội thảo cũng dành nhiều thời gian để các chuyên gia Nhật Bản và Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn. Các đại diện từ Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Nhật Bản (RIAJ) và Hiệp hội Bản quyền Sách điện tử Nhật Bản (ABJ) đã chia sẻ cách thức bảo vệ bản quyền âm nhạc và truyện tranh trên không gian mạng. Đại diện Trung tâm CODA Việt Nam đã giới thiệu mô hình “Thực thi chung” (Joint Enforcement), nhấn mạnh việc kết hợp các chứng cứ kỹ thuật số như dữ liệu WHOIS, IP máy chủ và thông tin thanh toán để nâng cao hiệu quả điều tra, xử lý các website vi phạm bản quyền xuyên biên giới. Bên cạnh đó, kinh nghiệm từ Nhà xuất bản Kim Đồng trong việc kiên trì đấu tranh chống vi phạm bản quyền xuất bản phẩm tại Việt Nam cũng mang lại nhiều bài học quý báu cho các đơn vị làm công tác xuất bản tham dự hội thảo.

Bên cạnh đó, nội dung thảo luận và hỏi đáp diễn ra sôi nổi với nhiều ý kiến trao đổi về những khó khăn trong thực thi quyền tác giả trên môi trường số, vai trò của công nghệ trong phát hiện và cảnh báo vi phạm, cũng như cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý, chủ thể quyền, doanh nghiệp công nghệ và các tổ chức thực thi quyền tác giả. Nhiều đại biểu cho rằng, cùng với việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và tăng cường hợp tác quốc tế để xử lý hiệu quả các hành vi xâm phạm bản quyền ngày càng tinh vi trên không gian mạng. 

Có thể khẳng định, Hội thảo về thực thi bản quyền trên môi trường số không chỉ là diễn đàn trao đổi chuyên môn giữa các cơ quan quản lý, tổ chức thực thi quyền tác giả và các đơn vị xuất bản của Việt Nam và Nhật Bản mà còn góp phần cập nhật những xu hướng, kinh nghiệm và giải pháp mới nhằm nâng cao hiệu quả bảo hộ quyền tác giả trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ.

Đối với Nhà xuất bản Công Thương, việc tham dự Hội thảo là cơ hội thiết thực để tiếp cận các quy định pháp luật mới, kinh nghiệm quốc tế và các mô hình thực thi bản quyền hiệu quả trên môi trường số. Đây là tiền đề quan trọng để Nhà xuất bản xây dựng môi trường bản quyền số an toàn, bảo vệ tối đa giá trị trí tuệ trong các ấn phẩm, từ đó đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của ngành công nghiệp xuất bản Việt Nam trong kỷ nguyên số.